لاھور (ويب ڊيسڪ)پنجاب جي ٽنهي درياهن ۾ ٻوڏ جي صورتحال برقرار آهي،چناب درياءَ ۾ ٻوڏ جي سطح بلند هجڻ ڪري، جهنگ ۽ چنيوٽ کي بچائڻ لاءِ راوز پل جي ويجهو ڊيم ۾ شگاف پئجي ويو آهي،چيئرمين پي ڊي ايم اي پنجاب جو چوڻ آهي ته صوبي ۾ ٻوڏ سبب گهٽ ۾ گهٽ 20 ماڻهو فوت ٿي ويا آهن، گهڻيون موتون ٻڏڻ سبب ٿيون، سيالڪوٽ ۾ ٻڏي ويل 16 ماڻهن جا لاش ڪڍيا ويا آهن. پي ڊي ايم اي پنجاب موجب، چناب درياءَ ۾ ٻوڏ کي نظر ۾ رکندي رواز پل جي ويجهو ڊيم ۾ شگاف پئجي ويو آهي. رليف ڪمشنر پنجاب موجب، رواز جهنگ شهر کي ٻوڏ کان بچائڻ لاءِ هڪ گهيرو ڪيو ويو آهي، ۽ چناب درياءَ مان شهرين جو انخلا يقيني بڻايو ويو آهي. هن هدايت ڪئي ته فيصل آباد ۽ جهنگ انتظاميا الرٽ رهي ۽ سڀئي آفيسر فيلڊ ۾ موجود رهن. ان کان اڳ، لاهور ۾ چيف سيڪريٽري پنجاب زاهد اختر زمان جي صدارت هيٺ ٻوڏ جي صورتحال بابت هڪ اجلاس ٿيو، جنهن ۾ چناب درياءَ ۾ ٻوڏ جي بلند سطح کي نظر ۾ رکندي جهنگ ۽ چنيوٽ کي بچائڻ لاءِ راوز پل جي ويجهو بند ۾ گهيرو ڪرڻ جو فيصلو ڪيو ويو.اجلاس ۾ ٻوڏ متاثر ضلعن ۾ اضافي انتظامي آفيسر مقرر ڪرڻ جو فيصلو ڪيو ويو، جڏهن ته متاثر علائقن ۾ تعليمي ادارا هڪ هفتي لاءِ بند رکڻ تي غور ڪيو ويو.چيف سيڪريٽري ٻوڏ متاثر ضلعن ۾ ڪلينڪ آن ويلز فوري طور تي موڪلڻ جو حڪم ڏنو، جڏهن ته ننڪانه، شيخوپوره ۽ ٽوبه ٽيڪ سنگهه جي درياءَ جي پٽي وارن علائقن کي فوري طور تي خالي ڪرڻ جون هدايتون جاري ڪيون.اجلاس کي تفصيلي بريفنگ ڏيندي ڊي جي پي ڊي ايم اي چيو ته چناب درياءَ ۾ پاڻي جو هڪ وڏو وهڪرو جهنگ ڏانهن وڌي رهيو آهي.ان دوران، راوي درياءَ ۾ پاڻي جي سطح تاريخ جي بلند ترين سطح تي پهچي وئي آهي، گذريل 7 ڪلاڪن دوران 220,000 ڪيوسڪ پاڻي شاهدره مان گذري رهيو آهي، راوي درياءَ ۾ پاڻي جو وهڪرو 211,330 کان 219,760 ڪيوسڪ تائين رهيو آهي.
شاهدره ۾ انتهائي خطرناڪ ٻوڏ
پي ڊي ايم اي پنجاب موجب، راوي درياهه ۾ شاهدره تي انتهائي خطرناڪ وڏي ٻوڏ آهي، بلوڪي هيڊ ورڪ تي به وڏي ٻوڏ آهي، جسر تي وچولي ٻوڏ آهي، جڏهن ته سودنائي هيڊ ورڪ تي پاڻي جو وهڪرو معمول جي سطح تي آهي.پي ڊي ايم اي پنجاب موجب، چناب درياهه تي مرالا تي گهٽ ٻوڏ آهي، خانڪي تي وچولي ٻوڏ آهي ۽ قادر آباد تي انتهائي تيز ٻوڏ آهي، جڏهن ته هيڊ تريم تي پاڻي جو وهڪرو عام سطح تي آهي ۽ مسلسل وڌي رهيو آهي.پي ڊي ايم اي پنجاب موجب، سليمانڪي درياهه تي گنڊا سنگهه والا تي انتهائي خطرناڪ وڏي ٻوڏ آهي، جڏهن ته هيڊ سليمانڪي تي وچولي ٻوڏ آهي ۽ اسلام هيڊ ورڪ تي گهٽ ٻوڏ آهي.پنجاب جي وڏي وزير جي هدايتن تي، صوبي جي ٻوڏ متاثر علائقن ۾ بچاءُ ۽ امدادي سرگرميون جاري آهن. راوي درياءَ ۾ ٻوڏ کي نظر ۾ رکندي، ٿيم پارڪ، موهلنوال، مريدوال، فرخ آباد، شفيق آباد، افغان ڪالوني، نيو ميٽر سٽي ۽ چوهنگ علائقي مان محفوظ انخلا مڪمل ڪيو ويو آهي، جڏهن ته طلعت پارڪ بابوصابو ۾ بچاءُ ۽ امدادي ڪارروايون زور شور سان جاري آهن.ان کان علاوه، لاهور ۾ پارڪ ويو هائوسنگ سوسائٽي جي 4 بلاڪن ۾ پاڻي داخل ٿيو، پر رهواسين کي وقت تي ٻاهر ڪڍيو ويو. لاچي والي اسڪول جي رليف ڪيمپ ۾ 70 کان وڌيڪ ماڻهو رهيل آهن.
لاهور ، 1988ع ۾ تمام گهڻو پاڻي آيو هو، ڊي جي پي ڊي ايم اي
پنجاب پي ڊي ايم اي جي ڊائريڪٽر جنرل (ڊي جي) عرفان علي ڪاٺيا ميڊيا سان ڳالهائيندي چيو ته صوبي ۾ ٻوڏ سبب گهٽ ۾ گهٽ 20 ماڻهو فوت ٿيا، جن مان گهڻا ٻڏڻ سبب ٿيا. ميڊيا سان ڳالهائيندي هن چيو ته گهڻيون موتون گوجرانوالا ڊويزن ۾ ٻڏڻ جي واقعن جي نتيجي ۾ ٿيون، جڏهن ته ريسڪيو سروسز جي ڪنهن به لاپرواهي سبب ڪو به جاني نقصان نه ٿيو. هن اعلان ڪيو ته پنجاب حڪومت هر متاثر خاندان کي 10 لک رپيا معاوضو ڏيندي. هن چيو ته صورتحال جي سنگيني کي نظر ۾ رکندي، هيلي ڪاپٽر ۽ ٻيڙين ذريعي ماڻهن کي بچائڻ جي هر ممڪن ڪوشش ڪئي وئي.هن چيو ته راوي درياءَ ۾ بلوڪي جي جاءِ تي ٻوڏ واري صورتحال آهي، لاهور ۾ 1988 ۾ تمام گهڻو پاڻي آيو هو، شيخوپوره، ننڪانه، بلوڪي ڊائون اسٽريم ۾ خطرو آهي، هيڊ بلوڪي تي هڪ لک ڪيوسڪ کان وڌيڪ پاڻي آهي، 18 ڪلاڪن کان پوءِ دٻاءُ هيڊ بلوڪي تائين پهچندو، سڀئي ادارا مڪمل الرٽ آهن، هن چيو ته ايندڙ 24 ڪلاڪن ۾ ٻوڏ خانيوال ضلعي ۾ پهچندي.پي ٽي وي نيوز موجب، چناب درياءَ ۾ شديد ٻوڏ کي نظر ۾ رکندي بچاءُ ۽ امدادي سرگرميون جاري آهن، ٻوڏ سبب سيالڪوٽ ۾ 395، جهنگ ۾ 127، ملتان ۾ 124، چنيوٽ ۾ 48، گجرات ۾ 66، خانيوال ۾ 51، حافظ آباد ۾ 45، سرگوڌا ۾ 41 ۽ منڊي بهاءُ الدين ۾ 35 ڳوٺ متاثر ٿيا آهن.راوي درياءَ ۾ ٻوڏ سبب ڪل 80 ڳوٺ ٻڏي ويا، نارووال ۾ 75، شيخوپوره ۾ 4 ۽ ننڪانه ۾ هڪ ڳوٺ متاثر ٿيو آهي، جڏهن ته ستلج درياءَ ۾ ٻوڏ سبب ڪل 361 ڳوٺ ٻڏي ويا آهن، جن ۾ قصور ۾ 72، اوڪاڙه ۾ 86، پاڪپتن ۾ 24، ملتان ۾ 27، وهاڙي ۾ 23 ۽ بهاولنگر ۾ 104 ڳوٺ شامل آهن.
سيالڪوٽ ۾ مڙس، زال ۽ 2 ٻارن جا لاش وارثن حوالي
ان کان علاوه، ريسڪيو 1122 جي ترجمان چيو آهي ته سيالڪوٽ ۾ ٻوڏ جي پاڻي ۾ ٻڏي ويل 16 ماڻهن جا لاش ڪڍيا ويا آهن، جن مان 8 ماڻهن جا لاش ماجرا ڪلان مان ڪڍيا ويا، جڏهن ته هڪ ئي خاندان جي 4 ماڻهن جا لاش وارثن حوالي ڪيا ويا آهن، جن ۾ 35 سالن جو عمران، سندس 32 سالن جي زال فرح، 10 سالن جي ڌيءَ ۽ 3 سالن جو پٽ شامل آهن. ان دوران، ايس ڊي او مرالا بئراج چيو آهي ته قبضو ڪيل جمون ۽ ڪشمير مان ايندڙ ٽي درياهه معمول مطابق وهي رهيا آهن، ٽئي درياهه هيڊ مرالا تي گڏ ٿين ٿا.هن چيو ته هيڊ مرالا تي، چناب درياهه جو وهڪرو 116,440 ڪيوسڪ آهي، جڏهن ته ٽنهي دريائن جو وهڪرو بتدريج گهٽجي رهيو آهي، تنهن هوندي به، نالا ڊيڪ ۾ ٻوڏ سبب ڪيترائي ڳوٺ پاڻي هيٺ آهن.
ڊيمن جي صورتحال
واپڊا ترجمان ٻوڏ جي صورتحال کي نظر ۾ رکندي ڊيمن جي موجوده تفصيل جاري ڪئي. واپڊا ترجمان موجب، تربيلا وٽ سنڌو درياهه ۾ پاڻي جي آمد 188,500 ڪيوسڪ ۽ اخراج 188,100 ڪيوسڪ آهي.ترجمان موجب، جهلم درياهه ۾ منگلا وٽ پاڻي جي آمد 28,400 ڪيوسڪ ۽ اخراج 8,000 ڪيوسڪ آهي، جڏهن ته چشمه بئراج ۾ پاڻي جي آمد 214,400 ڪيوسڪ ۽ اخراج 194,300 ڪيوسڪ آهي.واپڊا ترجمان موجب، هيڊ مرالا وٽ چناب درياهه ۾ پاڻي جي آمد 122,900 ڪيوسڪ ۽ اخراج 118,900 ڪيوسڪ آهي.نوشهره وٽ ڪابل درياءَ ۾ پاڻي جي آمد 32,200 ڪيوسڪ ۽ اخراج 32,200 ڪيوسڪ آهي.واپڊا ترجمان موجب، تربيلا ڊيم ۾ پاڻي جي سطح 1550 فوٽ ۽ پاڻي جو ذخيرو 57 لک 28 هزار ايڪڙ فوٽ آهي، جڏهن ته منگلا ڊيم ۾ پاڻي جي سطح 1223 فوٽ ۽ پاڻي جو ذخيرو 58 لک 22 هزار ايڪڙ فوٽ آهي، ساڳئي طرح چشما بئراج ۾ پاڻي جي سطح 647.50 فوٽ ۽ پاڻي جو ذخيرو 2 لک 35 هزار ايڪڙ فوٽ آهي.واپڊا ترجمان موجب، تربيلا، منگلا ۽ چشما جي ذخيرن ۾ استعمال لائق پاڻي جو ڪل ذخيرو 11 ڪروڙ 17 لک 85 هزار ايڪڙ فوٽ آهي.
سنڌو درياءَ جي سطح وڌي وئي، ڪڇي جا ڪيترائي ڳوٺ ٻڏي ويا
گڊو بئراج تي سنڌو درياءَ ۾ پاڻي جي سطح به وڌي رهي آهي. ڪنٽرول روم موجب، گڊو بئراج تي پاڻي جو وهڪرو 366,251 ڪيوسڪ رڪارڊ ڪيو ويو آهي، جڏهن ته اخراج 335,807 ڪيوسڪ آهي، جڏهن ته گڊو بئراج تي پاڻي جي سطح ايندڙ 24 ڪلاڪن ۾ وڌيڪ وڌڻ جو امڪان آهي. سنڌو درياءَ ۾ ڪشمور تي پاڻي جي سطح ۾ مسلسل واڌ سبب، ڪڇي جا ڪيترائي ڳوٺ ۽ بيٺل فصل ٻڏي ويا آهن. ان دوران، گهوٽڪي جي ڪڇي علائقن ۾ گهٽ درجي جي ٻوڏ واري صورتحال برقرار آهي. راوتي، اندل سندراڻي، قادر پور ڳوٺن ۾ ٻوڏ جو پاڻي موجود آهي، جڏهن ته 50 کان وڌيڪ ڳوٺن جو زميني رابطو ڪٽجي ويو آهي.گهوٽڪي جي ڪڇي علائقي ۾، سوين ايڪڙ بيٺل ڪمند، ڪپهه ۽ ٻيا فصل ٻڏي ويا آهن.سيوهڻ ۾ به سنڌو درياءَ ۾ پاڻي جي سطح مسلسل وڌي رهي آهي. درياءَ کاتي موجب، سيوهڻ ۾ پاڻي جي سطح 4 لک ڪيوسڪ رڪارڊ ڪئي وئي آهي، جڏهن ته ڪچي جي ڪيترن ئي علائقن ۾ ٻوڏ جو پاڻي داخل ٿي چڪو آهي، جنهن ڪري ماڻهن کي نقل مکاني ڪرڻ تي مجبور ڪيو ويو آهي.سيوهڻ: سنڌو درياءَ ۾ پاڻي جي سطح ۾ واڌ جاري آهي، ٻوڏ جي صورتحال سيوهڻ: سنڌو درياءَ ۾ پاڻي جي سطح 4 لک ڪيوسڪ رڪارڊ ڪئي وئي آهي، درياءَ کاتي سيوهڻ: ڪچي جي ڪيترن ئي علائقن ۾ ٻوڏ جو پاڻي داخل ٿي چڪو آهي، ماڻهو منتقل ٿي ويا آهن.
سنڌو درياءَ ۾ تمام گهڻي ٻوڏ جو خطرو: ڊپٽي ڪمشنر راجن پور
ڊپٽي ڪمشنر راجن پور شفقت الله مشتاق جو چوڻ آهي ته سنڌو درياءَ ۾ تمام گهڻي ٻوڏ جو خطرو آهي، ماڻهن کي هيٺاهين وارن علائقن مان محفوظ هنڌن تي منتقل ڪيو پيو وڃي، سنڌو درياءَ جي ويجهو ٻوڏ جي امدادي ڪئمپ قائم ڪيا ويا آهن.شفقت الله چيو ته صحت کاتو، مال مويشي ۽ بچاءُ ٽيمون سرگرم آهن، سيڪيورٽي فورسز کي مضبوط ڪرڻ لاءِ ڪم جاري آهي، ۽ پوليس ڪچي آباد علائقن ۾ بچاءُ جون ڪارروايون ڪري رهي آهي.
ملتان جي صورتحال:
ملتان ۾ چناب درياءَ جو خطرناڪ ٻوڏ 24 کان 48 ڪلاڪن ۾ شهر جي حدن ۾ داخل ٿي سگهي ٿو. شهري آبادي کي بچائڻ لاءِ هيڊ محمد والا ۾ هڪ گهيرو ڪرڻ جو فيصلو ڪيو ويو آهي. ٻوڏ متاثر علائقن ۾ بچاءُ جا عملدار، مقامي رضاڪار، پاڪستان آرمي ۽ پاڪستان رينجرز پاران بچاءُ جون ڪارروايون جاري آهن.
