سروائيڪل ڪينسر، ويڪسين ۽ خدشا

ڊاڪٽر امداد علي چنا
ايم، بي، بي، ايس ايم پي ايڇ
(عوامي صحت جو پيشه ور)
پاڪستان ۾ عورتن ۾ سيني جي ڪينسر کان پوءِ سروائيڪل ڪينسر ٻيو نمبر عام ڪينسر آهي ۽ انساني پيپيلوما وائرس (HPV) سروائيڪل ڪينسر جو مکيه سبب آهي، جنهن جا 100 کان وڌيڪ قسم آهن، جن مان 17 قسم ڪينسر جو سبب بڻجن ٿا. انهن 17 قسمن مان، سڀ کان وڌيڪ خطرناڪ قسم ٽائپ 16 ۽ ٽائپ 18 آهن. 2023 ۾، پاڪستان ۾ سروائيڪل ڪينسر مان لڳ ڀڳ 3,000 کان 3,200 موت رڪارڊ ڪيا ويا. هي صرف رپورٽ ٿيل ڊيٽا آهي، ڪينسر جي ڪري لکين موت نامعلوم آهن. لکين عورتون پنهنجي خانداني روين جي ڪري ڊاڪٽرن تائين نه پهچنديون آهن. هن وائرس HPV جي ڪري لکين موت جي رپورٽ نه ڪئي ويندي آهي ڇاڪاڻ ته ڪيترائي خاندان پنهنجي سوچ جي ڪري موت جو سبب ظاهر نه ڪندا آهن. سروائيڪل ڪينسر پاڪستان ۾ هڪ وڏو عوامي صحت جو مسئلو آهي، جنهن ۾ هر سال 5,000 نوان ڪيس تشخيص ٿيندا آهن. سروائيڪل ڪينسر جي ويڪسين، جيڪا بنيادي طور تي انساني پيپيلوما وائرس (HPV) جي ويڪسين آهي، 2006 ۾ آمريڪي ايف ڊي اي پاران 9 کان 26 سالن جي ڇوڪرين لاءِ منظور ڪئي وئي هئي. هي ويڪسين 130 کان وڌيڪ ملڪن ۾ موجود آهي ۽ استعمال ۾ آهي، جن ۾ آمريڪا، يورپ، ڪينيڊا، آسٽريليا، جاپان، برازيل، ڏکڻ آفريڪا، هندستان، ۽ پاڪستان سميت ڪيترائي ترقي پذير ملڪ شامل آهن. پاڪستان ۾، هي ويڪسين 2019 کان خانگي اسپتالن ۾ موجود آهي، جڏهن ته WHO جي مدد سان 2023 ۾ اسڪول ويڪسينيشن پروگرام شروع ٿيو. يورپي دوائن جي ايجنسي (EMA) پڻ 2007 ۾ ان جي منظوري ڏني. شروعات ۾، اهو صرف ڇوڪرين لاءِ هو، پر 2009 ۾ ان کي ڇوڪرن لاءِ به منظور ڪيو ويو. ماڻهن کي اسڪولن ۾ 9 کان 14 سالن جي ڇوڪرين کي ڪينسر جي خلاف ويڪسين ڏيڻ بابت ڪجهه خدشا آهن، تنهن ڪري حقيقتن کي ڄاڻڻ ضروري آهي. اسلامي نقطه نظر کان، اسلامي تعليمات سماجي انصاف، بيمارين جي روڪٿام، ۽ عوام جي ڀلائي تي زور ڏين ٿيون. تنهن ڪري، HPV ويڪسينيشن تي اسلامي عالمن ۽ ادارن جو نظريو هيٺين اصولن تي ٻڌل آهي:
1. روڪ علاج کان بهتر آهي
اسلام ۾ پنهنجي صحت جي حفاظت کي فرض سمجهيو ويندو آهي.
حضرت محمد صه جن فرمايو: ” بيمار ٿيڻ کان اڳ پنهنجي صحت جي قدر ڪريو”. تنهن ڪري ڪينسر جهڙي موتمار بيماري کي روڪڻ واري ويڪسين جو استعمال اسلامي اصولن جي مطابق آهي، بشرطيڪ ان جا ڪو به ضمني اثر نه هجن.
2. ماهر ڊاڪٽرن تي ڀروسو
اسلام عالمن ۽ ماهر شعبن جو احترام ڪري ٿو. جيڪڏهن معزز ۽ قابل اعتماد ڊاڪٽر ۽ طبي ادارا (جهڙوڪ ورلڊ هيلٿ آرگنائيزيشن – ڊبليو ايڇ او) ويڪسين جي سفارش ۽ تصديق ڪن ٿا، ته پوءِ عام طور تي ان جي استعمال ۾ ڪو به نقصان ناهي.
3. نيت جو اهم ڪردار
اسلام ۾ نيت جي تمام گهڻي اهميت آهي. HPV ويڪسين حاصل ڪرڻ جو ارادو صرف الله جي ڏنل صحت جي نعمت جي حفاظت ۽ موتمار بيماري کي روڪڻ لاءِ هجڻ گهرجي. ان کي ڪنهن به برائي مقصد يا غير اخلاقي سرگرمين لاءِ لائسنس جي غلطي نه سمجهڻ گهرجي.
4. پاڪستان جي اهم اسلامي ادارن جي راءِ
پاڪستان جي مشهور اسلامي ادارن، جهڙوڪ اسلامي نظرياتي ڪائونسل وغيره، هن ويڪسين کي جائز قرار ڏنو آهي. انهن جو خيال آهي ته هن ويڪسين کي استعمال ڪرڻ صحيح آهي ڇاڪاڻ ته اهو انساني زندگي بچائڻ جي مقصد لاءِ آهي، ۽ انساني زندگي جي حفاظت شريعت ۾ تمام گهڻي اهميت رکي ٿي.
5. شرعي حالتون
ڪجهه عالم هيٺ ڏنل شرطن تي زور ڏين ٿا:ويڪسين حلال اجزاءِ مان تيار ڪئي وڃي يا ان کي شرعي طور تي پاڪ ڪيو وڃي. ان سلسلي ۾، درخواست ڪئي وئي آهي ته جديد ويڪسين عام طور تي “حرام” اجزاء کان پاڪ هجن. ان جا ڪو به ضمني اثرات نه هجڻ گهرجن يا اهي فائدن کان گهٽ هجڻ گهرجن. تنهن ڪري هن ويڪسين جا به ڪو خاص ضمني اثرات نه آهن سواءِ معمولي درد، بخار يا چڪر اچڻ جي (جيڪي عارضي آهن) ان جي استعمال کي ڪنهن به غير اخلاقي سرگرمي جي حوصلا افزائي نه ڪرڻ گهرجي، والدين جي ذميواري آهي ته اهي پنهنجي ٻارن کي اسلامي اخلاق ۽ ويڪسينيشن سان گڏ حيا جا حڪم سيکارين.

نتيجو/خلاصو
اسلامي نقطه نظر عام طور تي HPV ويڪسين جي حمايت ڪري ٿو، ڇاڪاڻ ته اها هڪ روڪيل بيماري (ڪينسر) کي روڪڻ جو هڪ مؤثر ذريعو آهي، جيڪو انساني زندگي جي حفاظت جي اسلامي مقصد سان مطابقت رکي ٿو، ان جي استعمال سان گڏ اسلامي اخلاقيات ۽ حڪمن (جهڙوڪ اسلامي پردو ۽ پاڪ دامن) جي پيروي ڪرڻ گهرجي،ڪنهن به شڪ جي صورت ۾، اهو بهتر آهي ته پنهنجي ڊاڪٽر ۽ هڪ معزز مذهبي عالم سان صلاح ڪريو، HPV ويڪسين بابت پيدا ٿيندڙ غلط فهمين تي ڌيان نه ڏيو، HPV ويڪسين جيتري قدر تڪراري رهي آهي، اهو عمل يا پروپيگنڊا مڪمل طور تي صحيح ناهي. اسان کي ڪينسر جهڙي هن موتمار بيماري لاءِ پنهنجي ڌيئرن جي زندگين کي ڇو خطرو ڪرڻ گهرجي؟ جڏهن هي ويڪسين ڪيترن ئي ٻين ملڪن ۾ استعمال ڪئي وئي آهي، ته اسان کي ان مان فائدو ڇو نه وٺڻ گهرجي؟ صرف ان جي بنياد تي، اسان اهو رايو قائم ڪريون ٿا ته اهو هڪ يهودي ايجاد آهي ۽ صرف منع ٿيل آهي. اسان پوليو خلاف مهم هلائي رهيا آهيون جيئن اسان ٽيهن سالن ۾ پوليو جو خاتمو نه ڪري سگهيا آهيون، جڏهن ته سريلنڪا ۽ بنگلاديش ۾ اسان کان پوءِ شروع ٿيل پوليو مهم گهربل 100 سيڪڙو نتيجن سان مڪمل ٿي چڪي آهي. اسان ڪورونا ويڪسين نه ملڻ لاءِ مهم هلائي، اها يهودين جي سازش آهي. ماڻهو ڪجهه سالن ۾ مري ويندا. اهو آبادي گهٽائي ٿو. بعد ۾، اسان ڏٺو ته ڪو به نه مريو. گذريل ٽن سالن ۾، پاڪستان ۾ آبادي رڪارڊ وڌي وئي آهي ۽ پيدائش جي شرح پڻ وڌي وئي آهي. ‘هڪ ڀيرو ٻيهر اسان HPV ويڪسين جي خلاف منفي مهم هلائي رهيا آهيون، اهو چئي رهيا آهيون ته اهو مسلمانن جي آبادي گهٽائڻ جي يهودي سازش آهي ۽ اهو ڇوڪرين کي بانجھ بڻائي ڇڏيندو!! بدقسمتي سان، اسان وٽ ڪو به سائنسي جواز ناهي. صرف اهو جواز آهي ته اهو يهودين پاران ٺاهيو ويو هو. پر توهان کي ياد رکڻ گهرجي ته اسان سميت هر ڪنهن کي ننڍپڻ ۾ اسڪولن ۾ چيچڪ جي خلاف ويڪسين ڏني وئي هئي، جيڪا اسان جي هٿن تي نظر اچي ٿي، جيڪا مغربي غير مسلمن پاران پڻ ٺاهي وئي هئي (هن ويڪسين جي ڪري، چيچڪ کي دنيا مان ختم ڪيو ويو آهي). ان کان علاوه، هر ٻار کي ٽي بي ۽ خسرو جي خلاف ويڪسين ڪئي ويندي آهي. اهي به غير مسلمن جون ايجادون آهن ۽ شروعات ۾ پاڪستان کي مفت ۾ ڏنيون ويون هيون. اهي ويڪسين اڄ به ڏنيون وڃن ٿيون، ۽ هر ڪنهن کي گردن جي سوزش جي خلاف ويڪسين ڏني ويندي آهي، جيڪا حج ۽ عمري لاءِ لازمي آهي، يهودين ٺاهي هئي، پر اسان ڪڏهن به ان کي وٺڻ کان انڪار نه ڪيو آهي. پوءِ جيڪڏهن اسان وٽ ڪو منفي جواز نه آهي، ته پوءِ آخر ۾ اسان چونداسين ته اهي ويڪسين مفت ڇو آهن؟ تنهن ڪري جواب اهو آهي ته دنيا ۾ ڪجهه متعدي بيماريون آهن جن لاءِ دنيا جي سڀني ملڪن جي گڏيل تنظيم يونيسيف ٻارن جي بيمارين جي روڪٿام ۽ ترقي لاءِ هڪ فنڊ قائم ڪيو آهي. هن فنڊ ذريعي، يونيسيف غريب ملڪن ۾ متعدي بيمارين سان گڏ موتمار ۽ جان ليوا بيمارين کي روڪڻ لاءِ حفاظتي ٽيڪون ڏيڻ جو انتظام ڪري ٿو. تنهن ڪري انهن منفي خيالن کي پنهنجي ذهن مان ڪڍي ڇڏيو ۽ پنهنجن ٻارن کي انهن جي صحت ۽ حفاظت لاءِ ويڪسين لڳايو. الله اسان سڀني کي صحتمند ۽ بيمارين کان محفوظ رکي.
آمين