ڪالم نگار: غلام مصطفىٰ جمالي
محرم الحرام اسلامي سال جو پهريون مهينو آهي، جيڪو مسلمانن لاءِ خاص روحاني، تاريخي ۽ اخلاقي اهميت رکي ٿو. هن مهيني جي هر تاريخ پنهنجي اندر هڪ پيغام، هڪ سبق ۽ هڪ يادگار واقعي کي سموئي ويٺي آهي، پر 9 محرم الحرام کي خاص اهميت حاصل آهي، ڇاڪاڻتہ هي اهو ڏينهن آهي جيڪو ڪربلا جي عظيم واقعي جي آخري مرحلي جي ياد ڏياريندو آهي. 9 محرم، جنهن کي تاسوعا به چيو ويندو آهي، حضرت امام حسين عليه السلام، سندن اهل بيت ۽ وفادار ساٿين جي صبر، استقامت، وفاداري ۽ حق پسندي جي عظيم مثالن سان وابسته آهي.
ڪربلا جو واقعو اسلامي تاريخ جو اهو باب آهي، جيڪو صدين گذرڻ باوجود اڄ به تازو محسوس ٿئي ٿو. هي صرف هڪ جنگ يا سياسي تڪرار نه هو، پر حق ۽ باطل، انصاف ۽ ظلم، اصول ۽ مفاد جي وچ ۾ هڪ فيصلائتي مقابلو هو. 9 محرم الحرام اهو ڏينهن هو جڏهن ڪربلا جي ميدان ۾ حالتون انتهائي نازڪ بڻجي ويون هيون. يزيدي لشڪر امام حسين عليه السلام ۽ سندن ساٿين تي هر طرف کان دٻاءُ وڌائي رهيو هو، پر ان باوجود امام حسين عليه السلام پنهنجي موقف تي ثابت قدم رهيا.
تاريخ ٻڌائي ٿي ته 9 محرم تي دشمن لشڪر جنگ شروع ڪرڻ جي تياري ڪري ورتي هئي، پر امام حسين عليه السلام هڪ رات جي مهلت گهري، جيئن پاڻ ۽ سندن ساٿي الله تعاليٰ جي عبادت، دعا ۽ استغفار ۾ وقت گذاري سگهن. هي منظر دنيا جي تاريخ ۾ بي مثال آهي. هڪ طرف موت سامهون بيٺل هو، ٻئي طرف امام حسين عليه السلام ۽ سندن ساٿي عبادت، تلاوت قرآن ۽ دعا ۾ مصروف هئا. هن عمل مان معلوم ٿئي ٿو ته سچي طاقت هٿيارن يا فوجن ۾ نه، پر ايمان، يقين ۽ رب سان تعلق ۾ هوندي آهي.
9 محرم جو ڏينهن حضرت عباس علمدار عليه السلام جي وفاداري جي حوالي سان به ياد ڪيو ويندو آهي. حضرت عباس عليه السلام وفا، جرئت ۽ قرباني جو اهڙو مثال قائم ڪيو، جيڪو رهتي دنيا تائين انسانيت لاءِ مشعل راهه بڻيل رهندو. جڏهن دشمن لشڪر امام حسين عليه السلام جي خيمن کي گهيرو ڪيو ته حضرت عباس عليه السلام پنهنجي ڀاءُ ۽ امام جي حفاظت لاءِ هر ممڪن ڪوشش ڪئي. سندن شخصيت مان وفاداري، اطاعت ۽ قرباني جو اعليٰ ترين درس ملي ٿو.
تاسوعا جو ڏينهن اسان کي اهو به سيکاري ٿو ته حق جي راهه تي هلڻ لاءِ ڪڏهن ڪڏهن وڏيون قربانيون ڏيڻي پونديون آهن. امام حسين عليه السلام جي سامهون به اهو اختيار موجود هو ته هو ظالم حڪمران سان ٺاهه ڪري وٺن، پر هنن اصولن تي سمجهوتو ڪرڻ بدران حق جو علم بلند رکڻ کي ترجيح ڏني. هي اهو سبق آهي، جنهن جي ضرورت اڄ به هر معاشري کي آهي.
اسان جي موجوده دنيا ۾ به ظلم، ناانصافي، ڪرپشن، بدعنواني ۽ اخلاقي زوال جا ڪيترائي روپ موجود آهن. اهڙي ماحول ۾ ڪربلا جو پيغام وڌيڪ اهم بڻجي وڃي ٿو. 9 محرم اسان کي ياد ڏياريندو آهي ته مشڪلاتون ڪيتريون به وڏيون هجن، سچائي ۽ انصاف جو دامن نه ڇڏڻ گهرجي. تاريخ شاهد آهي ته طاقتور لشڪر ۽ وڏيون حڪومتون ختم ٿي ويون، پر امام حسين عليه السلام جو نالو اڄ به عزت ۽ احترام سان ورتو وڃي ٿو.
9 محرم الحرام جو هڪ ٻيو اهم سبق اتحاد ۽ اخوت جو آهي. ڪربلا ۾ امام حسين عليه السلام سان گڏ مختلف قبيلن، علائقن ۽ نسلن سان تعلق رکندڙ ماڻهو موجود هئا. انهن سڀني کي گڏ رکڻ وارو عنصر صرف حق ۽ انصاف جو مقصد هو. اڄ جڏهن مسلمان دنيا مختلف اختلافن ۽ تڪرارن جو شڪار آهي، تڏهن ڪربلا جو پيغام اسان کي ٻڌائي ٿو ته گڏيل مقصدن لاءِ متحد رهڻ ئي ڪاميابي جو رستو آهي.
هي ڏينهن نوجوانن لاءِ به وڏي اهميت رکي ٿو. حضرت علي اڪبر عليه السلام، حضرت قاسم عليه السلام ۽ ٻين نوجوانن جي قربانين مان معلوم ٿئي ٿو ته قومن جي تقدير بدلائڻ ۾ نوجوانن جو اهم ڪردار هوندو آهي. جڏهن نوجوانن ۾ ايمان، اخلاص ۽ مقصد سان وابستگي پيدا ٿئي ٿي ته هو تاريخ جو رخ تبديل ڪري سگهن ٿا.
9 محرم جي رات عبادت، دعا ۽ فڪر جي رات طور سڃاتي وڃي ٿي. امام حسين عليه السلام ۽ سندن ساٿين جي اها آخري رات هئي، جيڪا هنن رب جي حضور ۾ گذاري. هن رات مان اسان کي اهو سبق ملي ٿو ته ڏکين حالتن ۾ به انسان کي الله تعاليٰ تي ڀروسو رکڻ گهرجي. دنياوي وسيلن جي کوٽ باوجود جيڪڏهن ايمان مضبوط هجي ته انسان هر آزمائش کي منهن ڏئي سگهي ٿو.
اڄ ضرورت ان ڳالهه جي آهي ته محرم الحرام کي صرف ماتم يا روايتي رسمن تائين محدود نه رکيو وڃي، پر ان جي حقيقي پيغام کي سمجهيو وڃي. ڪربلا جو مقصد انسانيت کي بيدار ڪرڻ، ظلم جي مخالفت ڪرڻ، حق جو ساٿ ڏيڻ ۽ اخلاقي قدرن کي زنده رکڻ هو. جيڪڏهن اسان پنهنجي زندگيءَ ۾ انهن اصولن کي اختيار ڪريون ته معاشري ۾ مثبت تبديلي آڻي سگهجي ٿي.
9 محرم الحرام اسان کي ياد ڏياريندو آهي ته اصولن تي قائم رهڻ ئي اصل ڪاميابي آهي. امام حسين عليه السلام ۽ سندن ساٿين جو پيغام ڪنهن هڪ دور يا هڪ قوم لاءِ نه، پر سموري انسانيت لاءِ آهي. سندن قربانيون اڄ به انسانن کي جرئت، حوصلي، صبر ۽ استقامت جو درس ڏين ٿيون.
جڏهن به 9 محرم الحرام اچي ٿو ته ڪربلا جي ميدان جا اهي منظر اکين آڏو تري اچن ٿا، جتي حق جا علمبردار پنهنجي محدود وسيلن باوجود باطل جي وڏي طاقت آڏو جهڪڻ کان انڪار ڪري رهيا هئا. هي ئي اهو پيغام آهي، جيڪو هر دور ۾ زنده رهندو: ظلم ڪيترو به طاقتور ڇو نه هجي، آخرڪار فتح حق ۽ سچ جي ٿيندي آهي. 9 محرم الحرام جي ياد اسان کي پنهنجي ڪردار، عمل ۽ سوچ جو جائزو وٺڻ جي دعوت ڏئي ٿي ته جيئن اسان به پنهنجي زندگيءَ ۾ وفا، صبر، قرباني ۽ حق پسندي جي انهن عظيم قدرن کي اختيار ڪري سگهون، جيڪي ڪربلا جي سرزمين تي امر ٿي ويا.
