ڪراچي(ويب ڊيسڪ) دنيا ۾ سامونڊي طوفانن جي تاريخ ايتري ئي پراڻي آهي جيتري انساني تاريخ. پاڪستان ۾ به ڪيترائي طوفان آيا آهن ۽ جن طوفانن جو رڪارڊ دستياب آهي ان جو تفصيل هن طرح آهي.
1964: سائيڪلون 02A
12 جون 1964ع تي سامونڊي طوفان 02A، حيدرآباد ۽ ٿرپارڪر ضلعن ۾ تمام گهڻو نقصان پهچايو، جڏهن اهو سنڌ جي ڏکڻ اوڀر وارن علائقن ڏانهن وڌيو، جنهن ۾ 450 ماڻهو اجل جو شڪار ٿيا. 4 لک ماڻهن جي زندگين کي متاثر ڪيو ۽ نقصان پهچايو، جڏهن ته ان زماني ۾ 41 لک ڊالر جو نقصان ٿيو هو. ياد رهي ته ان وقت ٻنهي ضلعن جون حدون وسيع هيون، ٽنڊو الله يار، ٽنڊو محمد خان، عمر ڪوٽ، بدين ۽ ميرپور خاص ضلعا انهن ٻن ضلعن جو حصو هئا.
1965: سائيڪلون 013A
15 ڊسمبر تي ڪراچي ۾ خطرناڪ طوفان 013A جو شڪار ٿيو جنهن ۾ 10,000 ماڻهو مارجي ويا هئا. اهو هڪ غير معمولي ۽ نادر واقعو سمجهيو ويندو آهي ڇو ته ڊسمبر جي مهيني ۾ سامونڊي طوفان عربي سمنڊ ۾ تمام غير معمولي ڳالهه آهي.
1993 سائيڪلون
14 نومبر 1993ع تي ڪيٽيگري ون طوفان سنڌ ۾ آيو، جنهن ۾ ڪيٽي بندر، ٺٽي، بدين ۽ ڪراچي ۾ 609 ماڻهو مارجي ويا ۽ 2 لک ماڻهو بي گهر ٿيا. تيز هوائن جي ڪري سنڌ-گجرات جي ساحلي پٽي جي ويجهو سامونڊي طوفان ڪمزور ٿي ويو.
1999: سائڪلون 2A
20 مئي کان 22 مئي 1999ع تائين ٺٽو، عمر ڪوٽ، ميرپور خاص، بدين، حيدرآباد ۽ ٿرپارڪر جا شهر سامونڊي طوفان 2 اَي جي تباهيءَ جو شڪار ٿيا. هي ويجهڙ وارن سالن ۾ سڀ کان وڌيڪ تباهي ڪندڙ طوفان هو، جيڪو پاڪستان کي هڪ مضبوط ڪيٽيگري 3 جي برابر طوفان جي طور تي تسليم ڪيو ويندو آهي. ملڪ ۾ 6,200 ماڻهو مارجي ويا. ان وقت، طوفان جي زمين تي اچڻ کان اڳ رهاڪن کي ڪڍڻ جي ڪا به ڪوشش نه ڪئي وئي. 9,252 ماڻهون بي گهر ٿيا ۽ 657,000 ماڻهن کي متاثر ڪيو. ان وقت جي ڊپٽي ڪمشنر نائيڪ محمد جوکيو موجب طوفان علائقي ۾ 70 سيڪڙو چانورن ۽ ڪڻڪ جو فصل تباهه ڪري ڇڏيو. لڳ ڀڳ 300 سپاهين کي پڻ علائقي ۾ مقرر ڪيو ويو (ڪراچي کان 42 ميل اوڀر)، گم ٿيل ماڻهن کي ڳولڻ ۽ بچائڻ ۽ نقصان جو اندازو لڳائڻ. ڊپٽي ڪمشنر ٻڌايو ته 3500 ماڻهو لاپتا ٿي ويا هئا.
2007: سائڪلون يمين
سامونڊي طوفان يمين 03 بي بلوچستان جي علائقي اورماڙا ۽ پسني ويجهو مڪران جي سامونڊي پٽي سان ٽڪرائجي ويو هو. جيتوڻيڪ سامونڊي طوفان ۾ ڪراچي بچي ويو هو، شهر ۾ 33 ملي ميٽر برسات ٿي، جنهن سان گڏ تيز هوائون به آيون، ٻن ڏينهن کانپوءِ هڪ خوفناڪ ۽ موتمار مٽيءَ جي طوفان آيو جنهن ۾ 200 کان وڌيڪ ماڻهو مارجي ويا ۽ شهر کي افراتفري ۾ وجهي ڇڏيو. 25 جون تي، گڏيل ٽائيفون وارننگ سينٽر (JTWC) خطي ۾ هڪ ٻي ٽپيڪل سائيڪلون ٺهڻ جو الرٽ جاري ڪيو. جڏهن ته سامونڊي طوفان اتر اولهه طرف پاڪستان جي سامونڊي ڪناري ڏانهن وڌيو، ڪراچي ۾ اٽڪل 48 ڪلوميٽر في ڪلاڪ جي رفتار سان هوائون هليون ۽ زمين جي مٿاڇري تي 990 مليبار ز جو دٻاءُ رڪارڊ ٿيو هو. پاڪستان موسميات کاتي (پي ايم ڊي) موجب سسٽم جو مرڪز ڪراچي کان 90 ڪلوميٽر جي فاصلي تي هو. طوفان آخرڪار مڪران جي سامونڊي ڪناري سان لينڊ فال ڪيو، 730 ماڻهو مارجي ويا ۽ 20 لک ٻين جي زندگين کي متاثر ڪيو، اهو ملڪ جي تاريخ ۾ ٽيون سڀ کان وڏو طوفان بڻيو.
2007: سائڪلون گونو
جون 2007 ۾، اڀرندڙ سامونڊي طوفان گونو – رڪارڊ تي سڀ کان وڌيڪ شديد عربي سمنڊ جو طوفان – اڳ ۾ عمان ۾ ٽڪرايو ۽ بعد ۾ ڏکڻ ايران ڏانهن وڌيو ۽ ٽڪرايو. سائڪلون گونو، جيڪو پھرين ڪيٽيگري 5 (وڌ کان وڌيڪ تباھي ڪندڙ طوفان) جي برابر طوفان ھو، عمان، ايران ۽ گڏيل عرب امارات ۾ 100 کان وڌيڪ ماڻھو مارجي ويا ۽ 4 بلين ڊالرن جي نقصان پهچايو. هن طوفان پڻ اولهه هندستان ۽ پاڪستان جي علائقن کي متاثر ڪيو هو.
2010: سائيڪلون Phet
سپر ٽائيپيڪل سائيڪلون پيٿ (ٿائيلي لفظ جنهن جو مطلب هيرا آهي) وچولي عربي سمنڊ ۾ گهٽ دٻاءُ واري علائقي ۾ اڀريو ۽ پهرين جون 2010 تي هڪ خطرناڪ طوفان جي شدت اختيار ڪري ويو. شروعات ۾، اهو 1,100 ڪلوميٽر ڏکڻ- جي مفاصلي تي واقع هو. ڪراچي جي ڏکڻ اولهه طرف، پر پوءِ اهو 6 ناٽ جي رفتار سان ساحل ڏانهن وڌيو. پاڪستان جي موسميات کاتي (پي ايم ڊي) 31 مئي تي سنڌ ۽ بلوچستان جي ماهيگيرن کي خبردار ڪيو هو ته هو ايندڙ 6 کان 8 ڏينهن تائين کليل سمنڊ ۾ نه وڃن. 3 جون تي، Phet سائيڪلون اتر اوڀر عمان جي ساحل سان ٽڪرايو ۽ سندس شدت ۾ ڪجهه گهٽتائي آئي هئي. ٻئي ڏينهن، اهو پاڪستاني ساحل ڏانهن موٽيو ۽ 6 جون تي ڪراچي ۽ ڪيٽي بندر جي وچ ۾ سنڌ جي سامونڊي پٽي سان ٽڪرائجي ويو، جنهن ۾ 15 ڄڻا مارجي ويا. سنڌ ۽ مڪران جي ساحلي علائقن ۾ تيز برسات شروع ٿي وئي هئي.
2014: سائڪلون نيلوفر
آڪٽوبر 2014ع جي آخر ۾ عربي سمنڊ جي مٿان هڪ گہرو ڊپريشن نيلوفر نالي طوفان ۾ تبديل ٿي ويو. پاڪستان جي ساحلي پٽي تي تيز برساتن جي اڳڪٿي ڪئي وئي هئي. سامونڊي طوفان ’نيلوفر‘ جو نالو پاڪستان رکيو، ڇاڪاڻ ته ان وقت نالو رکڻ جو وارو پاڪستان جو هو. خوفناڪ طوفان نيلوفر پاڪستان ۽ ڀارت جي ساحلي پٽي سان ٽڪرائڻ کانسواءِ پنهنجو چڪر مڪمل ڪري ورتو هو. عربي سمنڊ ۾ هو ’لو پريشر‘ ۾ تبديل ٿي ويو، جنهن سبب ڪراچي ۽ هيٺئين سنڌ جي ڪجهه علائقن ۾ برسات پئي هئي.
2019: سامونڊي طوفان ڪيار Kyarr
گوادر، پسني، اورماڙا ۽ مڪران جا ساحلي علائقا سامونڊي طوفان ڪيار کان متاثر ٿيا. لسبيلا ضلعي جي گڊاني علائقي ۾ عبدالله ڊڪرزئي ڳوٺ سمنڊ جي پاڻي هيٺ اچڻ سبب ٻين علائقن کان ڪٽجي ويو هو. ڪيار جي اثر هيٺ اڀرندڙ سامونڊي لهرن سبب سنڌ جي سامونڊي پٽي جا ڪيترائي ڳوٺ جزوي طور متاثر ٿيا ۽ سنڌ-مڪران جي ساحلي علائقن ۾ برسات پئي. سائڪلون ڪيار غير معمولي هو ڇو ته اهو مون سون بعد (آڪٽوبر-نومبر) ۾ جڙيو هو. تاريخي طور تي، ان شدت جا طوفان مون سون جي دور ۾ رپورٽ ڪيا ويندا آهن.
2021: سائلون ٽيوڪٽائي Teuktae
جيتوڻيڪ 2021 جي مئي ۾ سامونڊي طوفان ٽيڪتا خاص طور تي هندستان کي متاثر ڪيو، هيٺئين سنڌ جي ڪيترن ئي علائقن ۾ تيز هوائون پڻ آيون، ڪيترن ئي واقعن ۾ گهٽ ۾ گهٽ چار ڄڻا مارجي ويا هئا ۽ ڪيترائي زخمي ٿيا هئا. نقصانن ۾ ڪراچي ۾ مٽيءَ جي طوفان ۽ برسات کانپوءِ ڪنڪريٽ جي اڏاوتن جو ٽٽڻ به شامل هو.
2021: سامونڊي طوفان شاهين
خوفناڪ سامونڊي طوفان شاهين سنڌ جي سامونڊي پٽي کان پري عمان طرف مڙي ويو هو، آڪٽوبر 2021 ۾ بلوچستان جي ساحلن جي ويجهو اثر وڃائي ڇڏيو هو، ان جي باوجود، هن تيز هوائون، هلڪي کان وچولي برسات پئي هئي، ڪراچي جي اورنگي ٽائون ۾ بجلي جا ڪرنٽ لڳڻ سبب ڪيترائي علائقا پاڻي هيٺ اچي ويا هئا.
2023: سائيڪلون بِپرجوائي
بپر جوائي بنگالي زبان جو لفظ آهي جنهن جو مطلب آهي تباهي ڪندڙ، هي نالو بنگلا ديش رکيو آهي. بابا ڀٽ سميت ڪيترائي ٻيٽ سمنڊ جي ڇتين لهرن جي منهن ۾ آهن ۽ گهرن ۾ پاڻي داخل ٿي چڪو آهي. ميٽ آفيس موجب 15 جون تي هي طوفان ڪيٽي بندر ۽ ڀارتي گجرات جي ڪنارن سان ٽڪرائبو، هوا جي رفتار 80 کان 120 ڪلوميٽر ٿي سگهي ٿي. سنڌ جي وڏي وزير موجب مختلف شهرن جي 90 هزار آبادي کي خطرو آهي، ڪراچي، ٺٽو سجاول ۽ بدين مان 57 هزار ماڻهن کي محفوظ جاين تي پهچايو آهي ٻين جي شفٽنگ لاءِ ڪم جاري آهي. (هي اسٽوري ۽ تصويرون اسين ڊان جي ٿورن سان پنهنجي پڙهندڙن لاءِ پيش ڪئي آهي)
