افضال ريحان
(هي ڪالم يونان جي سانحي بابت آهي، پر ٽائيٽينڪ ايڊونچر ۾ آبدوز جي ٻڏڻ ۾ جيڪي قيمتي جانيون ضايع ٿيون آهن، خاص ڪري دائود خاندان جا چشما ۽ چراغ، جن اسان جي ملڪ جي سٺي خدمت ڪئي آهي، ايتري ئي ڏکوئيندڙ آهي جيئن اسان جي ملڪ جي. اهي دردناڪ سبق آهن.يونان ويجهو سمنڊ ۾ ٻيڙي ٻڏڻ سبب 300 پاڪستاني نوجوان قيمتي جانيون ضايع ٿي ويا آهن. انهن مان گهڻا پاڪستاني هئا ۽ انهن کي هيٺئين ماڙ ۾ رکيو ويو ٻين ۾ مصر، شام ۽ ليبيا جا شهري شامل هئا ۽ ٻيڙيءَ جي گنجائش کان ٻه ڀيرا ڀرجي ويا.هن قسم جي آفت جو هي ڪو پهريون يا آخري سانحو ناهي، هلندڙ سال مارچ ۾ به ساڳئي رستي تي ٻيڙي اونڌي ٿيڻ سبب پنجاهه کان وڌيڪ پاڪستاني اجل جو شڪار ٿيا هئا، اهو روز جو معمول بڻجي ويو آهي، هاڻي ته جاني نقصان جي تعداد ۾ اضافو ٿيو آهي. ايتري قدر جو اونڌو ٿي ويو آهي، ان ڪري شور پڻ بلند ڪيو ويو آهي، پر خود يونان ۾ انساني جانين جي ضايع ٿيڻ تي سخت ڏک ۽ افسوس جو اظهار ڪيو ويو آهي ۽ يونان جي ڪوسٽ گارڊ تي سخت تنقيد به ڪئي وئي آهي، جنهن ۾ چيو ويو آهي ته چند زندگيون يوناني حڪومت جي ڪوششن سان بچي ويو آهي ۽ يونان ۾ ٽن ڏينهن جو سرڪاري سوگ ملهايو ويو آهي. اشراق نذير موجب اهو معمول آهي ته اسان جا پاڪستاني نوجوان قانوني طريقي سان ترڪي پهچن ٿا ۽ پوءِ اهي غير قانوني طور زميني يا سامونڊي رستو اختيار ڪري ٻين يورپي ملڪن تائين پهچن ٿا، ڪڏهن ڪڏهن اهي ساڳيا ڪوشش ۾ پڪڙي به ويندا آهن. انساني اسمگلرن يا ٽريول ايجنٽن جو ڪردار، جيڪي نوجوانن کي يورپي ملڪن ۾ آڻڻ جو واعدو ڪري وڏيون رقمون گڏ ڪن ٿا، ان سڄي ڌنڌي ۾ تمام گھڻا گھڻا آهن. ٻيڙي حادثي ۾ بچي ويل 8 پاڪستانين جو چوڻ آهي ته هنن پنهنجي ايجنٽن کي هڪ ڪروڙ 87 لک رپيا ڏنا هئا، ادائگيون ڪيون ويون، ظاهر آهي ته خاندانن پنهنجون زمينون، زيور يا چوپايو مال وڪرو ڪري قرض ورتو ۽ اهي وڏيون رقمون جمع ڪرايون. اهو واعدو آهي ته جيڪڏهن اسان جو ٻار يورپ ۾ ڪمائي ٿو ته هو اهو قرض ادا ڪندا، اهو سمجھ ۾ اچي ٿو ۽ پوء زندگي انمول آهي جنهن کي ڪنهن به حالت ۾ هن قسم جي خطري ۾ نه وجهڻ گهرجي.درويش جو دل ۾ سوال اهو آهي ته اهڙي عظيم انساني الميي جو ذميوار ڪير آهي؟ قبول آهي ته ٻين مسلمان ملڪن جا شهري به ان سانحي ۾ مارجي ويا آهن، پر آخر ڪهڙو سبب آهي جو اسان جا پاڪستاني، خاص ڪري اهڙي انساني تباهي ۾ سڀ کان اڳيان آهن؟ جن ملڪن جون حالتون اندروني ڇڪتاڻ يا جنگي حالتن جي ڪري خراب آهن جهڙوڪ شام، سوڊان، افغانستان، لبيا يا عراق وغيره اهي ملڪ اڃا به سمجهه ۾ اچن ٿا، الحمدالله پاڪستان ۾ نه ڪا جنگ هلي رهي آهي ۽ نه ئي هتي ڪنهن پرڏيهي طاقت حملو ڪيو آهي ته پوءِ اسان جا پاڪستاني ڇو؟ پاڪستان مان ڀڄڻ چاهيو ٿا؟ جڏهن درويش پاسپورٽ جي تجديد ڪرائڻ لاءِ ويو ته اتي نوجوانن جون ڊگهيون قطارون ڏسي پريشان ٿي ويو، کيس معلوم ٿيو ته هن هڪ سال ۾ اٽڪل هڪ لک پڙهيل لکيل ۽ ماهر پاڪستاني پنهنجو ملڪ ڇڏي يورپ، آمريڪا يا ڪئناڊا ۾ اچي آباد ٿيا آهن. اهي نٿا وڃي سگهن، پوءِ هو هتي ڪو ننڍڙو ڪم ڪرڻ بجاءِ مغربي ملڪن تائين پهچڻ کي پنهنجو خواب ڇو ٿا سمجهن؟ پر ڇو؟ سچ ته اهو آهي ته درويش جا ٻار ننڍيءَ ڄمار ۾ يورپ هليا ويا ۽ هو پاڻ به پشيمان آهي ته هو ننڍي هوندي يورپ ڇو نه ويو، هتي هن پنهنجي زندگي ڇو ضايع ڪئي، ان جو سبب صرف اسان جي غفلت آهي؟ جن حڪومتن هتي گڊ گورننس نه ڏني، انهن سٺي حڪمراني ڇو نه ڏني؟ ڇا اسان ايترو خراب آهيون؟ پوءِ سوال ايندو ته اسان ماڻهو ايترا خراب ڇو آهيون؟ پنج صديون اڳ اسان گڏيل هندستان جو اٽوٽ حصو هئاسين، اڄ هندستان جي آبادي اسان کان ڪيترائي ڀيرا وڌيڪ آهي، پوءِ يونان جي ويجهو سندن ٻيڙيون ڇو نه ٻڏيون؟ هنن جا ماڻهو غير قانوني طور يورپ پهچڻ لاءِ پنهنجون جانيون خطري ۾ ڇو نٿا وجهن؟ پوءِ به وڃي، يا ته تعليم حاصل ڪري يا ڪو هنر سکي، ڪيترن دوستن چيو ته هندستاني اڪثر ڪري ملٽي نيشنل ڪمپنين ۾ معزز عهدن تي فائز آهن ۽ اسان جا ماڻهو اڪثر انهن جي ماتحت ڪم ڪن ٿا.يونان سانحي ۾ شهيد ٿيندڙن ۾ سيالڪوٽ، گجرات ۽ منڊي بهاءُالدين جا وڌيڪ ماڻهو آهن، اڄ اسان جو نئون نسل تمام گهڻو پريشان ۽ پريشان آهي، اي قوم جا اجتماعي شعور، الله پاڪ رحم ڪري، انهن جي پريشانين جو خيال نه ڪر. اڄ به سوشل ميڊيا تي وڏي تعداد ۾ اهو ڏيکاريو پيو وڃي ته 1947ع ۾ پاڪستان ٺهڻ لاءِ لتاڙجي ويا هئاسين ۽ هتي آيا هئاسين، هاڻي هتان وڃڻ وارا آهيون، اها منفي ذهنيت هن سانحي جي جڙ آهي.
اداري جو هن آرٽيڪل جي مواد سان متفق هجڻ ضروري ناهي
هي آرٽيڪل روزاني جنگ جي ٿورن سان پڙهندڙن لاءِ پيش ڪجي ٿو
