ميڊرڊ(ويب ڊيسڪ)اسپين ۾ اربع ڏينهن ٻن تيز رفتار ريل گاڏين جي ٽڪرائجڻ سبب گهٽ ۾ گهٽ 68 ڄڻا فوت ٿي ويا، جڏهن ته امدادي ڪارڪن وڌيڪ لاشن جي ڳولا لاءِ حادثي واري هنڌ تي تباهه ٿيل گاڏين جي ملبي کي هٽائي رهيا آهن. هلندڙ سال اسپين ۾ هي ٻيو موتمار ريل حادثو آهي، جڏهن ته 2013ع کانپوءِ يورپ جو هي سڀ کان وڌيڪ جاني نقصان وارو ريل حادثو آهي.
وزيراعظم پيڊرو سانچيز ميڊرڊ جي ڏکڻ ۾ حادثي واري هنڌ ويجهو ٽيليويزن تي خطاب ڪندي چيو ته سڄو اسپين سوڳوار آهي. ٻئي طرف مخالف ڌر جي پيپلز پارٽي ايندڙ مهيني ٿيندڙ چونڊن کان اڳ اڄوڪي ڏينهن جون سموريون چونڊ مهم جون سرگرميون منسوخ ڪري ڇڏيون آهن.
سانچيز چيو ته هن ”خوفناڪ سانحي“ جي جاچ ڪئي ويندي ۽ جاچ دوران سامهون ايندڙ ڪنهن به ڪوتاهيءَ کي دور ڪيو ويندو. هن وڌيڪ چيو ته ٻنهي حادثن جا سبب هڪ ٻئي کان مختلف نظر اچن ٿا.
هن چيو ته، ”جيڪڏهن اسان کي پنهنجي تيز رفتار ريل نظام تي اعتماد بحال ڪرڻ لاءِ حفاظت جا انتظام وڌيڪ مضبوط ڪرڻا پيا ته ضرور ڪنداسين، ڇاڪاڻ ته اسپين جهڙي ملڪ لاءِ هڪ ئي سال ۾ تيز رفتار ريل جا ٻه حادثا پيش اچڻ ناقابل قبول آهي.“
ڳاڙهي سگنل باوجود ريل کي هلڻ جي اجازت
اسپين جي ٽرانسپورٽ واري وزير چيو ته حادثو ان وقت پيش آيو، جڏهن اڳيان بيٺل ريل گاڏيءَ سبب ڳاڙهو سگنل روشن هجڻ باوجود رينفي (Renfe) جي هڪ ريل گاڏيءَ کي سفر جاري رکڻ جي اجازت ڏني وئي.
آسڪر پوئنٽي ميڊرڊ ۾ صحافين کي ٻڌايو ته ڪمپيوٽرن جي رابطي واري نظام ۾ خرابي سبب ڳاڙهو سگنل جاري ٿيو هو، جنهن جي نتيجي ۾ ريل گاڏين جي آمدرفت پاڻمرادو روڪي وئي. ان باوجود رينفي جي ريل گاڏيءَ کي ٻيهر هلائڻ جو فيصلو ڪيو ويو، جيڪو غلط هو.
حادثي واري هنڌ هڪ اوچي ريل پٽڙيءَ جي ڀرسان ايمبولينسون، ميتن کي کڻي وڃڻ واريون گاڏيون ۽ هيليڪاپٽر بيٺل هئا. ريل گاڏين جو وريل لوهه ۽ ٻيو ملبو ڀر واري لاهي تي پکڙيل هو، جتي گهٽ ۾ گهٽ ٽي گاڏا هيٺ ڪري پيا هئا.
ڪاسٽيلا لا مانچا علائقي جي حڪومت جي سربراهه ٻڌايو ته فوتين جو انگ وڌي 68 ٿي ويو آهي. امدادي ڪارڪن اڃا تائين هر ريل گاڏيءَ جي گاڏيءَ ۾ وڃي حادثي جو شڪار ٿيل ٻين ماڻهن کي ڳولي رهيا هئا.
حادثي کانپوءِ مسافرن کي ڀر واري روڊ تان ٻاهر ڪڍيو ويو. انهن مان ڪجهه رت ۾ ڀريل هئا، جڏهن ته ٻين کي پٽيون ٻڌل هيون. اسپين جي صحت واري وزير مونيڪا گارسيا سوشل ميڊيا تي ٻڌايو ته حادثي ۾ 80 ماڻهو زخمي ٿيا، جن مان 15 ڄڻن جي حالت انتهائي ڳڻتي جوڳي هئي.
62 ورهين جي مسافر سلواڊور اريزا پنهنجي گاڏيءَ اندر پکڙيل افراتفريءَ جو احوال ٻڌائيندي چيو: ”مان دروازي جي بلڪل ويجهو هئس، پر ٻيا مسافر ٻاهر نڪرڻ لاءِ دريون ڀڃي رهيا هئا. ڪجهه ماڻهو سيٽن جي وچ ۾ ڦاسي پيا هئا ۽ عملي طور تي چري به نه پئي سگهيا.“
حادثي جي جاچ جاري
هي حادثو 2013ع ۾ اسپين جي شهر سانتياگو ڊي ڪومپوستيلا ۾ پيش آيل ريل حادثي کانپوءِ يورپ جو سڀ کان وڌيڪ جاني نقصان وارو حادثو آهي. ان وقت 80 ماڻهو فوت ٿيا هئا.
هلندڙ سال جنوريءَ ۾ به ساڳئي ريل ڪمپنين جي تيز رفتار گاڏين جي ساڳئي ريل لائين تي ٽڪرائجڻ سبب 46 ماڻهو فوت ٿيا هئا.
ان حادثي ۾ هڪ ريل گاڏي پٽڙيءَ تان لهي قرطبه صوبي جي آدموز واري علائقي ويجهو سامهون ايندڙ ٻي ريل گاڏيءَ سان ٽڪرائجي وئي هئي. ان واقعي کانپوءِ ريلوي نظام جي سارسنڀال تي ٿيندڙ خرچن بابت بحث شروع ٿي ويو هو.
رينفي اربع ڏينهن جاري ڪيل بيان ۾ چيو ته سفر جاري رکڻ جي اجازت ملڻ کانپوءِ ان جي ريل گاڏيءَ جو اريو (Iryo) جي ان ريل گاڏيءَ سان ٽڪر ٿيو، جيڪا اڻڄاتل سببن ڪري بيٺل هئي.
رينفي موجب، ”اسان جي ريل گاڏيءَ کي هدايتن مطابق اڳتي وڌڻ لاءِ چيو ويو ۽ ان کانپوءِ ٽڪر ٿيو. واقعن جي صحيح ترتيب، ريل گاڏين جي آمدرفت جون حالتون ۽ ٽڪر جا تفصيل جاچ دوران معلوم ڪيا ويندا.“
آريو ۽ اسپين جي ريلوي انفراسٽرڪچر اداري اڊف (Adif) تبصري لاءِ موڪليل درخواستن جو جواب نه ڏنو.
مسافر هوا ۾ اڇلجي ويا
ڪاسٽيلا لا مانچا علائقي جي حڪومت جي ترجمان ٻڌايو ته حادثي جو شڪار ٿيل آريو ريل گاڏيءَ ۾ 147 مسافر سوار هئا، جڏهن ته رينفي جي ريل گاڏيءَ ۾ 397 ماڻهو موجود هئا.
حادثو صبح لڳ ڀڳ 9 وڳي پيش آيو، جنهن سبب آريو ريل گاڏيءَ جا ٻه گاڏا پٽڙيءَ تان لهي ويا.
مسافر رافائيل بارسيلو چيو ته هو پاڻ کي خوش قسمت سمجهي ٿو، ڇاڪاڻ ته حادثي کان ٿورو اڳ هو ڪافي پيئڻ لاءِ پنهنجي سيٽ تان اٿي ويو هو. هن ٻڌايو ته سندس گاڏيءَ ۾ گهٽ ۾ گهٽ اٺ ماڻهو فوت ٿيا.
هن چيو ته، ”اسان ناشتو ڪري رهيا هئاسين ۽ ڪافي پي رهيا هئاسين ته اوچتو هڪ تمام زوردار ڌڪ محسوس ٿيو ۽ اسان سڀ هوا ۾ اڇلجي وياسين.“
رينفي چيو ته فوتين جي وارثن جي مدد لاءِ هڪ خاص ٽيليفون لائن قائم ڪئي وئي آهي ۽ اداري ڏک جو اظهار ڪيو آهي. آريو پڻ چيو ته هن هنگامي حالتن کي منهن ڏيڻ وارا پنهنجا انتظام فعال ڪري ڇڏيا آهن.
اردہ شهر جي هڪ اسڪول ۾ گم ٿيل ماڻهن جي مائٽن کي گڏ ڪيو پئي ويو. اتي اينا نالي هڪ عورت روئڻ کان پاڻ کي روڪيندي چيو ته سندس مڙس پيپي بابت اڃا ڪا خبر نه ملي آهي. سڃاڻپ ٿيل فوتين جي فهرست ۾ به سندس مڙس جو نالو نه هو، البت پوليس کي سندن ڪتو ٽريسي ملي ويو هو.
ريلوي جي سارسنڀال تي خرچن جو سوال
جنوريءَ ۾ پيش آيل حادثي جا سبب اڃا تائين جاچ هيٺ آهن. اسپين جي سول گارڊ جي فيبروريءَ ۾ جاري ڪيل ابتدائي رپورٽ ۾ ريل پٽڙيءَ جي خرابي يا پٽڙيءَ جي ٻن حصن کي ڳنڍيندڙ ويلڊ ۾ نقص کي حادثي جو اهم امڪاني سبب قرار ڏنو ويو هو. تنهن هوندي به رپورٽ ۾ ٻين ستن امڪانن کي به رد نه ڪيو ويو هو.
اسپين جي مقابلي بابت نگران اداري جي انگن اکرن تي رائٽرز جي تجزئي موجب، هلندڙ سال جي پهرين ڇهن مهينن دوران اسپين ۾ لڳ ڀڳ 2 ڪروڙ 50 لک مسافرن تيز رفتار ريل گاڏين ۾ سفر ڪيو، جيڪو گذريل سال جي ساڳئي عرصي جي ڀيٽ ۾ لڳ ڀڳ 14 سيڪڙو گهٽ هو.
اسپين جي ريلوي حفاظت واري اداري موجب، ريل حادثن، جن ۾ گاڏين جو پٽڙيءَ تان لهڻ ۽ ٽڪرائجڻ جا واقعا شامل آهن، جو انگ 2016ع ۾ 45 هو، جيڪو وڌي 2024ع ۾ 57 ۽ گذريل سال 69 ٿي ويو.
يورپي ڪميشن جي انگن اکرن مان ظاهر ٿئي ٿو ته اسپين پنهنجي لڳ ڀڳ 4 هزار ڪلوميٽر ڊگهي تيز رفتار ريل لائينن جي سارسنڀال تي ٻين وڏن يورپي ملڪن جي ڀيٽ ۾ گهٽ سيڙپڪاري ڪئي آهي.
جيتوڻيڪ اسپين 2018ع کان 2022ع تائين پنهنجي تيز رفتار ريل نيٽ ورڪ تي سراسري طور هر سال لڳ ڀڳ 1.5 ارب يورو خرچ ڪيا، جيڪو ٻين ملڪن کان وڌيڪ هو، پر ان رقم جو وڏو حصو نوان ريلوي منصوبا ٺاهڻ تي خرچ ٿيو. سارسنڀال، پراڻين لائينن جي بحالي ۽ نظام کي جديد بڻائڻ لاءِ رڳو لڳ ڀڳ 16 سيڪڙو رقم مختص ڪئي وئي هئي.
