ڪراچي (اسٽاف رپورٽر) سنڌ جي وڏي وزير سيد مراد علي شاهه چيو آهي ته سندس حڪومت خاص ماڻهن جي حقن جي تحفظ لاءِ 2018ع ۾ ”سنڌ ايمپاورمينٽ آف پرسنز ويد ڊس ايبلٽيز ايڪٽ“ پاس ڪيو هو، جنهن ۾ آٽزم اسپيڪٽرم ڊس آرڊر (اي ايس ڊي) سميت سمورا عنصر شامل آهن. ڍڪيل. هن چيو ته هي قانون مختلف خاص ماڻهن جي حقن جي به وضاحت ڪري ٿو ۽ انهن جي حقن جي ڀڃڪڙي ڪندڙن لاءِ سزائون مقرر ڪري ٿو. اهڙن خيالن جو اظهار هن ڇنڇر جي صبح هڪ مقامي هوٽل ۾ پاڪستان سينٽر فار آٽزم پاران منعقد ڪيل ”آٽزم: ڪرنٽ چيلنجز اينڊ دي وي فارورڊ“ جي موضوع تي سيمينار کي خطاب ڪندي ڪيو. سنڌ جي وڏي وزير سان سندس خاص مددگار صادق ميمڻ به گڏ هو، سنڌ جي وڏي وزير تقريب ۾ شرڪت ڪندڙن کي ٻڌايو ته سندس ٽيم وڏي محنت سان 2018ع ۾ ”سنڌ ايمپاورمينٽ آف پرسنز سان معذورن وارو ايڪٽ“ پاس ڪيو هو. . ‘ پاس ڪيو ويو جنهن ۾ آٽزم سميت معذوري جي سڀني حصن تي پکڙيل آهي. هن چيو ته هي قانون مختلف خاص ماڻهن جي حقن جي به وضاحت ڪري ٿو ۽ انهن جي حقن جي ڀڃڪڙي ڪندڙن لاءِ سزائون مقرر ڪري ٿو. هن افسوس سان چيو ته اسان جا ماڻهو انهن قانونن جو مطالعو نٿا ڪن. سنڌ جي وڏي وزير چيو ته نه رڳو قانون سازي ڪئي وئي آهي پر 2019 ۾ سندس حڪومت مختلف اسپيشل ٻارن ۽ آٽزم ۾ مبتلا ٻارن جي تعليم ۽ تربيت لاءِ سينٽر قائم ڪيا ۽ ان کان پوءِ ڪورنگي ۽ حيدرآباد ۾ به اهڙا سينٽر قائم ڪيا ويا. هن چيو ته مختلف معذور ماڻهن ۽ آٽزم ۾ مبتلا ٻارن لاءِ فنڊز جي فراهمي ڪو مسئلو ناهي، واحد مسئلو فعال ۽ تربيت يافته افرادي قوت جي دستيابي آهي، هو باقاعدگي سان خانگي شعبي سان سهڪار ڪري رهيو آهي جيڪو آٽزم ۾ مبتلا ماڻهن جي بحالي لاءِ ڪم ڪري رهيو آهي. هن چيو ته اسان فنڊ فراهم ڪرڻ لاءِ تيار آهيون جيڪڏهن خانگي شعبي خاص ماڻهن ۽ آٽزم ۾ مبتلا ٻارن کي ملڪ جو مفيد شهري بڻائي تربيت ۾ مدد فراهم ڪري.ان کان اڳ پروفيسر ڊاڪٽر غفار بلو آٽزم ۾ خطرناڪ اضافو بابت تفصيلي آگاهي ڏني. هن انڪشاف ڪيو ته ملڪ ۾ لڳ ڀڳ 3 لک 50 هزار ٻار آٽزم جو شڪار آهن، جن مان 40 هزار ڪراچي ۾ آهن، ڊاڪٽر بلوچ ماڻهن ۾ آٽزم بابت آگاهي پکيڙڻ تي زور ڏنو. هن وڌيڪ چيو ته اڪثر ڊاڪٽرن کي به آٽزم بابت صحيح ڄاڻ ناهي ته پوءِ ان ۾ عام ماڻهو جو ڪهڙو قصور آهي. هن چيو ته جيڪڏهن ٻار اڍائي سالن جي عمر تائين نه ڳالهائيندو ته ان جو مطلب آهي ته ٻار کي ڪو مسئلو آهي. هن اهڙن والدين کي صلاح ڏني ته هو ڊاڪٽرن سان صلاح ڪن جڏهن انهن کي محسوس ٿئي ته سندن ٻار کي حرڪت ۽ ڳالهائڻ ۾ ڏکيائي ٿي رهي آهي. ڊاڪٽر غفار آٽزم اسپيڪٽرم ڊس آرڈر (ASD) بابت ٻڌايو ته اهو دماغي معذوري آهي جيڪو دماغ ۾ خرابي جي ڪري پيدا ٿئي ٿو. آٽزم ۾ مبتلا ماڻهن کي اڪثر سماجي رابطي، ميلاپ، رويي، يا دلچسپين ۾ ڏکيائي ٿيندي آهي. آٽزم ۾ مبتلا ماڻهن کي سکڻ، هلڻ يا ڌيان ڏيڻ جا به مختلف طريقا هوندا آهن. هن چيو ته اهڙن ٻارن کي سکڻ جو هڪ مختلف طريقو هوندو آهي. ٿي ويو، مسئلا حل ٿي ويا، پر هن اي ايس ڊي سينٽرز جي قيام تي زور ڏنو. هن چيو ته صرف 15 سينٽر آهن جتي تربيت يافته عملو موجود آهي.محترمه عاليه بتول اي ايس ڊي جي مريضن جي بحالي جي سلسلي ۾ نظرانداز ٿيل ڊومينز کي اجاگر ڪندي چيو ته والدين پنهنجن ٻارن کي شادين ۽ ٻين اهڙين گڏجاڻين ۾ نه وٺي ويندا آهن ڇو ته ماڻهو انهن کي طعنا ڏيڻ شروع ڪندا آهن. جنهن جي نتيجي ۾ اهڙن ٻارن جو مسئلو وڌي وڃي ٿو.هن تجويز ڏني ته والدين کي گهرجي ته اهڙن ٻارن کي سوشلائيز ڪن ۽ کين تعليمي ۽ تفريحي سرگرمين ۾ حصو وٺڻ لاءِ تربيت ڏين. هن چيو ته آٽزم ۾ مبتلا ٻارن جي والدين کين پارڪ ۾ وٺي وڃڻ چاهيو پر پارڪ انتظاميه کين اندر وڃڻ نه ڏنو، ٻارن ۽ معذور ماڻهن لاءِ پارڪ مختص ڪيا وڃن.محترمه عروج اي ايس ڊي سان ٻارن جي والدين ۽ خاندانن کي درپيش مسئلن جي باري ۾ ڳالهايو، پروگرام جي پڄاڻي تي سنڌ جي وڏي وزير اي ايس ڊي سان گڏ ٻارن سان مليا ۽ انهن سان گڏ تصويرون به ڪڍرايون، انهن کي پنهنجي هٿن ۾ کنيو، انهن سان پيار ڪيو. انهن کي همٿايو.
