ريڊيو جي تاريخ ۽ عالمي ڏهاڙو

سيد مختيار علي/ لاڙڪاڻو
2011 ۾ يونيسڪو جي ميمبر ملڪن ۽ 2012 ۾ گڏيل قومن جي جنرل اسيمبلي پاران منظور ڪرڻ بعد فيبروري 13 ورلڊ ريڊيو ڏينهن (WRD) بڻجي ويو. ريڊيو حقيقتن تي ٻڌل معلومات، ٻڌندڙن جي آوازن، وقف ٿيل ريڊيو شوز جي ورهاڱي ذريعي موسمياتي تبديلي جي منهن ۾ آبادي جي حمايت ڪندي پنهنجي بين الاقوامي مقصدن جي حاصلات ۾ مدد ڪري ٿو.ريڊيو جو عالمي ڏينهن جيڪو هر سال 13 فيبروري تي ملهايو ويندو آهي. اهو ڏينهن يونيسڪو پاران 3 نومبر 2011 تي پنهنجي 36 هين ڪانفرنس دوران مقرر ڪيو ويو.20 سيپٽمبر 2010 تي اسپينش ريڊيو اڪيڊمي جي درخواست تي، اسپين تجويز ڪيو ته يونيسڪو جي ايگزيڪيوٽو بورڊ ۾ ريڊيو جي عالمي ڏينهن جي اعلان تي ايجنڊا واري شيءِ شامل ڪئي وڃي. يونيسڪو جي ايگزيڪيوٽو بورڊ 29 سيپٽمبر 2011 تي ”ورلڊ ريڊيو ڊي“ جي اعلان لاءِ پنهنجي عارضي ايجنڊا ۾ ايجنڊا جي شيءِ کي شامل ڪيو. عرب رياستن جي براڊڪاسٽنگ يونين ، ايشيا-پئسفڪ براڊڪاسٽنگ يونين ، آفريڪن يونين آف براڊڪاسٽنگ ، ڪيريبين براڊڪاسٽنگ يونين ، يورپي براڊڪاسٽنگ يونين ، انٽرنيشنل براڊڪاسٽنگ يونين ، انٽرنيشنل ايسوسي ايشن آف براڊڪاسٽنگ پاران تجويز منظور ڪئي وئي
13 فيبروري کي سرڪاري ڏينهن طور ملهائڻ جي سفارش ڪئي وئي ڇاڪاڻ ته اهو ڏينهن آهي ”جنهن ڏينهن گڏيل قومن پاران 1946ع ۾ گڏيل قومن جي ريڊيو جو پورو تصور قائم ڪيو“. بورڊ يونيسڪو جي ڊائريڪٽر جنرل کي گذارش ڪئي ته اها قرارداد اقوام متحده جي سيڪريٽري جنرل جي ڌيان ۾ آڻي ته جيئن ريڊيو جي عالمي ڏينهن کي جنرل اسيمبلي مان منظور ڪري سڄي سرشتي سان ملهايو وڃي. اهڙيءَ طرح يونيسڪو جي سمورن ميمبر ملڪن پاران نومبر 2011ع ۾ ريڊيو جو عالمي ڏينهن ملهائڻ جو اعلان ڪيو ويو.
ڊسمبر، 2012 ۾، گڏيل قومن جي جنرل اسيمبلي ورلڊ ريڊيو ڊي جي اعلان جي توثيق ڪئي، جنهن سان گڏيل قومن جي سڀني ادارن، فنڊن ۽ پروگرامن ۽ انهن جي ڀائيوارن پاران ملهائڻ جو ڏينهن بڻجي ويو. انهي سال ريڊيو جي اسپينش اڪيڊمي، يونيسڪو سان تعاون ڪرڻ لاء ورلڊ ريڊيو ڊي ڪميٽي جي قيام جي اڳواڻي ڪئي.
2012 ۾ ريڊيو جي پهرين عالمي ڏينهن جي حوالي سان، لائف لائن انرجي، فرنٽ لائن ايس ايم ايس، ايس او اي ايس ريڊيو ۽ ايمپاور هائوس لنڊن ۾ هڪ سيمينار جي ميزباني ڪئي. مختلف قسم جا عملي، تعليمي ماهر، ۽ اوزار فراهم ڪندڙ اسڪول آف اوريئنٽل اينڊ آفريڪن اسٽڊيز ۾ شامل ٿيا
2012 ۾، بارسلونا، اسپين ۾، ڪاليج آف ٽيلي ڪميونيڪيشن انجنيئرز آف پاران منظم ڪيل هڪ عوامي تقريب 21 فيبروري 2012 تي ورلڊ ريڊيو ڏينهن جي ياد ۾ منعقد ڪئي وئي. تقريب کي ڪيٽلونيا جي حڪومت جي مدد سان منظم ڪيو ويو. مکيه تقريب “هڪ وڌيڪ عالمي ۽ مقابلي واري ريڊيو لاءِ” جي عنوان سان پينل بحث هئي. سوئٽزرلينڊ ۾، يورپي براڊڪاسٽنگ يونين هڪ ڊجيٽل ريڊيو هفتي منظم ڪيو. هي 13 فيبروري 2012 تي شروع ٿيندڙ ٽيڪنيڪل واقعن جو هڪ سلسلو هو، جنهن ۾ مکيه ريڊيو معياري تنظيمن جي شموليت سان ڪنسورشيم، ورلڊ ڊي ايم بي، ريڊيو ڊي اين ايس ۾ هڪ مقامي ڊجيٽل ريڊيو ٽرانسميشن پڻ هئي، جيڪا ننڍڙن ڍانچين لاءِ ٽرانسميشن جي جمهوريت جو مظاهرو ڪندي، ٽولز اوپن سافٽ ويئر بيان ڪيل ريڊيو اوزار استعمال ڪندي.
بنگلاديش اين جي اوز نيٽورڪ فار ريڊيو اينڊ ڪميونيڪيشن 13 فيبروري تي ريڊيو جي عالمي ڏينهن جي ملهائڻ کي فروغ ڏئي ٿي عوامي خدمت جي نشريات، ڪمرشل براڊڪاسٽنگ ۽ ڪميونٽي براڊڪاسٽنگ مقامي ۽ قومي سطح تي ان مقصد لاءِ بنگلاديش ۾ ورلڊ ريڊيو ڊي آبزرويشن نيشنل ڪميٽي قائم ڪئي وئي
2012ع ۾ اهو فيصلو ڪيو ويو ته ايندڙ سال کان وٺي هر 13 فيبروري تي ريڊيو جو عالمي ڏينهن ملهايو ويندو. خاص طور تي، جنرل اسيمبلي گڏيل قومن جي مکيه ادارن مان ان کي منظور ڪيو
ٻين مسئلن جي وچ ۾، اهو حقيقت کي اجاگر ڪري ٿو ته ريڊيو اڃا تائين دنيا ۾ سڀ کان وڏي پيماني تي استعمال ٿيل ميڊيم آهي جيڪو هڪ وڏي سامعين تائين پهچڻ جي صلاحيت رکي ٿو، ريڊيو اسٽيشنون مختلف پروگرامن، نقطي نظر ۽ مواد جي ذريعي خدمت مهيا ڪن ٿيون جيڪي سامعين جي تنوع کي ظاهر ڪن ٿيون.
جيتوڻيڪ اهو 19 هين صدي جي آخر ۽ 20 صدي جي شروعات تائين نه هو ته ريڊيو اهڙي طرح ترقي ڪئي وئي هئي، ڪجهه اڳئين ترقيات ۽ دريافتون، جهڙوڪ ٽيليفون، ريڊيو ڪميونيڪيشن ۽ ان جي بعد ۾ رابطي جي هڪ وسيلا طور استعمال کي اڳوڻو سمجهيو ويندو آهي. ريڊيو جي مستقبل جي ترقيءَ لاءِ پهريون وڏو سنگ ميل 1873ع ۾ ٿيو، جڏهن برطانوي فزڪس دان ۽ سائنسدان جيمس ڪلرڪ ميڪسويل پنهنجي برقي مقناطيسي لهرن جو نظريو شايع ڪيو.ايندڙ ڏهاڪي ۾، جرمن فزڪسسٽ Heinrich Rudolf Hertz ميڪسويل جي تحقيق کي اڳتي وڌايو ۽ پهريون مقناطيسي لهر ڊيڪٽر ۽ ٽرانسميٽر ٺاهيو. هن جي تاريخي لاڳاپي جي تصديق هن حقيقت سان ڪئي وئي آهي ته تعدد جي ماپ جو يونٽ، هرٽز – هرٽز ڪيترن ئي ٻولين ۾ هن جي نالي پٺيان رکيو ويو آهي.
14 مئي 1897ع تي اطالوي گگليلمو مارڪوني تاريخ جي پهرين ريڊيو ٽرانسميشن ڪئي. هرٽز جي تحقيق جي بنياد تي هن جو هڪ مضمون پڙهڻ کان پوءِ هوا ذريعي برقي مقناطيسي لهرن جي پروپيگيشن تي، هن 1895 ۾ جرمن جي ٺاهيل ماڊل تي هڪ ٽرانسميٽر ٺاهيو.انهيءَ ڪم کان پوءِ اسين 14 مئي 1897ع جي تاريخ ڏانهن موٽي وڃون ٿا، جڏهن ٽرانسلپائن انجنيئر ڇهن ڪلوميٽرن جي مفاصلي تي کليل سمنڊ تي پهريون وائرليس ڪميونيڪيشن موڪليو. ٻن سالن بعد، 1899 ۾، هن انگلش چينل جي پار فرانس ۽ برطانيه جي رابطي جو سنگ ميل حاصل ڪيو.
1909 ۾، مارڪوني کي فزڪس ۾ نوبل انعام سان نوازيو ويو جيڪو جرمن ڪارل فرڊيننڊ براون سان شيئر ڪيو ويو. جيئن اسان اڳ ۾ ذڪر ڪيو آهي، ريڊيو جي تصنيف اتفاق پيدا نٿو ڪري. ڪجهه دعوي ڪن ٿا ته اينٽينا جو موجد، روسي فزيڪسسٽ اليگزينڊر پاپوف، پڻ ريڊيو جو خالق آهي.7 مئي 1895ع تي، پوپوف ساڳئي سال جي مارڪونيءَ سان ملندڙ هڪ موج رسيور پيش ڪيو. سينٽ پيٽرس برگ ۾ هن پيشڪش جي وقت جو لاڳاپو اتفاق اهو آهي، جنهن ريڊيو جي ’پيرنٽي‘ بابت ڪجهه تڪرار پيدا ڪيو آهي.جڏهن ته اهو سچ آهي ته اهو شڪ روس ۾ موجود ناهي، جتي 7 مئي تي سوويت دور کان وٺي پاپوف جي اعزاز ۾ ريڊيو جو ڏينهن ملهايو پيو وڃي.
1895 ۾ پڻ، ٽسلا آواز جي پيغامن کي بغير تارن جي منتقلي لاء هڪ سسٽم ايجاد ڪيو، جيتوڻيڪ، جيئن اسان اڳ ۾ ئي ذڪر ڪيو آهي، اهو مارڪوني هو جنهن ان کي پيٽ ڪيو، جنهن جي نتيجي ۾ تڪرار پيدا ٿيو.حقيقت ۾، آمريڪا جي سپريم ڪورٽ پڻ 1943 ۾ ريڊيو جي ايجاد ۾ ٽيسلا جي ڪردار کي تسليم ڪيو، هڪ پيٽنٽ تڪرار ۾ ڪمپني مارڪوني سان ٺهرايو هو. تڪرار کان ٻاهر، جيڪو واضح نظر اچي ٿو اهو آهي ته مارڪوني اهو ئي هو جنهن ريڊيو کي تجارتي طور تي قابل عمل بڻايو.
ريڊيو سيٽن جو ارتقا به تمام گهڻو ٿيو آهي، پهرين کان 1910 ۾ گلينا ريڊيو جي نالي سان مشهور آهي (هنري ڊان ووڊي ۽ گرينليف ويٽيئر پڪارڊ پاران ايجاد ڪيل)، هڪ ڊوائيس 10 ڪلو وزن آهي، جيڪو ڊائل کي تبديل ڪرڻ جي اجازت نه ڏيندو هو، هڪ ڪارڪردگي جيڪا 7 سالن کان پوء فرانس جي لوسي لوسين جي مهرباني. هڪ ٻي وڏي تبديلي 1947ع ۾ ٽرانزسٽر جي پيدائش سان آئي، اهڙي ڪيليبر جي ايجاد جنهن کي ڊجيٽل انقلاب جو جنم سمجهيو وڃي ٿو. حقيقت ۾، فزڪس دان جان بارڊين، والٽر هائوسر برٽين ۽ وليم برادفورڊ شاڪلي کي 1956 ۾ فزڪس جو نوبل انعام ڏنو ويو، انهن جي سيمي ڪنڊڪٽرن تي تحقيق ۽ ٽرانزيسٽر اثر جي دريافت ڪرڻ تي.ريڊيو ۾، پهريون ٽرانزيسٽر سيٽ 1953 ۾ ظاهر ٿيو، انهن کي تقريبا ڏهاڪن تائين ريڊيو سان مترادف بڻائي ڇڏيو. ٽيڪنيڪي ارتقا جي ڪري ريڊيو جي استعمال جي عادتن ۾ اهم تبديليون آيون آهن، بشمول انٽرنيٽ براڊڪاسٽنگ ۽ سمارٽ فونز جو سڌو سنئون استعمال ڊوائيسز جي طور تي. يونيسڪو ورلڊ ريڊيو ڏينهن ريڊيو جو عالمي جشن آهي ۽ اهو ڪيئن اسان جي زندگين کي شڪل ڏئي ٿو. ريڊيو اسان کي ڄاڻ، تبديل ۽ متحد ڪري ٿو. اهو سڀني پس منظر مان ماڻهن ۽ برادرين کي گڏ ڪري ٿو تبديلي لاءِ مثبت گفتگو کي فروغ ڏيڻ لاءِ. وڌيڪ خاص طور تي، ريڊيو هڪ بهترين وچولي آهي تڪرار کي منهن ڏيڻ لاءِ باهمي مفاهمت جي تعمير، ۽ ٻين نقطن جي نمائش جي ذريعي.ريڊيو اسٽيشنن کي همٿايو ويو ته نشريات ٺاهڻ لاءِ هڪ پليٽ فارم فراهم ڪن ڳالهين لاءِ ۽ جمهوري بحث مباحثي لاءِ مسئلن تي، جهڙوڪ لڏپلاڻ يا عورتن جي خلاف تشدد، ٻڌندڙن ۾ شعور اجاگر ڪرڻ ۾ مدد ڪرڻ ۽ مثبت عمل جي راهه هموار ڪرڻ لاءِ نوان نقطه نظر کي سمجهڻ جي حوصلا افزائي ڪرڻ. ريڊيو نئين خيالن، نئين موسيقي ۽ سوچڻ جي نئين طريقن سان منهن ڏيڻ لاء هڪ آسان رستو مهيا ڪري ٿو عالمي ريڊيو ڏينهن ريڊيو جي طاقت تي ڌيان ڏيڻ جو هڪ بهترين موقعو فراهم ڪري ٿو. ريڊيو جي شروعاتي تاريخ ٽيڪنالاجي جي تاريخ آهي جيڪا ريڊيو آلات پيدا ڪري ٿي ۽ استعمال ڪري ٿي جيڪا ريڊيو لهرن کي استعمال ڪندي آهي. ريڊيو جي ٽائم لائن اندر، ڪيترن ئي ماڻهن نظريو ۽ ايجادون ڪيون. ريڊيو جي ترقي “وائرليس ٽيليگراف” جي طور تي شروع ٿي بعد ۾ ريڊيو جي تاريخ ۾ وڌندڙ نشريات جا معاملا شامل آهن. 1864ع ۾ شايع ٿيل هڪ پريزنٽيشن ۾، جيمس ڪلرڪ ميڪسويل اليڪٽرومگنيٽزم ۽ رياضياتي ثبوتن جا نظريا پيش ڪيا، جنهن ۾ اهو ظاهر ڪيو ويو ته روشني، ريڊيو ۽ ايڪس ريز اهي سڀئي قسم جا برقياتي مقناطيسي لهرون آهن، جيڪي آزاد خلا ۾ ڦهلجن ٿيون.1886ع ۽ 1888ع جي وچ ۾ Heinrich Rudolf Hertz تجربن جا نتيجا شايع ڪيا، جن ۾ هو اليڪٽرڪ مقناطيسي لهرن (ريڊيو لهرن) کي هوا ذريعي منتقل ڪرڻ جي قابل ٿي ويو، ميڪسويل جي برقياتي مقناطيسي نظريي کي ثابت ڪيو.
انهن جي دريافت کان پوءِ ڪيترن ئي سائنسدانن ۽ موجدن هريٽزئن لهرن جي منتقلي ۽ ان کي ڳولڻ جا تجربا ڪيا هن قسم جي برقي مقناطيسي شعاعن لاءِ ”ريڊيو“ جي اصطلاح کي عالمگير طور اختيار ڪرڻ ۾ لڳ ڀڳ 20 سال لڳندا. ميڪسويل جو نظريو ڏيکاري ٿو ته روشني ۽ هرٽزئن برقي مقناطيسي لهرون هڪجهڙا آهن مختلف موج جي طول و عرض تي “ميڪس ويلين” جي سائنسدانن جهڙوڪ جان پيري، فريڊرڪ ٿامس ٽروٽن ۽ اليگزينڊر ٽروٽر کي اهو فرض ڪرڻ لاءِ ته اهي نظرياتي روشنيءَ سان مشابهت رکن ٿيون.
1894ع ۾ هارٽز جي غير وقتي موت کان پوءِ، برطانوي فزڪسسٽ ۽ ليکڪ اوليور لاج ساڳئي سال 1 جون تي رائل انسٽيٽيوٽ ۾ هرٽز جي لهرن تي هڪ وسيع ڍڪيل ليڪچر پيش ڪيو. لاج موجن جي بصري خاصيتن تي ڌيان ڏنو ۽ ڏيکاريو ته انهن کي ڪيئن منتقل ڪيو وڃي ٿو ۽ انهن کي ڪيئن ڳولهيو وڃي. فرانسيسي فزڪسسٽ ايڊورڊ برنلي جي ڊيڪٽر لاج جي هڪ بهتر تبديلي کي استعمال ڪندي جنهن جو نالو “ڪوهرر” رکيو ويو آهي. لاج هرٽز جي تجربن تي وڌيڪ توجهه ڏني، ڏيکاريو ته ڪيئن اهي نيون لهرون ظاهر ٿيون جهڙوڪ روشنيءَ جي اضطراب، تفاوت، پولارائيزيشن، مداخلت ۽ اسٽينڊ ويوز، ان ڳالهه جي تصديق ڪري ٿي ته هارٽز جون لهرون ۽ هلڪي لهرون ٻئي ميڪسويل جي برقي مقناطيسي لهرن جون شڪليون هيون. لاج جي مظاهرن کان پوءِ محققن پنهنجن تجربن کي برقي مقناطيسي اسپيڪٽرم کي وڌيڪ هيٺ ڏيکاريو روشنيءَ جي طرف وڌايو ته جيئن انهن موج جي طول و عرض تي quasioptical فطرت کي وڌيڪ ڳولهي سگهجي.اوليور لاج ۽ آگسٽو ريگھي بالترتيب 1.5 ۽ 12 GHz مائيڪرو ويز سان تجربا ڪيا، جيڪي ننڍيون ڌاتو بال اسپارڪ ريزونيٽرز ذريعي ٺاهيا ويا آهن. 1895ع ۾ روسي فزڪس دان Pyotr Lebedev 50 GHz 50 (6 millimeter) رينج ۾ تجربا ڪيا. بنگالي هندستاني فزڪسسٽ جگديش چندر بوس 60 گيگا هرٽز (5 ملي ميٽر) جي موج جي ڊيگهه تي تجربا ڪيا ۽ پنهنجي تجربن ۾ استعمال لاءِ موج گائيڊ، هارن اينٽينا ۽ سيمي ڪنڊڪٽر کرسٽل ڊيڪٽر ايجاد ڪيا. هن بعد ۾ هڪ مضمون لکيو، ”ادريسيا الوڪ“ (“پوشيده روشني”) ڪيئن هن نومبر 1895ع ۾ ڪولڪتا، انڊيا جي ٽائون هال ۾ هڪ عوامي مظاهرو ڪيو، جنهن ۾ مليميٽر-رينج-ويول لينٿ مائڪرو ويز استعمال ڪري ڊيڪٽرن کي هلائڻ لاءِ استعمال ڪيو ويو، جن بندوق کي باهه ڏني ۽ هڪ فاصلي تي گھنٽي وڄائي.
1894ع ۾ نوجوان اطالوي موجد گگليلمو مارڪوني ڊگھي فاصلي تي وائرليس ٽرانسميشن سسٽم ٺاهڻ جي خيال تي ڪم شروع ڪيو، جنهن جي بنياد تي هرٽزيئن لهرن (ريڊيو لهرن) جي استعمال تي ٻڌل هئي، هڪ تحقيق جو هڪ سلسلو جنهن ۾ هن نوٽ ڪيو ته ٻيا موجد ان تي عمل ڪندا نظر نه آيا. مارڪوني ادب جي ذريعي پڙهيو ۽ ٻين جي خيالن کي استعمال ڪيو جيڪي ريڊيو لهرن سان تجربا ڪري رهيا هئا پر انهن ڊوائيسز جهڙوڪ پورٽبل ٽرانسميٽر ۽ وصول ڪندڙ سسٽم جيڪي ڊگهي فاصلن تي ڪم ڪري سگھن ٿا، ٺاهڻ لاء هڪ وڏو ڪم ڪيو جيڪو بنيادي طور تي ليبارٽري تجربو هو هڪ مفيد مواصلاتي نظام ۾ تبديل ڪيو. آگسٽ 1895 تائين، مارڪوني پنهنجي سسٽم جي فيلڊ جي جانچ ڪري رهيو هو پر ان جي باوجود هو صرف هڪ اڌ ميل تائين سگنلن کي منتقل ڪرڻ جي قابل هو، هڪ فاصلو اوليور لاج 1894 ۾ ريڊيو لهرن جي وڌ ۾ وڌ ٽرانسميشن فاصلي جي طور تي پيش ڪيو هو. مارڪوني پنهنجي اينٽينا جي اونچائي کي وڌايو ۽ پنهنجي ٽرانسميٽر ۽ رسيور کي گرائونڊ ڪرڻ جي خيال تي ڌڪ هنيو. انهن سڌارن سان سسٽم 2 ميلن (3.2 ڪلوميٽر) ۽ جبلن جي مٿان سگنلن کي منتقل ڪرڻ جي قابل ٿي ويو. هي اپريٽس پهريون انجنيئرنگ-مڪمل، تجارتي طور تي ڪامياب ريڊيو ٽرانسميشن سسٽم ثابت ٿيو بجليءَ جي تسلسل ۽ سگنلن جي منتقلي ۾ بهتري ۽ اتي جي اپريٽس ۾ بهتري لاءِ جولاءِ 1896ع ۾ اها گرانٽ ڏني وئي 1897۾، مارڪوني آئل آف وائيٽ، انگلينڊ تي هڪ ريڊيو اسٽيشن قائم ڪئي ۽ 1898 ۾ هال اسٽريٽ، چيمسفورڊ، انگلينڊ ۾ اڳوڻي ريشم جي ڪم ۾ “وائر ليس” ڪارخانو کوليو، جنهن ۾ لڳ ڀڳ 60 ماڻهن کي ملازمت ڏني وئي.12 ڊسمبر 1901 تي، استقبال لاءِ 500 فوٽ (150 ميٽر) پتنگ جي مدد سان اينٽينا استعمال ڪندي- ڪمپني جي نئين هاءِ پاور اسٽيشن پولڌو، ڪارن وال، مارڪوني طرفان منتقل ٿيل سگنل ائٽلانٽڪ سمنڊ جي پار سينٽ جانز، نيو فائونڊلينڊ ۾ سگنل هيل ڏانهن منتقل ڪيا ويا. مارڪوني ائٽلانٽڪ جي ٻنهي پاسن تي وڏي طاقت وارا اسٽيشن ٺاهڻ شروع ڪيا ته جيئن سمنڊ ۾ جهازن سان رابطي ۾ اچي. 1904ع ۾ هن هڪ ڪمرشل سروس قائم ڪئي ته جيئن رات جي وقت جون خبرون خلاصيون سبسڪرائب ڪندڙ جهازن تائين پهچائين، جيڪي انهن کي پنهنجي آن بورڊ اخبارن ۾ شامل ڪري سگهن. آخرڪار 17 آڪٽوبر 1907 تي ڪلفڊن، آئرلينڊ ۽ گليس بي جي وچ ۾ هڪ باقاعدي ٽرانس اٽلانٽڪ ريڊيو-ٽيليگراف سروس شروع ڪئي وئي، پر ان کان پوءِ به ڪمپني ڪيترن ئي سالن تائين جدوجهد ڪئي ته جيئن ٻين کي قابل اعتماد ڪميونيڪيشن مهيا ڪري.
مارڪوني جي اپريٽس کي 700 ماڻهن کي بچائڻ جو ڪريڊٽ پڻ ڏنو ويو آهي جيڪي خوفناڪ ٽائيٽينڪ آفت کان بچي ويا.
1890ع واري ڏهاڪي جي آخر ۾، ڪينيڊين-آمريڪي موجد ريگينالڊ فيسنڊن ان نتيجي تي پهتو ته هو اسپارڪ گپ ٽرانسميٽر ۽ ڪوهيرر رسيور جي ميلاپ کان تمام گهڻو وڌيڪ ڪارائتو نظام ٺاهي سگهي ٿو. ان مقصد لاءِ هن هڪ تيز رفتار متبادل ٺاهڻ تي ڪم ڪيو جنهن کي ”متبادل-موجوده ڊائنامو“ چيو ويندو آهي جنهن ”خالص سائي لهرن“ کي پيدا ڪيو ۽ ”انتهائي هڪجهڙائي واري طاقت واري شعاع واري لهرن جي مسلسل ٽرين“ پيدا ڪئي، يا جديد اصطلاح ۾، هڪ مسلسل-موج (CW) ٽرانسميٽر. آمريڪا جي موسمي بيورو لاءِ ڪم ڪندي ڪوب ٻيٽ، ميري لينڊ تي، فيسنڊن ريڊيو ذريعي آڊيو ٽرانسميشن لاءِ هن سيٽ اپ کي استعمال ڪندي تحقيق ڪئي. 1900 جي زوال تائين، هن تقريباً 1.6 ڪلوميٽرن (هڪ ميل) جي فاصلي تي تقرير ڪاميابيءَ سان منتقل ڪئي، جيڪا ظاهر ٿئي ٿي ته ريڊيو سگنلز استعمال ڪندي پهرين ڪامياب آڊيو ٽرانسميشن هئي. جيتوڻيڪ ڪامياب ٿي ويو، پر منتقل ٿيل آواز تجارتي طور تي عملي طور تي تمام گهڻو مسخ ٿيل هو. ڪجهه ذريعن موجب، خاص طور تي فيسنڊن جي زال هيلن جي سوانح عمري، ڪرسمس جي موقعي تي 1906 تي، ريگينالڊ فيسنڊن هڪ اليگزينڊرسن متبادل ۽ روٽري اسپارڪ-گيپ ٽرانسميٽر استعمال ڪيو ته جيئن برانٽ راڪ، ميساچوسٽس کان پهريون ريڊيو آڊيو براڊڪاسٽ ڪيو وڃي.
شروعاتي ريڊيو ۾، ۽ ٿوري دير کان پوء، ريڊيو اسٽيشن جو ٽرانسميشن سگنل ميٽرن ۾ بيان ڪيو ويو، هي اصطلاح لانگ ويج، وچولي لهر ۽ شارٽ ويو ريڊيو جو اصل آهي. خاص مقصدن لاءِ مخصوص ڪيل ريڊيو اسپيڪٽرم جا حصا اڪثر موج جي طول و عرض جي حوالي ڪيا ويندا هئا 40-ميٽر بينڊ، مثال طور، شوقين ريڊيو لاءِ استعمال ڪيو ويندو آهي. موج جي ڊيگهه ۽ فري ڪوئنسي جي وچ ۾ لاڳاپو هڪجهڙائي وارو آهي: گهڻي تعدد، موج ننڍو، ۽ ان جي برعڪس.
شروعاتي اسٽيشنن ۾ اڪثر ڪري درست تعدد نه هوندو هو، ڇاڪاڻ ته اهو ٻين عنصرن جي وچ ۾ سامان جي گرمي کان متاثر ٿيندو هو. ريڊيو سگنل کي ان جي ڊيگهه جي ڀيٽ ۾ ان جي فريڪوئنسي ذريعي سڃاڻڻ تمام گهڻو عملي ۽ ڪارائتو ثابت ٿيو، ۽ 1920 جي ڏهاڪي ۾ اهو سگنل سڃاڻڻ جو معمول بڻجي ويو، خاص ڪري آمريڪا ۾ في سيڪنڊ سائيڪلن جي تعداد ۾ بيان ڪيل تعدد ڪلو سائيڪل، ميگا سائيڪل کي 1965 جي باري ۾ هرٽز سائيڪل في سيڪنڊ جي وڌيڪ مخصوص نموني سان تبديل ڪيو ويو.
ويڪيوم ٽيوب کان اڳ رسيور جو سڀ کان وڌيڪ عام قسم ڪرسٽل سيٽ هو، جيتوڻيڪ ڪجهه شروعاتي ريڊيوز برقي ڪرنٽ يا بيٽري ذريعي ڪجهه قسم جي واڌارو استعمال ڪندا هئا. جنهن جي ذريعي آواز جي لهرن کي تنگ بينڊوڊٿ جي مسلسل-موج ريڊيو سگنل تي منتقل ڪري سگهجي ٿو جيئن ته اسپارڪ-گپ ريڊيو جي برخلاف، جيڪو تيز تارن جي ڊمپڊ-ويو پلس موڪلي ٿو، جيڪي گهڻو بينڊوڊٿ استعمال ڪن ٿا ۽ صرف مورس-ڪوڊ پائيسنڊن ٽيليگرافي لاءِ موزون هيون، پوسنولڊ ٽيليگرافي ۽ پوسٽر-ڪوڊ پيسنولوڊ ذريعي ٻيلوڪرسٽل سيٽن جو آرٽ ۽ سائنس اڃا تائين هڪ شوق جي طور تي سادو غير متحرڪ ريڊيوز جي صورت ۾ آهي جيڪو ‘ڪجهه به نه، هميشه لاءِ’ هلندو آهي. نوجوانن کي اليڪٽرانڪس ۽ ريڊيو سان متعارف ڪرائڻ لاءِ آمريڪا جي بواءِ اسڪائوٽس جهڙن گروپن پاران انهن کي تدريسي اوزار طور استعمال ڪيو ويندو آهي. جيئن ته واحد توانائي موجود آهي جيڪا اينٽيننا سسٽم پاران گڏ ڪئي وئي آهي، بلند آواز لازمي طور تي محدود آهي