غلام مصطفيٰ جمالي
هن وقت ٽيڪنالاجي جو دور آهي انفارميشن ٽيڪنالا جي نقصانن مان هڪ فائدو اهو آهي ته زندگي جا ڏک هڪ شخص کان ٻئي شخص تائين اک ڇنڀڻ ۾ پهچي ويندا آهن.اڳوڻي زماني ۾ جيڪڏهن ڪي هانءُ ڏاريندڙ واقعا ٿيندا به هئا ته اهي اکين جي تار وانگر هئاجن جي ڪنهن کي ڪا خبر نه هوندي هئي.هاڻي، هي معلومات اک ڇهنب ۾ آساني سان پهچيو وڃي يقينن انٽرنيٽ سڄي دنيا کaي پاڻ ۾ ڳنڍي ڇڏيو آهي.ڪا بلوچستان جي پريمي جوڙي جي وڊيو پوري دنيا جي نظرن جو مرڪز رهي هئي، جنهن ۾ هڪ نوجوان جوڙي، جنهن پسند جي شادي ڪئي هئي، انهن کي درجنين گاڏين سان هڪ ويران جاءِ تي کڻي وڃي گوليون هڻي قتل ڪيو ويو هو.اها وڊيو ڏسڻ کانپوءِ عجيب خيال ۽ سوال ذهن ۾ گردش ڪرڻ لڳا ته ڇا حڪومت هن سرعام قتل تي ڪا ڪارروائي ڪندي.؟ ڇا ڪو هنگامہ ٿيندو، ڇا قانون حرڪت ۾ ايندو؟ پر واري سوال جو جواب پنهنجو پاڻ ئي ڏيندي چيم ته ڪهڙي قانوني ڪارروائي ۾ جنهن جي ڳالهه ٿو ڪيان ؟ جتي ٻن معصوم زندگين کي بيدردي سان کي قتل ڪيو ويو آهي. اتي، درجنين ماڻهن کي انهن جي سڃاڻپ ڪارڊ چيڪ ڪرڻ کان پوءِ هلندڙ بسن مان لاهي گوليون هڻي ماريو ويندو آهي.انڪري مان سمجهان ٿو قانون ساز صرف مذمتي بيان ڏين ٿا ۽ خاموش رهن ٿا، جنهن ۾ هن معاملي جو خاص طور تي ذڪر ڪيو ويو آهي. اهو لڳي ٿو ته ڪجهه دهشتگردن کي ماڻهن جي زندگين سان کيڏڻ آسان لڳندو آهي جتي رهندڙ انسانن ۾ ڪجهه اهڙا به بي رحم آهن ڪالهه واري واقعي کي ڏسي ائين محسوس ته ڄڻ اهي ڪنهن جي اجازت سان اهو ڪم ڪري رهيا هئا. هن واقعي جي حوالي سان، اهو شايد پهريون ڀيرو آهي ته هڪ جوڙي کي ريگستان ۾ وٺي وڃي ڪري ڪيترن ئي ماڻهن جي موجودگي ۾ موت جي “سزا” ڏني وئي آهي. جهالت جي ڪري اڳ ۾ به اهڙا ڪم ڪيا آهن، پر اهي ڳجهي طور تي ڪيا ويا هئا. اهڙي طرح، هڪ اهڙي ملڪ ۾ جتي آئين آهي ۽ قانون جي حڪمراني هجي ۽ انجي هجي يقينن اهڙي قانون جي ڀڃڪڙي سري عام ڪئي وئي آهي،قاتلن قتل کي تماشو سمجهي ڪيو آهي. پوءِ ان جي وڊيو ٺاهڻ ۽ ان کي سوشل ميڊيا تي مثال طور پوسٽ ڪرڻ هڪ اهڙي صورتحال آهي جيڪا قانون جي موت ۽ ادارن جي ٽٽڻ کي ثابت ڪري رهي آهي. هي وڊيو ان وقت جي طالبان جي دور جي افغانستان جي ياد ڏياري ٿي، جڏهن ماڻهن جون ڳچيون ڪٽيون وينديون هيون ۽ ميڊيا تي انهن جي ڳچي جا ڪٽيل سرن جا ٽولا ڏيکاريا ويندا هئا. اهو منظر ڏسڻ کان پوءِ، اسان چوندا هئاسين، “او، افغانستان پٿر جي دور جو ملڪ بڻجي چڪو آهي.” جتي انسان کي جانورن سمجهي ڪري سرعام ذبح ڪيو پيو وڃي ۽ انهن کي ختم ڪرڻ وارو ڪو به ناهي،پر اهو به وقت آهي جتي سرن جا ٽولا سري عام ڏيکاريا ويندا هئا اڄ ان افغانستان ۾ قانون ۽ امن اچي ويو آهي. اهي سڀ برائيون هاڻي اسان جي قسمت آهن،سنڌ،پنجاب ڪي پي ڪي ۾ به اهڙا واقعا نظر نه ٿا اچن پر اتي ڪارروائي ڪئي وڃي ٿي ۽ مجرمن کي انصاف جي ڪٽهڙي ۾ آندو وڃي ٿو. ڇا بلوچستان ۾ اهي عوامي ظلم پڪڙيا ويندا؟ ڇا انهن تي قانون لاڳو ڪيو ويندو؟ اڄ به پاڪستان ۾ اهو ڪيترو وڏو ڏوهه آهي، هڪ بالغ ڇوڪري سان سندس مرضي خلاف شادي ڪرڻ. اهو انهن بي شرم ماڻهن جي به عزت کي جاڳائي ٿو، جيڪي پاڻ هر روز شريعت، قانون ۽ اخلاقيات جي ڀڃڪڙي ڪن ٿا بغير ڪنهن احساس جي، جيڪي جهالت جي آخري مرحلي تي آهن ۽ نه ٿا ڄاڻن ته اسلام جي تعليم ڇا آهي. ڪيتري بيوقوفي آهي اها سوچ ته ڪو ماڻهو پنهنجي ڌيءَ يا ڀيڻ جي شادي ڪنهن جاهل، بدمعاش، مجرم ۽ وچولي عمر جي مرد سان پنهنجي مرضي سان ڪرائي سگهي ٿو، پر جيڪڏهن هوءَ پنهنجي مرضي سان پنهنجي مڙس کي چونڊي ٿي ته ان کي جيئڻ جي حق کان محروم ڪيو وڃي. هي جهالت سڄي دنيا ۾ صرف پاڪستان جي قسمت ڇو آهي؟ عزت جا اهڙا معيار آهن جيڪي اسان کي سچائي، ايمانداري ۽ اخلاقيات جي لحاظ کان گهٽ ترين سطح تي پهچائي چڪا آهيون.حڪومت کي اهڙن واقعن خلاف پنهنجي پيرن تي بيهڻ گهرجي، ان جي ترجيح مثال قائم ڪرڻ گهرجي، پر اسان ڏٺو آهي ته بيگناهه ماڻهو پنهنجون جانيون وڃائين ٿا ۽ ٻئي ڏينهن هر ڪو پنهنجي حڪومت ۽ عدالتون هلائڻ ۾ مصروف آهي. هاڻي معاملو ان حد تائين وڌي ويو آهي جو جانور انسان پنهنجا فيصلا لاڳو ڪري رهيا آهن، ها، عوام هڪ بيوس تماشائي آهي. هن سڄي عمل ۾ ملوث جانورن جي سڃاڻپ ڪرڻ ڏکيو ناهي، ڇاڪاڻ ته وڊيو پڻ اسان جي سامهون آهي ۽ گاڏيون پڻ اسانجي سامهون آهن وقت سر انهن خلاف ڪريڪ ڊائون ڪيو وڃي ها ۽ اهو پڻ ضروري هو ڇاڪاڻ ته اهڙا فيصلا ۽ واقعا سماج جي تاڻ کي ڌُڏي ڇڏيندا آهن، خوف ۽ دهشتگردي جو ماحول پيدا ڪندا آهن جنهن مان نڪرڻ تمام ڏکيو ٿي ويندو آهي، مان اڪثر سوچيندو آهيان ته هن 21 صدي ۾ به اسان جو مقدر ڪهڙو خوف ۽ جهالت آهي. جيڪڏهن اهڙي طرح ٻي صدي به گذري وڃي ته به اسان هن صورتحال مان ٻاهر نه نڪرنداسين. هي ڪيس اسان جي پيرن ۾ هڪ زنجير آهي جنهن کي اسان ٽوڙڻ جي قابل نه آهيون. ڇا هن ملڪ ۾ اهڙيون خبرون گردش ڪنديون رهنديون ته هڪ جوڙو جنهن پيار جي شادي ڪئي هئي ان کي قتل ڪيو ويو، ڇا خبرون اينديون رهنديون ته هڪ ڇوڪري کي بي رحمي سان قتل ڪيو ويو، ڇا هڪ معصوم ڇوڪري کي هوس جو نشانو بڻائي پنهنجي زندگي کان محروم ڪيو ويندو ۽ ان جو لاش ميدان يا ريگستان مان کنيو ويندو؟ جيڪي ماڻهو خفيه طور تي اهو ڪن ٿا اهي مجرم آهن، پر جيڪي کليل طور تي پنهنجون عدالتون قائم ڪن ٿا ۽ فائرنگ جو حڪم ڏين ٿا اهي جانور آهن. انهن خلاف نه رڳو قتل، دهشتگردي پر رياست مخالف سرگرمين لاءِ پڻ فوري ڪارروائي ڪئي وڃي، پر اهو نه ٿيندو، خاص طور تي بلوچستان ۾، قانون واقعي مذاق بڻجي چڪو آهي هن معاشري ۾ ٿيندڙ ظلمن تي ٿورو گهڻو جيڪو پردو هو، هن واقعي جي وڊيو ذريعي هٽايو ويو آهي. ڇا ڪو مون کي ٻڌائي سگهي ٿو ته بلوچستان جون پڙهيل لکيل ڇوڪريون جيڪي يونيورسٽين ۽ ميڊيڪل ڪاليجن ۾ پڙهي رهيون آهن، يا پڙهيون آهن، هن واقعي کان پوءِ ڇا محسوس ڪنديون هونديون؟ ڇا اهو انهن مان هڪ به آواز نه اٿاريندو ته اهي تعليم يافته آهن پر اهي پٿر جي دور ۾ رهي رهيون آهن، جتي انهن کي سوچڻ ۽ پنهنجا فيصلا ڪرڻ جي اجازت ناهي؟
