ماجد برفت
شروعات کان ئي، پاڪستان حڪومت پاران 15 فيبروري 2026 تي ڀارت خلاف آئي سي سي ٽي-20 ورلڊ ڪپ جي اهم ميچ جو بائيڪاٽ ڪرڻ جي هدايت صرف هڪ احتجاج ناهي، پر اهو انهن گهرن تائين پکڙيل ٻهراڙن معيارن کي وائکو ڪرڻ لاءِ هڪ ضروري قدم آهي، جيڪي هاڻوڪي دور ۾ بين الاقوامي ڪرڪيٽ جي نظام جو حصو بڻجي چڪا آهن. خاص طور تي آئي سي سي جي موجوده قيادت، جنهن پنهنجن فيصلن ذريعي پاڻ کي هڪ غير جانبدار عالمي اداري بجاءِ ڀارتي ڪرڪيٽ مفادن جي هڪ واڌاري طور پيش ڪيو آهي.
پاڪستان جو اهو فيصلو، جيڪو حڪومت جي حڪم تي ڪيو ويو آهي (جڏهن ته ٽيم باقي ٽورنامينٽ ۾ حصو وٺندي رهندي)، آئي سي سي پاران ميمبر ملڪن سان ڪيل غير منصفاڻي سلوڪ جي خلاف هڪ اصولن تي ٻڌل اعتراض آهي، خاص طور تي جتي معاملا سيڪيورٽي، خود مختياري ۽ برابر جي ورتاءُ جا هجن. هن بائيڪاٽ جو فوري سبب بنگلاديش کي ورلڊ ڪپ مان ڪڍڻ هو. بنگلاديش سيڪيورٽي سببن جي ڪري ڀارت ۾ شيڊول پنهنجي ميچن جي جڳهه تبديل ڪرڻ جي درخواست ڪئي هئي، پر آئي سي سي اها درخواست رد ڪندي چيو ته شيڊول تبديل ڪرڻ ۾ تمام گهڻي دير ٿي چڪي آهي ۽ بنگلاديش جي جاءِ تي اسڪاٽ لينڊ کي شامل ڪري ورتو. اهو نه رڳو هڪ مڪمل ميمبر ملڪ جي حق تلفي هئي، پر هڪ خطرناڪ مثال پڻ قائم ڪيو ويو ته رانديگرن جي حفاظت ۽ سياسي دٻاءُ جهڙن جائز خدشن تي ننڍن بورڊن جو ڪو به اثرائتو آواز ناهي.
پاڪستان واحد وڏو بورڊ هو جنهن بنگلاديش جي موقف جي کلي ڪري حمايت ڪئي ۽ دليل ڏنو ته ڍاڪا جي خدشن کي رد ڪرڻ سراسر ناانصافي آهي، جڏهن ته ماضي ۾ ڀارت ۽ پاڪستان لاءِ اهڙا انتظام ڪيا ويندا رهيا آهن (جهڙوڪ هائبرڊ ماڊل، جنهن تحت ٻئي ملڪ هڪ ٻئي جي سرزمين تي وڃڻ کان پاسو ڪندا آهن). اهي انتظام آئي سي سي خاموشيءَ سان ڪيا هئا. هي واضح تضاد—يعني “طاقتور لاءِ هڪ قانون ۽ باقي سڀني لاءِ ٻيو”—اها ئي ناانصافي هئي جنهن کي پاڪستان چيلنج ڪيو.
تنهن ڪري جڏهن پاڪستان ڀارت خلاف ميدان ۾ لهڻ کان انڪار ڪيو، ته اهو ڪو جذباتي فيصلو نه هو؛ پر اهو آئي سي سي جي خلاف هڪ شعوري مزاحمت هئي، جنهن مسلسل تجارتي شراڪتن ۽ ڀارتي ڪرڪيٽ جي مفادن کي سڀني ميمبر ملڪن جي برابري جي حقن تي ترجيح ڏني آهي. آئي سي سي جو سرڪاري جواب ته پاڪستان جو بائيڪاٽ “راند جي جذبي کي نقصان پهچائي ٿو”، بهترين لفظن ۾ هڪ فريب ۽ بدترين صورت ۾ منافقت آهي، ڇاڪاڻ ته ساڳئي اداري بنگلاديش جي سيڪيورٽي درخواست کي نظرانداز ڪيو جنهن سان انهن جي ٽورنامينٽ ۾ شرڪت برقرار رهي سگهي ها.
تنقيد نگار شايد ميچ کيڏڻ کان انڪار تي حيرت جو اظهار ڪن، پر تاريخ گواه آهي ته آئي سي سي جي ٽورنامينٽس ۾ سياسي ۽ سيڪيورٽي بنيادن تي ميچون نه کيڏڻ جا مثال موجود آهن. 1996 جي ورلڊ ڪپ ۾، آسٽريليا ۽ ويسٽ انڊيز ڪولمبو ۾ بم ڌماڪي کانپوءِ سيڪيورٽي سببن جي ڪري سريلنڪا وڃڻ کان انڪار ڪيو هو. اهڙي طرح 2003 جي ورلڊ ڪپ ۾ انگلينڊ ۽ نيوزيلينڊ بالترتيب زمبابوي ۽ ڪينيا ۾ کيڏڻ کان انڪار ڪيو هو. انهن فيصلن کي جيو پوليٽيڪل حقيقتن طور قبول ڪيو ويو هو—پر 2026 ۾ آئي سي سي بنگلاديش جي درخواست تي ڳالهائڻ کان به انڪار ڪري ڇڏيو، جڏهن ته سڄي ڌيان ڀارت جي تجارتي مفادن تي هئي.
هي چونڊيل عمل هڪ وڏي بيماري کي ظاهر ڪري ٿو: آئي سي سي، هڪ ڀارتي آفيسر جي صدارت هيٺ، هاڻي “انڊين ڪرڪيٽ ڪائونسل” بڻجي چڪي آهي. اهو صرف هڪ تاثر ناهي، پر هڪ لڳاتار نمونو آهي جتي ڀارت جي تجارتي طاقت—پنهنجي اربين ڊالرن جي ميڊيا رائيٽس ۽ عالمي ناظرين سان—اهو طئي ڪري ٿي ته ڇا صحيح آهي ۽ ڇا غلط.
پاڪستان جو ڀارت سان کيڏڻ کان انڪار راند تان هٿ کڻڻ ناهي، پر انصاف، برابري ۽ خود مختياريءَ لاءِ هڪ موقف آهي. آئي سي سي جون ممڪنه نتيجن بابت ڌمڪيون ان وقت بي معنيٰ لڳن ٿيون جڏهن اهي ميمبرن سان غير مساوي ورتاءُ ڪري راند جي اعتبار کي پهچندڙ نقصان کي نظرانداز ڪن ٿيون. ان کان علاوه، سياست کي ڪرڪيٽ سان ملاوڻ ۾ ڀارت جو پنهنجو رڪارڊ به ڪو سٺو ناهي؛ چاهي اها سيڪيورٽي جي آڙ ۾ پاڪستان اچڻ کان انڪار هجي يا آئي سي سي ۾ پنهنجي طاقت کي پنهنجي مفادن لاءِ استعمال ڪرڻ هجي.
ياد رهي ته پاڪستان جو هي موقف ڪرڪيٽ مخالف ناهي، پر ناانصافي جي خلاف آهي. اهو هڪ اعلان آهي ته ڪنهن به بورڊ کي، چاهي اهو ڪيترو به طاقتور ڇو نه هجي، راند جي نظام تي ناجائز قبضي جي اجازت نه ڏني ويندي. پاڪستان منافعي تي اصولن کي، ۽ غلامي تي وقار کي ترجيح ڏني آهي.
آخر ۾، هي بائيڪاٽ هڪ ضروري احتساب آهي آئي سي سي لاءِ، جنهن کي يا ته عالمي گورننس جي صحيح رستي تي واپس اچڻو پوندو يا وري هميشه لاءِ هڪ اهڙي اداري طور سڃاتو ويندو جيڪو هڪ ملڪ جي بالادستي جو آلو بڻيل آهي. پاڪستان جو پيغام صاف آهي: هاڻي وڌيڪ غير مساوي ورتاءُ، ٻهراڙا معيار ۽ طاقت جي بنياد تي ڪيل فيصلا قبول نه ڪيا ويندا.
