’سنڌي ٻولي جي بگاڙ ۾ ميڊيا جو وڏو ڪردار آهي‘

ڪراچي (اسٽاف رپورٽر) سڄي دنيا ۾ سنڌي ٻوليءَ ڳالهائيندڙن جو انگ 5 ڪروڙ جي لڳ ڀڳ هجڻ جي باوجود مان سنڌي ٻوليءَ جي صحيح واهپي جي حوالي سان مايوس آهيان. ڇاڪاڻ ته اسانکي ريڊيو تي ڳالهائڻ لاءِ جيڪا صاف ۽ نج سنڌي ٻولي سيکاري وئي ۽ اسان جيڪا نج ٻولي پنهنجي جونيئرن کي سيکاري، هاڻي اها ٻولي نه سکڻ وارا باقي بچيا آهن، نه ئي سيکارڻ وارا. انهن خيالن جو اظهار نامياري براڊڪاسٽر ۽ ريڊيو جي ادبي پروگرامن رستي سنڌي ادب جي ڦهلاءَ ۾ اهم ڪردار ادا ڪندڙ پيشڪار نثار ميمڻ، سنڌي ٻوليءَ جي بااختياري اداري جي ڪراچيءَ ۾ قائم ڪيمپ آفيس پاران ”ميڊيا ۽ سنڌي ٻولي“ جي عنوان تحت ميڊيا ڪارڪنن لاءِ منعقد ڪيل هڪ ڏينهن واري ورڪشاپ ۾ پنهنجي سکيا ويهڪ دوران ڳالهائيندي ڪيو. هن وڌيڪ چيو ته سنڌي لينگئيج اٿارٽيءَ پاران هن قسم جي قدمن کي ڏسي وري به اتساهه جاڳي ٿو ته ميڊيا تي صحيح سنڌي ٻولي ڳالهائجڻ جي لاءِ ڪوئي ادارو ته فڪرمند آهي. هن وڌيڪ چيو ته ان ڳالهه جي سخت ضرورت آهي ته تشهير ڪندڙ ڪمپنين جي مالڪن سان لهه وچڙ ۾ اچي کين ان ڳالهه جي ترغيب ڏجي ته هو پنهنجو هر اشتهار سنڌي ٻوليءَ ۾ به عوام تائين پهچائن. ان موقعي تي ڳالهائيندي سنڌي ٻولي اختياريءَ جي سيڪريٽري ۽ نامياري محقق ۽ دانشور ڊاڪٽر احسان دانش چيو ته سنڌي لينگئيج اٿارٽي اڄ به اخبارن جي مانيٽرنگ جو ڪم جاري رکيو پيو اچي ۽ غلط ٻوليءَ جي استعمال تي اخبارن ۽ ٻين اشاعتي ادارن کي خط لکي آگاهي ڏني ويندي آهي. اسين سنڌي ٻوليءَ جي با اختيار اداري طرفان گذريل ڪجهه عرصي کان مختلف موضوعن تي تربيتي ورڪشاپ منعقد ڪندا رهيا آهيون. ان پٺيان مقصد سنڌي ٻوليءَ جي درست استعمال ۽ مختلف شعبن جي ماڻهن کي ٻوليءَ بابت مونجهارن جي حل لاءِ ڪوششون وٺڻ آهي. اسان ڊگهي عرصي کان سنڌي ميڊيا ۾ ٻوليءَ جي درست استعمال جي حوالي سان به لاڳاپيل ادارن سان لهه وچڙ ۾ رهيا آھيون. نامياري اديب ۽ ٻوليءَ جي ماهر تاج جويي چيو ته ميڊيا ۾ سنڌي ٻوليءَ جو بگاڙ ڳڻتيءَ جوڳو آهي، اخبارن ۽ چئنلن تي لفظن جي ترجيحي صورتن سميت مذڪر- مونث جو به ڌيان نٿو رکيو وڃي! ٻوليءَ جي نحوي ۽ صرفي مسئلن ۽ دُرست استعمال کي سمجهڻ هر صحافي، ايڊيٽر ۽ ليکڪ لاءِ لازمي آهي. ميڊيا ۾ سنڌي ٻوليءَ جي درست استعمال جي تمام گهڻي گهرج آهي. پرنٽ ۽ اليڪٽرانڪ ميڊيا تي غلط تلفظ، مذڪر مونث ۽ واحد جمع جي غلطين سبب سنڌي ٻوليءَ جو بگاڙ ٿئي ٿو. ايئن لفظن جو غلط استعمال ۽ ڌارين ٻولين جي لفظن جي اجائي استعمال کي روڪڻ جي به ضرورت آهي. ان موقعي تي نامياري براڊڪاسٽر ۽ ليکڪ ياسر قاضيءَ ٽي وي چئنلن ۽ اخبارن جي ٻوليءَ ۾ غلطين جي نشاندهي ڪندي چيو ته ٽيليويزن اسڪرين تي ٻڌجندڙ عام سنڌي غلطين ۾ نه رڳو تلفظ، جمع، واحد ۽ ڌارين ٻولين جي لفظن ۽ جملن جي استعمال جون غلطيون معمول بڻجي چڪيون آهن، بلڪه اڪثر جملن جي جوڙجڪ ايڏي اڍنگي هوندي آهي، جيڪا سنڌي وياڪرڻي اصولن تحت ئي ناهي، جن جي تصحيح ضروري آهي. ياسر قاضيءَ وڌيڪ چيو ته ”اڪثر سنڌي مارننگ شوز پڻ ٻوليءَ جي بگاڙ جو سبب آهن، جن جي ميزبانن کي سنڌيءَ جو درست استعمال سکڻ گهرجي. ”متن جي ايڊيٽنگ ۽ پروف ريڊنگ“ بابت خالد آزاد پنهنجي ليڪچر ۾ چيو ته اخبار، رسالي يا ڪنھن ٻئي مواد جي معياري ايڊيٽنگ ۽ پروف ريڊنگ نھايت اهم مرحلو هوندو آهي، جنھن رستي معياري متن پڙهندڙن ۽ ٻڌندڙن تائين پھچائي سگهجي ٿو. جملن ۾ گرامر جو ڌيان ۽ جملن جي سونھن وڌائڻ لاءِ بيھڪ جي نشانين ۽ اصطلاحن جو استعمال به لازمي آهي. خالد آزاد چيو ته اشاعتي ادارن ۾ سب ايڊيٽرن ۽ پروف ريڊرن جي خاص تربيت ٿيڻ گهرجي. هڪ ڏينهن واري هن ميڊيا تربيتي ورڪشاپ ۾ پرنٽ توڙي اليڪٽرانڪ ميڊيا جي مختلف ميڊيا ڪارڪنن شرڪت ڪئي، جن ۾ آخر ۾ سرٽيفڪيٽ پڻ ورهايا ويا.

پهنجو تبصرو موڪليو