بيجنگ(ويب ڊيسڪ)چين پاران مصنوعي ذهانت (اي آءِ)جي ٽيڪنالاجي جي برآمد تي پابنديون لڳائڻ جي تجويز سان اهڙي ڪاروباري طريقي کي هٿي ملندي، جنهن کي بيجنگ ۽ هن شعبي جون وڏيون ڪمپنيون ترجيح ڏين ٿيون. ان تحت قيمتي ٽيڪنالاجي ملڪ اندر محفوظ رکي ويندي، جڏهن ته پرڏيهي ملڪن ۾ ان جي استعمال جي سهولت وڪرو ڪئي ويندي. اهو قدم اهڙي وقت سامهون آيو آهي، جڏهن آمريڪا سان ٽيڪنالاجيءَ جي ميدان ۾ مقابلو وڌيڪ تيز ٿي رهيو آهي.
16 آڪٽوبر تي جاري ڪيل مسودي ۾ پرڏيهي گراهڪن پاران چيني اي آءِ خدمتون استعمال ڪرڻ ۽ پرڏيهي ڪمپنين پاران اهي ماڊل، ڊيٽا يا فني ڄاڻ حاصل ڪرڻ جي وچ ۾ فرق ڪيو ويو آهي، جن جي مدد سان اهي خدمتون پاڻ هلائي يا انهن کي آزاديءَ سان ٻيهر تيار ڪري سگهجن ٿيون.
بيجنگ ۾ صلاحڪاري اداري انڪورا جي مئنيجنگ ڊائريڪٽر الفريڊو مونٽوفار-هيلو چيو ته قيادت جنهن طريقي کي ترجيح ڏئي ٿي، يعني دانشوراڻي ملڪيت ۽ تحقيق توڙي ترقيءَ جو ڪم چين اندر رکڻ ۽ ٻاهرين ملڪن ۾ خدمتون ۽ رسائي وڪرو ڪرڻ، مارڪيٽ اڳ ئي ان طرف وڌي رهيو آهي.
نئين ضابطن تحت عام طور پرڏيهي صارفين کي ويب سائيٽن ۽ ڪلائوڊ پليٽ فارمن ذريعي چيني اي آءِ استعمال ڪرڻ جي اجازت هوندي، پر بنيادي ٽيڪنالاجيءَ جي ڪجهه قسمن جي منتقلي يا ٻاهرين ملڪن ۾ انهن جي استعمال لاءِ حڪومت جي منظوري ضروري هوندي.
اهو فرق انهن ڪمپنين لاءِ اهم آهي، جيڪي ٻاهرين ملڪن ۾ موجود ڪمپيوٽنگ سهولتن تي ڀاڙين ٿيون. اتي کين طاقتور چِپس تائين رسائي ملي سگهي ٿي، جن جي چين ڏانهن برآمد آمريڪي پابندين سبب محدود آهي.
وڌيڪ ضابطن سبب چين جي ٽيڪنالاجي ڪمپنين ۽ نون ڪاروبارن کي اڳ ئي درپيش غيريقيني معاشي صورتحال وڌيڪ پيچيده ٿي سگهي ٿي. اهي ڪمپنيون هن وقت چيني اي آءِ ۽ سيمي ڪنڊڪٽرن جي حصص ۾ وڏي پئماني تي لاٿ کي منهن ڏئي رهيون آهن.
معاملي کان واقف هڪ ذريعي، جنهن پنهنجو نالو ظاهر نه ڪرڻ جي شرط تي ڳالهه ڪئي، موجب چين طرفان سال جي آخر تائين انهن تجويزن کي منظور ڪرڻ ۽ بعد ۾ عملدرآمد بابت هدايتون جاري ڪرڻ جو امڪان آهي. هن چيو ته منظوريءَ جو وقت اڃا عوامي طور تي ظاهر نه ڪيو ويو آهي.
مسودي ۾ اي آءِ سان لاڳاپيل 23 ٽيڪنالاجين کي اهڙي فهرست ۾ شامل ڪرڻ جي تجويز آهي، جن جي برآمد تي پابندي يا پابنديون لاڳو ٿينديون. انهن ۾ جديد اي آءِ ماڊل، محدود انساني هدايت سان ڪم ڪندڙ ايجنٽ ۽ چِپس جي ڊيزائن توڙي وڏين ڪمپيوٽنگ سهولتن کي هلائڻ لاءِ استعمال ٿيندڙ ٽيڪنالاجي شامل آهن. ڪجهه قسمن جي منتقليءَ جي رجسٽريشن بابت عارضي شرط فوري طور لاڳو ڪئي وئي آهي.
ڪمپنيون ضابطن بابت وضاحت طلب ڪري رهيون آهن
اهي ضابطا چين جي وڏين اي آءِ ڪمپنين جي ان طريقي تي اثرانداز ٿي سگهن ٿا، جنهن تحت اهي پنهنجا جديد ماڊل ٻاهرين ملڪن جي ڊيٽا سينٽرن تي هلائين ٿيون، عالمي ڀائيواريون قائم ڪن ٿيون ۽ پرڏيهي سيڙپڪاري يا اي آءِ اثاثن جي ملڪيت جا معاملا طئي ڪن ٿيون.
ڊيپ سيڪ، مون شاٽ ۽ زيڊ اي آءِ جهڙيون چيني ڪمپنيون ويب سائيٽن يا ڪلائوڊ پليٽ فارمن ذريعي پنهنجا ماڊل پرڏيهي گراهڪن کي فراهم ڪن ٿيون. ڪجهه چيني اي آءِ ڪمپنين جديد چِپس تائين رسائي حاصل ڪرڻ لاءِ ٻاهرين ملڪن جي ڪمپيوٽنگ سهولتن جو رخ به ڪيو آهي، ڇاڪاڻ ته اهي چِپس چين ڏانهن برآمد ڪرڻ تي پابنديون آهن. آمريڪي پابندين سبب اينوڊيا جا جديد ترين پروسيسر چين ڏانهن برآمد نٿا ڪري سگهجن.
معاملي بابت ڄاڻ رکندڙ هڪ شخص موجب، چين جي وڏين اي آءِ ليبارٽرين جا محقق وضاحت گهري رهيا آهن ته ڇا اهي پنهنجا جديد ترين ماڊل پرڏيهي ملڪيت وارن سرورن تي تربيت ڏئي يا هلائي سگهن ٿا. ان شخص ڳالهه ٻولهه عوامي نه هجڻ سبب پنهنجو نالو ظاهر ڪرڻ کان انڪار ڪيو.
هن چيو ته بدترين صورتحال ۾ ڪمپنين کي هڪ ئي ڊائون لوڊ ڪري سگهجندڙ ماڊل جا ٻه الڳ نسخا رکڻا پئجي سگهن ٿا: هڪ چين اندر استعمال لاءِ ۽ ٻيو پرڏيهي ملڪن لاءِ.
بيجنگ جي قانوني اداري ڊاچينگ جي سينيئر ڀائيوار ليو جِنگ، جنهن پاليسي ٺاهيندڙن سان مشاورت ۾ حصو ورتو، رائٽرز کي ٻڌايو ته ڪمپنيون اهو به وڌيڪ واضح ڄاڻڻ چاهين ٿيون ته ڪهڙن معيارن جي بنياد تي ڪنهن ماڊل کي انهن ضابطن جي دائري ۾ آندو ويندو.
مسودي ۾ ٽي معيار ڄاڻايا ويا آهن: ماڊل جي تربيت لاءِ گهربل ڪمپيوٽنگ جو مقدار، جنهن جي حد \(10^{26}\) حسابن جي برابر آهي؛ ماڊل جي ماپ، جنهن لاءِ گهٽ ۾ گهٽ ٻه کرب پيرا ميٽر مقرر ڪيا ويا آهن؛ يا ڪارڪردگي، استعمال ۽ توانائيءَ جي بچت بابت ڪجهه جائزي ۾ دنيا جي مٿين ڏهن ماڊلن ۾ شامل هجڻ.
پيرا ميٽر اهي عددي قدر آهن، جيڪي اي آءِ ماڊل تربيت دوران سکندو آهي. عالمي درجابنديءَ وارو معيار ننڍن ماڊلن تي به لاڳو ٿي سگهي ٿو، جيڪڏهن اهي خاص ڪمن ۾ غيرمعمولي ڪارڪردگي ڏيکارين. پر مسودي ۾ اهو واضح ناهي ڪيو ويو ته ڪهڙين درجابندين کي اهميت ڏني ويندي.
چيني قانوني فرم هان ڪُن پنهنجي تجزيي ۾ سوال اٿاريو آهي ته ضابطن جا عملدار اهڙن ماڊلن جي ماپ ڪيئن طئي ڪندا، جيڪي هر ڪم دوران پنهنجن سڀني حصن بدران رڳو ڪجهه حصا فعال ڪن ٿا. فرم اهو به چيو ته چِپ ڊيزائن بابت هڪ تجويز ڪيل شرط جديد ترين شين کان وڌيڪ وسيع ٿي سگهي ٿي، ڇاڪاڻ ته ان ۾ گهٽ ۾ گهٽ ڪارڪردگيءَ جي ڪا حد مقرر نه ڪئي وئي آهي.
انهن تجويزن تي عوام کان راءِ وٺڻ جو عمل 15 نومبر تائين جاري رهندو. چين جي واپار واري وزارت تبصري لاءِ موڪليل درخواست جو جواب نه ڏنو.
پرڏيهي ملڪيت ۽ سيڙپڪاري تي به اثر پوڻ جو امڪان
اهي ضابطا رڳو اي آءِ ماڊل جاري ڪرڻ تائين محدود نه رهندا، پر ڪمپنين جي خريداري ۽ ملڪيت جي معاملن تي به لاڳو ٿي سگهن ٿا.
قانوني فرم فانگدا جي تجزيي موجب، 16 آڪٽوبر کان لاڳو ٿيندڙ رجسٽريشن جون شرطون اهڙين منتقليَن تي به لاڳو ٿين ٿيون، جن ذريعي چيني ٽيڪنالاجي پرڏيهي ملڪيت يا ڪنٽرول هيٺ اچي ٿي. انهن ۾ ڪجهه اهڙا معاملا به شامل آهن، جن تي اڳ ئي ڪم جاري آهي.
هن سال جي شروعات ۾ بيجنگ، ميٽا ڪمپنيءَ کي چيني بنيادن تي قائم اي آءِ ڪمپني مينس جي ٻن ارب ڊالرن کان وڌيڪ ماليت واري خريداري ختم ڪرڻ جو حڪم ڏنو هو. اهو واقعو اڳ ئي ظاهر ڪري چڪو آهي ته چين جي ٽيڪنالاجي ڪمپنين کي خريد ڪرڻ جي خواهشمند پرڏيهي سيڙپڪارن کي ڪهڙا خطرا پيش اچي سگهن ٿا.
قانوني فرم هان ڪُن موجب، ڪمپيوٽنگ سينٽرن جي حوالي سان مسودي ۾ چيني ڪمپنين کي ٻاهرين ملڪن ۾ پنهنجون سهولتون تعمير ڪرڻ ۽ هلائڻ لاءِ آسان منظوريءَ جو طريقو ڏنو ويو آهي. پر پرڏيهي گراهڪن کي اهڙا ئي نظام تعمير ڪرڻ لاءِ ٽيڪنالاجي منتقل ڪرڻ بابت ساڳي قسم جي واضح سهولت موجود ناهي.
انهن پابندين ۾ ڏهه هزار کان وڌيڪ اي آءِ چِپس کي پاڻ ۾ هم آهنگ ڪري هلائڻ جا طريقا به شامل آهن.
الفريڊو مونٽوفار-هيلو چيو ته قومي سلامتيءَ جا خدشا، جن ۾ طاقتور سائبر حملن جي صلاحيت ۽ حساس ڊيٽا کي چين اندر محفوظ رکڻ شامل آهن، انهن ضابطن جي پويان موجود تجارتي مقصد سان گڏ هلن ٿا. اهو مقصد قيمتي ٽيڪنالاجيءَ ۾ چين جي برتري برقرار رکڻ آهي.
قانوني فرم جنچينگ ٽونگڊا اينڊ نيل جي ڀائيوار يانگ جِنگرو هن اڀرندڙ حڪمت عمليءَ کي چين جي جديد ٽيڪنالاجي ۽ سيڙپڪاري تائين رسائي محدود ڪرڻ بابت آمريڪي پابندين جي جواب طور بيان ڪيو.
يانگ لکيو ته آمريڪا ڪمپيوٽنگ طاقت، هارڊويئر ۽ سرمائي جي چين ۾ اچڻ کي ڪنٽرول ڪري ٿو، جڏهن ته چين هاڻي اي آءِ ماڊلن ۽ ٽيڪنالاجي اثاثن جي ٻاهرين ملڪن ڏانهن منتقليءَ کي منظم طريقي سان ڪنٽرول ڪرڻ شروع ڪري رهيو آهي.
