واشنگٽن(ويب ڊيسڪ)آمريڪي صدر ڊونلڊ ٽرمپ ڪينيڊا مان درآمد ٿيندڙ مختلف شين تي 50 سيڪڙو محصول (ٽيرف) لاڳو ڪري ڇڏيو آهي، جنهن جو سبب هن آمريڪي گاڏين، کير جي شين ۽ شراب سان “غيربرابر سلوڪ” قرار ڏنو آهي.
روزمرهه استعمال جون شيون، جهڙوڪ شراب ۽ هاڪي جون لٺيون، ۽ صنعتي شيون، جهڙوڪ سيمينٽ، انهن شين ۾ شامل آهن جن تي نوان محصول لاڳو ڪيا ويا آهن. بهرحال، ڪجهه اهم برآمدات جهڙوڪ توانائي، پوٽاش، اهم معدنيات ۽ مڇي انهن محصولن کان مستثنيٰ رهنديون.
ڪينيڊا جي وزيراعظم مارڪ ڪارني جواب ۾ چيو ته ڪينيڊا ايندڙ هفتن ۾ آمريڪا سان واپاري ڳالهين کي وڌيڪ تيز ڪرڻ لاءِ تيار آهي.
وائيٽ هائوس موجب، اهي نوان محصول 30 ڏينهن اندر لاڳو ٿي ويندا، جيڪو اتر آمريڪي پاڙيسري ملڪن جي وچ ۾ واپاري ڇڪتاڻ ۾ وڏي واڌ جي نشاندهي ڪري ٿو.
ڪينيڊا انهن ٿورن ملڪن مان هڪ هو، جن 2025ع ۾ ٽرمپ جي ٽيرفن جي جواب ۾ آمريڪي شين تي جوابي قدم کنيا هئا ۽ لڳ ڀڳ 30 ارب ڪينيڊين ڊالر ماليت جي آمريڪي شين تي 25 سيڪڙو محصول لاڳو ڪيو هو. بعد ۾ مارڪ ڪارني ڪجهه محصول ختم ڪيا، پر آمريڪي گاڏين، اسٽيل ۽ ايلومينيم تي ٽيرف برقرار رکيا.
آمريڪي سپريم ڪورٽ هن سال جي شروعات ۾ فيصلو ڏنو هو ته ٽرمپ پاران هنگامي اختيارن تحت عالمي سطح تي لاڳو ڪيل ڪيترائي ٽيرف غيرقانوني هئا. بهرحال، سومر تي اعلان ڪيل نوان قدم هڪ مختلف ۽ گهٽ استعمال ٿيندڙ قانون تحت کنيا ويا آهن، جنهن جي عدالتي جاچ اڃا نه ٿي آهي. نوان محصول انهن سڀني شين تي لاڳو ٿيندا، ڀلي اهي ڪينيڊا، آمريڪا ۽ ميڪسيڪو جي وچ ۾ موجود آزاد واپاري معاهدي (USMCA) ۾ شامل هجن يا نه. مارڪ ڪارني ايڪس تي جاري بيان ۾ چيو: “هي آمريڪا جي هڪ طرفي واپاري قدمن جي سلسلي جي تازي ڪڙي آهي، جيڪا ڪينيڊا-آمريڪا-ميڪسيڪو معاهدي جي سڌي ڀڃڪڙي ڪندي ٽيرفن جي لاڳو ٿيڻ سان شروع ٿي هئي.”
هن “ڪينيڊا جي خودمختياري لاءِ خطرن” جو پڻ ذڪر ڪيو، جيڪو شايد ٽرمپ جي ان بيان ڏانهن اشارو هو جنهن ۾ هن ڪينيڊا کي آمريڪا جي 51هين رياست بڻائڻ جي ڳالهه ڪئي هئي.
سومر تي لاڳو ڪيل درآمدي ٽيڪسن سان ٻنهي ملڪن جي وچ ۾ اڳ ۾ موجود واپاري رڪاوٽن ۾ وڌيڪ اضافو ٿيندو. آمريڪا هن وقت ڪينيڊين اسٽيل، ايلومينيم ۽ ٽامي تي 15 کان 50 سيڪڙو تائين ٽيرف لاڳو ڪري رهيو آهي۔ واشنگٽن ڪينيڊين نرم ڪاٺ (Softwood Lumber) تي 35 سيڪڙو ۽ گاڏين ۾ غير آمريڪي حصن تي 25 سيڪڙو ٽيڪس پڻ وصول ڪري رهيو آهي. ٻئي طرف، ڪينيڊا به چونڊيل آمريڪي اسٽيل، ايلومينيم ۽ گاڏين تي 25 سيڪڙو جوابي ٽيرف لاڳو ڪري چڪو آهي.
هي اعلان ان وقت سامهون آيو آهي جڏهن صدر ٽرمپ تازو ڪينيڊا مان ايندڙ جهنگلي باهين جي دونهين سبب آمريڪي شهرن تي اثر پوڻ تي به ٽيرف لڳائڻ جون ڌمڪيون ڏنيون هيون، جيتوڻيڪ سومر تي جاري ڪيل حڪمن ۾ جهنگلي باهين جو ڪو ذڪر نه ڪيو ويو.
ان جي بدران، حڪمن ۾ انهن واپاري مسئلن جو ذڪر ڪيو ويو آهي جيڪي اڳ ئي ڪينيڊا لاءِ معلوم هئا، جهڙوڪ گاڏيون، کير جون شيون ۽ شراب، جنهن مان ظاهر ٿئي ٿو ته ٻنهي ملڪن جي وچ ۾ واپاري ڳالهيون ناڪامي ڏانهن وڌي رهيون آهن.
گاڏين جي حوالي سان، ٽرمپ ڪينيڊا تي الزام لڳايو آهي ته هو انهن آمريڪي گاڏين ۽ پرزن تي ٽيڪس لاڳو ڪري رهيو آهي، جيڪي USMCA تحت شامل ناهن. ٽرمپ جو چوڻ آهي ته اهو “غيرمنصفاڻو” آهي ۽ ڪينيڊا ٻين ملڪن تي اهڙو ٽيڪس لاڳو نه ڪري آمريڪا سان امتيازي سلوڪ ڪري رهيو آهي.
اتر آمريڪا ۾ گاڏين جي صنعت ڪينيڊا، آمريڪا ۽ ميڪسيڪو جي وچ ۾ تمام گهڻي ڳنڍيل آهي، پر ٽرمپ جي واپار واري وزير هاورڊ لٽنڪ اڳ ۾ چئي چڪو آهي ته سندس خيال ۾ ڪينيڊا کي آمريڪا کان پوءِ ٻئي نمبر تي اچڻ گهرجي.
کير جي شين بابت به آمريڪا کي ڊگهي عرصي کان اعتراض رهيو آهي، خاص طور ڪينيڊا جي سپلائي مينيجمينٽ سسٽم تي، جيڪو پرڏيهي درآمدات لاءِ حدون مقرر ڪري ٿو، ۽ انهن حدن کان وڌيڪ درآمد تي 300 سيڪڙو کان به وڌيڪ ٽيرف لاڳو ڪيا ويندا آهن.
ان کان علاوه، گذريل سال کان ڪينيڊا جي اڪثر صوبن پاران آمريڪي شراب جي شين جي بائيڪاٽ پڻ آمريڪا لاءِ هڪ وڏو مسئلو بڻجي چڪو آهي. ڪينيڊا جي صوبائي اڳواڻن بار بار چيو آهي ته جيڪڏهن آمريڪا ڌاتن ۽ گاڏين سميت اهم ڪينيڊين شعبن تي ٽيرف ختم ڪري، ته پوءِ هو آمريڪي شراب جي بائيڪاٽ کي ختم ڪرڻ لاءِ تيار آهن.
ڪينيڊا جا واپاري ڳالهيون ڪندڙ آمريڪا سان اهڙو معاهدو ڪرڻ جي ڪوشش ڪري رهيا آهن، جنهن سان گهٽ ۾ گهٽ ڪجهه موجوده آمريڪي ٽيرفن ۾ گهٽتائي اچي سگهي.
هن سال جي شروعات ۾ آمريڪا موجوده شڪل ۾ USMCA معاهدي جي تجديد نه ڪئي۔ ڪينيڊا ۽ ميڪسيڪو ان معاهدي جي تجديد چاهين ٿا، پر آمريڪا ان ۾ تبديليون ڪرڻ جو خواهشمند آهي، جيڪو ٽرمپ جي پهرين دورِ حڪومت دوران طئي ٿيو هو. في الحال، هي معاهدو ايندڙ ڏهن سالن تائين اتر آمريڪي واپار کي منظم ڪندو رهندو، جڏهن ته ان جو هر سال جائزو ورتو ويندو.
فيبروري ۾ آمريڪي سپريم ڪورٽ 1977ع جي بين الاقوامي هنگامي اقتصادي اختيارن واري قانون تحت ٽرمپ پاران لاڳو ڪيل وسيع ٽيرفن کي رد ڪري ڇڏيو هو ۽ فيصلو ڏنو هو ته صدر پنهنجي اختيارن کان وڌي ويو آهي. ان وقت وائيٽ هائوس اعلان ڪيو هو ته درآمدي ٽيڪسن جي نفاذ لاءِ ٻيا قانوني طريقا استعمال ڪيا ويندا.
سومر تي اعلان ڪيل نوان ٽيرف 1930ع جي ٽيرف ايڪٽ جي سيڪشن 338 تحت لاڳو ڪيا ويا آهن، جيڪو قومي هنگامي حالتن بدران واپاري امتياز جي معاملن سان لاڳاپيل آهي.
ڪينيڊين چيمبر آف ڪامرس جي سربراهه ڪينڊنس لينگ هن فيصلي کي “افسوسناڪ” قرار ڏنو ۽ اختيارين تي زور ڀريو ته نون محصولن جي لاڳو ٿيڻ کان اڳ ايندڙ 30 ڏينهن دوران ڳالهين ۾ “حقيقي اڳڀرائي” آندي وڃي.
آمريڪي ڊسٽلڊ اسپرٽس ڪائونسل جي سربراهه ڪرس سوانگر پڻ ٻنهي ڌرين تي زور ڏنو ته هو ڪو حل ڳولين، خبردار ڪندي چيو ته هي فيصلو “وڌيڪ جوابي ڪارروائين جي خطري کي وڌائي سگهي ٿو”.
