اسلام آباد(رپورٽ اياز مهر) “مولانا فضل الرحمان وڪيل ڪنوينشن کي خطاب ڪندي چيو ته توهان پنهنجن شهيدن جي ڳالهه ڪريو ٿا، ۽ مون کي سيکارڻ جي ڪوشش ڪريو ٿا ته شهيد ڪنهن کي چئبو آهي؟ مون کي ٻڌايو ٿا ته شهيد جو مقام ڇا هوندو آهي؟ مان قرآن ۽ سنت جو هڪ طالب علم آهيان. مان شهيد جي مرتبي کان چڱيءَ طرح واقف آهيان.
مان توهان کي به چڱيءَ طرح سڃاڻان ٿو ۽ ڄاڻان ٿو ته توهان جي نظر ۾ پنهنجن شهيدن جي ڪيتري عزت ۽ اهميت آهي. ڇا توهان قوم کي اڄ تائين ٻڌايو آهي ته ڪارگل جي جنگ ۾ توهان جا ڪيترا جوان شهيد ٿيا هئا، ۽ انهن مان ڪيترن جا جنازا توهان وصول ڪيا هئا؟ ٿورو ٻڌايو ته توهان پنهنجن ڪيترن ئي شهيدن جا جنازا وصول ڪرڻ لاءِ به تيار نه هئا، ۽ انهن کي هندستانين جي حوالي ڪيو ويو. پوءِ اتي کان اهو بيان آيو ته اسان انهن کي اسلامي طريقي سان دفن ڪيو آهي.
شهيدن جو صحيح انگ مختلف ٻڌايو وڃي ٿو، پر اهو سون ۾ آهي. توهان پنهنجن شهيدن جا جنازا وصول ڪرڻ لاءِ به تيار نه هئا، ۽ انهن کي هندستانين جي حوالي ڪيو.
جيڪڏهن ڪيپٽن ڪرنل شير خان جو جنازو اسان کي مليو ته اهو به هندستان جي مسلسل اصرار کان پوءِ اسان وصول ڪيو. پنهنجي شهيدن سان جيڪا بي حرمتي، تذليل ۽ توهين توهان ڪئي آهي، هاڻي انهن ئي ڏوهن کي لڪائڻ لاءِ شهيدن جي نالي جي اوٽ وٺڻ جي ڪوشش ڪري رهيا آهيو. اسان ڪا غلط ڳالهه ناهي ڪئي.
پاڪستان هڪ ادارن تي ٻڌل ملڪ آهي، ۽ سڄي دنيا ۾ ادارن جون ذميواريون، اختيار ۽ دائرا واضح طور مقرر ٿيل هوندا آهن. جيڪڏهن مون توهان کي توهان جي ذميوارين ڏانهن ڌيان ڇڪايو آهي، جيڪڏهن مون توهان کي توهان جي مقرر ڪيل دائري ۽ ان دائري اندر پنهنجون صلاحيتون استعمال ڪرڻ جي ڳالهه ڪئي آهي، ته مان اڄ به اهو ئي چوان ٿو.
“اي پاليسي ٺاهيندڙو! سپاهي ته توهان جي حڪم تي عمل ڪندو آهي، پاليسيون ٺاهڻ وارا ته توهان آهيو. منهنجو اختلاف توهان جي پاليسين سان آهي، ۽ اهو به پوري ادب ۽ احترام سان آهي. پر توهان منهنجي بيان جي پنهنجي مرضي موجب تشريح ڪري، منهنجي ڪردار ڪشي ڪرڻ چاهيو ٿا، ۽ سمجهو ٿا ته فضل الرحمان جهڪي ويندو يا هٿيار ڦٽا ڪري ڇڏيندو.
ياد رکو! مون کي منهنجي ماءُ پيءُ سرينڊر ڪرڻ لاءِ پيدا نه ڪيو آهي. مون ته رڳو توهان کي اهو چيو آهي ته پنهنجي آئيني ۽ قانوني ذميوارين جي دائري تائين محدود رهو. اها ڳالهه مون پهريون ڀيرو ناهي ڪئي، بلڪه پارليامينٽ ۾ به بار بار چئي آهي ۽ عوامي جلسن ۾ به ڪيترائي ڀيرا ورجائي آهي.
عجيب ڳالهه ته اها آهي، وڪيل صاحبو! توهان به ان تي غور ڪريو ته منهنجي اها ڳالهه چوڻ کان 48 ڪلاڪ پوءِ کين ياد آيو ته مون اهڙو بيان ڏنو آهي.
مون کي سڀ کان وڌيڪ افسوس ان ڳالهه جو آهي ته منهنجي هڪ جملي جي بدنيتي سان غلط تشريح ڪري قوم کي گمراهه ڪرڻ جي ڪوشش ڪئي وئي، عوام کي گمراهه ڪيو ويو، ميڊيا کي گمراهه ڪيو ويو، ۽ شهيدن جي خاندانن کي به گمراهه ڪرڻ جي ڪوشش ڪئي وئي.
مان انهن کي ٻڌائڻ ٿو چاهيان ته الحمدلله، رڳو اسان ئي آهيون، جن هڪ کان وڌيڪ ڀيرا پنهنجن جلسن ۾ اهو اعلان ڪيو آهي ته: “الله تعاليٰ منهنجي فوج تي ڪو ڏکيو وقت نه آڻي، منهنجي ملڪ تي ڪو خراب وقت نه آڻي، پر جيڪڏهن اهڙو وقت اچي ويو ۽ منهنجي فوج کي ملڪ جي دفاع لاءِ ميدان ۾ لهڻو پيو، ته منهنجا هي فقير، ان شاءَ الله، پنهنجن فوجين سان ڪلهو ڪلهي ۾ ملائي مورچن ۾ بيٺل هوندا.” ڇا توهان ڪڏهن اسان جي هن جذبي کي ساراهيو؟
جيڪڏهن پاڪستان جو هڪ سپاهي ملڪ خاطر قرباني ڏئي ٿو ته اها سندس فرض جي ادائيگي آهي، ڇو ته هو انهيءَ مقصد لاءِ فوج ۾ ڀرتي ٿيو آهي. پر جمعيت علماءِ اسلام ته ڪا فوج ناهي. پوءِ ٻڌايو، اسان جي جماعت جي صفن مان، وڏن عالمن کان وٺي عام عالمن ۽ شاگردن تائين، ٻه سئو کان وڌيڪ شهيد ڇو ٿيا؟ اهي قربانيون ڪنهن لاءِ ڏنيون ويون؟
“توهان اهڙي قسم جي مهم هلائي جمعيت علماءِ اسلام جي ڪارڪنن ۽ انهن جي قربانين جو مذاق اڏايو آهي، ۽ هاڻي ان جو ردعمل ضرور ايندو. ڇا توهان سمجهو ٿا ته اسان پوئتي هٽي وينداسين؟ هرگز نه. اسان پنهنجو لائحه عمل تيار ڪري ورتو آهي. مان ملڪ جي چئن ئي صوبن جو دورو ڪندس. هر صوبي ۾ عوام ۽ پنهنجي ڪارڪنن جي وچ ۾ ويندس، وڏن جلسن ۽ ڪنوينشنن کي خطاب ڪندس، ۽ پنهنجو موقف عوام آڏو پيش ڪندس. هن آخر ۾ اردو جو هڪ شعر پڙهيو ته
ڀروسو تو ٽوڙيو هو، پر پاڻ کي سزا اهڙي ڏنم،
جيڪو به مليو مون کي، ان تي ڀروسو ڪري ويٺس.
