محمد اسماعيل لانگاھ
سنڌڌرتي جتي نياڻي کي ست قرآن برابر سمجهيو ويندوى رهيو آهي خونن فسادن جهيڙن منٿ ميڙ ۾ نياڻين کي عزت بخشي ويندي آهي پر هاڻ درنده صفت انسانن انهن نياڻين جي عزت تي وار شروع ڪري ڇڏيا آهن ذاتي دشمنين ملڪيتن جي آڙ ڀنگ عيوض معصوم ابهم نياڻين اغوا ڪري گم ڪرڻ وارين وارداتن م روز بروز اضافو ٿيندو پيو وڃي ۽ ڪيترين ئي نياڻين کي جنسي زيادتين بعد قتل جا واقعا به رونما ٿي رهيا آھن پر هن وقت تائين سنڌ حڪومت ۽ قانون لاڳو ڪندڙ ادارن ڪنهن به معصوم نياڻي کي بازياب ناهي ڪرايو انهن نياڻين ۾ اجالا سولنگي پريا ڪماري فضيلا سرڪي جي گمشدگي سنڌ حڪومت جي ڪارڪردگي تي ڪيترائي سوال اٿاري ڇڏيا آھن هر ماڻھون پڇي ٿو ته آخر اهي نياڻيون ڪيڏانهن ويون هاڻ انهن جي بازيابي لاء سنڌ جي ساڃاه وندن هڪ تحريڪ شروع ڪري ڇڏي آھي جنهن حڪمران ٽولي کي سجاڳ ڪيو آهي ڏسجي ته اها تحريڪ انهن نياڻين کي بازياب به ڪرائي ٿي يا ڪمزور ٿي ويندي ؟
سنڌ هميشه امن، محبت، رواداري ۽ صوفي روايتن جي ڌرتي رهي آهي، پر افسوس سان چوڻو پوي ٿو ته گذريل ڪجهه سالن دوران معصوم نياڻين جي اغوا جا واقعا والدين، سماج ۽ انساني حقن جي تنظيمن لاءِ وڏي ڳڻتي جو سبب بڻجي ويا آهن. هر نئون واقعو نه رڳو هڪ خاندان جي خوشين کي ماتم ۾ بدلائي ٿو، پر سڄي سماج ۾ خوف، بيچيني ۽ غير محفوظ هجڻ جو احساس پڻ پيدا ڪري ٿو.
اغوا صرف هڪ قانوني جرم ناهي، پر اهو انسانيت خلاف اهڙو ڏوهه آهي جيڪو متاثر ٻار جي ذهني، جسماني ۽ سماجي زندگي تي گهرا اثر ڇڏي سگهي ٿو. جڏهن هڪ معصوم نياڻي پنهنجي گهر کان جدا ٿئي ٿي ته صرف هڪ فرد نه، پر پورو خاندان اذيت مان گذري ٿو. والدين راتيون جاڳي گذارين ٿا، ڀائر ڀينرون خوف ۾ مبتلا ٿين ٿا ۽ سماج ۾ بي اعتمادي وڌي وڃي ٿي.
قومي سطح تي به ٻارن ۽ ڇوڪرين سان لاڳاپيل اغوا جا ڪيس ڳڻتي جوڳا رهيا آهن. تازن سرڪاري انگن اکرن موجب 2025ع دوران عورتن ۽ ڇوڪرين جي اغوا سان لاڳاپيل هزارين ڪيس پوليس وٽ داخل ٿيا، جيڪي ان مسئلي جي سنگيني کي ظاهر ڪن ٿا.
سنڌ جي مختلف ضلعن مان وقت بوقت اهڙيون شڪايتون سامهون اينديون رهيون آهن ته ڪجهه علائقن ۾ ڇوڪرين جي اغوا جا واقعا وڌيا آهن، جڏهن ته متاثر خاندانن ۽ انساني حقن جي تنظيمن پوليس جي ڪارڪردگي بابت سوال پڻ اٿاريا آهن. اهڙن خدشن تي ماضي ۾ سنڌ اسيمبلي به ڌيان ڇڪائيندي حڪومت کان مؤثر قدم کڻڻ جي گهر ڪئي هئي.
حڪومت جو بنيادي فرض آهي ته هر شهري، خاص ڪري ٻارن ۽ عورتن جي جان، عزت ۽ آزادي جو تحفظ يقيني بڻائي. جيڪڏهن قانون لاڳو ڪندڙ ادارا بروقت ڪارروائي نه ڪن، جاچ ۾ دير ٿئي يا ڏوهارين کي سزا نه ملي ته سماج ۾ اهو تاثر پيدا ٿئي ٿو ته قانون جي گرفت ڪمزور آهي. اهڙي صورتحال ڏوهارين جي حوصلا افزائي ڪري سگهي ٿي.
ان سان گڏ اهو به ضروري آهي ته هر واقعي کي حقيقتن، قانوني جاچ ۽ عدالتي عمل جي بنياد تي ڏٺو وڃي. ڪنهن به ڪيس بابت حتمي نتيجا صرف جاچ ۽ عدالت جي فيصلي کان پوءِ ئي ڪڍڻ گهرجن.
سنڌ حڪومت ٻارن جي تحفظ لاءِ مختلف ادارا ۽ قانوني ڍانچا قائم ڪري چڪي آهي، جن جو مقصد ٻارن کي تشدد، استحصال، جبري شادي ۽ ٻين خطرن کان بچائڻ آهي. پر قانونن جي موجودگي تڏهن ئي ڪارآمد ثابت ٿيندي جڏهن انهن تي مڪمل ۽ مؤثر عملدرآمد ڪيو وڃي، پوليس کي جديد جاچ جون سهولتون ڏنيون وڃن، متاثر خاندانن کي قانوني مدد فراهم ڪئي وڃي ۽ هر ڪيس جي شفاف نگراني ڪئي وڃي.
رڳو حڪومت نه، پر سماج جي به ذميواري آهي ته ٻارن جي حفاظت لاءِ گڏيل ڪردار ادا ڪري. والدين کي گهرجي ته ٻارن جي اچ وڃ تي نظر رکن، اسڪولن ۾ حفاظتي آگاهي ڏني وڃي، پاڙيسري هڪ ٻئي سان تعاون ڪن ۽ ڪنهن به مشڪوڪ سرگرمي بابت فوري طور پوليس يا لاڳاپيل اختيارين کي اطلاع ڏين. خاموشي ڪيترن ئي ڏوهن کي هٿي ڏئي سگهي ٿي.
ميڊيا جو ڪردار پڻ انتهائي اهم آهي. ذميوار صحافت ذريعي اهڙن معاملن کي سنجيدگي سان اجاگر ڪرڻ، متاثر خاندانن جي آواز کي اڳتي آڻڻ ۽ قانوني سڌارن بابت بحث کي هٿي ڏيڻ سان سماجي شعور وڌي سگهي ٿو. البت خبرن جي اشاعت دوران متاثر ٻارن جي رازداري ۽ وقار جو تحفظ به لازمي هجڻ گهرجي.
اڄ سنڌ کي سياسي بيانن کان وڌيڪ عملي قدمن جي ضرورت آهي. تيز رفتار جاچ، جديد فرانزڪ سهولتون، ڪميونٽي پوليسنگ، شاهدن ۽ متاثر خاندانن جو تحفظ، ٻارن جي حقن بابت آگاهي مهمون ۽ ڏوهارين خلاف بنا امتياز قانوني ڪارروائي ئي اهڙا قدم آهن جيڪي عوام جو اعتماد بحال ڪري سگهن ٿا.
آخر ۾ اهو چوڻ مناسب ٿيندو ته ڪنهن به سماج جي سڃاڻپ ان ڳالهه سان ٿيندي آهي ته اهو پنهنجي ٻارن کي ڪيترو محفوظ بڻائي ٿو. جيڪڏهن معصوم نياڻيون پاڻ کي غير محفوظ محسوس ڪن ته پوءِ ترقي، خوشحالي ۽ انصاف جا سڀ دعوائون اڌورا رهجي وڃن ٿا. وقت جي گهرج آهي ته حڪومت، قانون لاڳو ڪندڙ ادارا، عدليه، سول سوسائٽي، ميڊيا ۽ عام شهري گڏجي اهڙو ماحول پيدا ڪن، جتي هر نياڻي بنا خوف جي تعليم حاصل ڪري، آزادي سان زندگي گذاري ۽ سندس مستقبل محفوظ هجي. ڇو ته محفوظ ٻار ئي محفوظ سنڌ ۽ مضبوط پاڪستان جي ضمانت آهن.
