اسلام آباد(بيورو رپورٽ) سپريم ڪورٽ جي سينيئر جج جسٽس قاضي فائز عيسيٰ چيو آهي ته 1971ع ۾ پاڪستان ٽٽڻ جو وڏو سبب غلط عدالتي فيصلو هو. اسلام آباد ۾ پاڪستان جي آئين جي گولڊن جوبلي تقريب کي خطاب ڪندي جسٽس قاضي فائز عيسيٰ ”پاڪستان جو آئين قومي اتحاد جي علامت طور“ جي موضوع تي ڳالهائيندي چيو ته پاڪستان ڊسمبر 1971ع ۾ اوچتو نه ٽڙيو پر ان جا ٻج پوکيا ويا. منهنجي خيال ۾ وفاقي عدالت جي جسٽس منير پاڪستان ٽوڙڻ جو ٻج پوکيو هو، پاڪستان ٽوڙڻ جو وڏو سبب غلط عدالتي فيصلو هو، زهريلو ٻج پوکيو ويو ۽ 1971ع ۾ ملڪ ٻن حصن ۾ ورهائجي ويو.جسٽس قاضي فائز عيسيٰ چيو ته اڄ اسان جيڪو ڪجهه ڪريون ٿا ان جو صدين تائين اثر آهي، ذوالفقار علي ڀٽي کي هڪ ووٽ جي سزا ٻڌائي وئي، پاڻ کي ڪيترائي ڀيرا ورجايو، 1958، 1977، 1993، 1999 ۾ تاريخ ٻڌائيندي رهي ته سبق سکو تاريخ مان. اسان کي ست سبق سيکاريا ويا آهن ۽ ڪيترا ڀيرا سيکاريندئو، پاڪستان جي آئين جهڙو تحفو ٻيهر نه ڏنو ويندو. هن چيو ته ڪجهه وقت کانپوءِ آمر کي احساس ٿيندو آهي ته هو اصل ۾ جمهوريت پسند آهي، ڊڪٽيٽر ريفرنڊم ڪرائيندو آهي ۽ نتيجا 98 سيڪڙو تائين پهچندا آهن. ريفرنڊم جي برعڪس، پاڪستان ۾ چونڊن جا نتيجا ڪڏهن به 60 سيڪڙو کان وڌيڪ ناهن. سپريم ڪورٽ جي سينيئر جج چيو ته اختلافن باوجود حڪومت ۽ پي اين اي هڪ ئي ميز تي ويٺا ۽ معاملا حل ڪيا پر 4 جولاءِ 1977ع تي هڪ ماڻهو مسلط ڪري اقتدار سنڀاليو، 12 آڪٽوبر 1999ع تي ٻي حڪومت آئي. ملازمن جو خيال هو ته 3 نومبر 2007ع تي جڏهن ايمرجنسي لاڳو ڪئي وئي هئي، تڏهن مشرف جي ٻي هڙتال کان بهتر ٻيو ڪو به نه هو.هن چيو ته آئين ۾ لفظ 184(3) استعمال ڪيو ويو آهي سوئو موٽو نه، آرٽيڪل 184-3 سپريم ڪورٽ کي شرطن سان اختيار ڏئي ٿو ته هو بنيادي حقن جي نفاذ لاءِ آهي، آرٽيڪل 184-3 مظلومن لاءِ مخصوص ڪيو ويو هو. پري پري تائين وڪيل عدالت ۾ نه پهچي سگهيا، پاڪستان ۾ ان شق کي وڏي پيماني تي استعمال ڪيو ويو آهي. ڪيترائي ڀيرا سٺو ۽ ڪيترائي ڀيرا تمام خراب، قاضي فائز عيسيٰ چيو ته قلم 184 جو استعمال ڪنهن به فرد جي فائدي لاءِ نه ٿو ڪري سگهجي، جيڪڏهن ان شق جو استعمال عوامي مفاد ۾ ناهي ته پوءِ ان کي استعمال نه ٿو ڪري سگهجي، ان شق کي احتياط سان استعمال ڪرڻ ضروري آهي، منهنجي راءِ موجب ان شق جو اختيار سپريم ڪورٽ وٽ آهي، منهنجا ڪجهه دوست ان راءِ جا آهن ته سوموٽو چيف جسٽس جو اختيار آهي، مان سمجهان ٿو ته هي سپريم ڪورٽ جو اختيار آهي ۽ آئين ۾ لفظ سپريم ڪورٽ لکيل آهي چيف جسٽس ناهي لکيل. هڪ راءِ اها به آهي ته جيڪڏهن 184 ٽي جو استعمال ٿئي ٿو ته سپريم ڪورٽ جي سمورن ججن کي ان کي ٻڌڻ گهرجي. مون کي جيڪڏهن قائل ڪيو وڃي ته مان توهان جي نظريي تي عمل ڪرڻ جي قابل ٿي ويندس. قاضي فائز عيسيٰ چيو ته مان هميشه مستقبل ڏانهن ڏسندو آهيان، آئين ۾ وڏي همت آهي جنهن تي ڪيترائي ڀيرا حملا ٿيا پر اهو اڄ به قائم آهي. وڏن وڪيلن جي دلين ۾ آئين لاءِ ايتري محبت نه هوندي آهي ڇو ته ڳري فيس انهن جي کيسي ۾ ويندي آهي. ڪوڙ کي نمبر گيم ذريعي سچ ۾ تبديل نٿو ڪري سگهجي. هن چيو ته اسان تي آئين جو بار آهي، اسان آئين جي بچاءَ ۽ تحفظ جو حلف کنيو آهي. جيستائين ماڻهو آئين کي نه سمجهندا، تيستائين ان جي ڪا به قيمت نه هوندي، ظالم چوي منهنجي مرضي، آئين چوي ٿو عوام جي مرضي، زندهه سماج ۾ اختلاف راءِ ٿيندي آهي، جيڪڏهن هر ڪو حمايت ۾ ڪنڌ جهڪائي بيهي ته پوءِ ائين ئي ٿيندو. هڪ بادشاهت ۽ هڪ آمريت ۾ مختلف حڪم جاري ڪيا ويا آهن، مون کي خبر ناهي ته ڪنهن کي بيوقوف بڻايو پيو وڃي. جسٽس قاضي فائز عيسيٰ چيو ته آئين ۾ آرٽيڪل 58 ٽو بي شامل ڪيو ويو ته جڏهن چونڊيل حڪومت کي هٽائڻ چاهيو ته 58 ٽو بي استعمال ڪري پنهنجي ئي چونڊيل حڪومت ختم ڪئي وئي، 18هين ترميم ۾ 58 ٽو بي کي ختم ڪيو ويو، اختيارصوبن کي ڏنا ويا. هڪ سوال تي هن چيو ته سڀ کان بڇڙي شيءِ وڏائي ۽ تڪبر آهي جنهن جي پٺيان انا اچي ٿي، جيڪڏهن توهان ڪنهن عهدي تي ويٺا آهيو ته انا نه هئڻ گهرجي، جنهن ڏينهن منهنجي اندر ۾ انا اچي وئي، مان جج نه رهندس، انا جو اختلاف سان ڪو به تعلق ناهي.
