ماسڪو(ويب ڊيسڪ)روس جي اوڀارين علائقي ڪماچتڪا جزيري تي 8.8 جي شدت جو زلزلو آيو آهي جنهن سبب ڪيترين ئي عمارتن کي نقصان رسيو آهي.زلزلي سبب 4 ميٽڙ اونڍون سامونڊي لهرن جو سونامي آيو آهي. چين، جاپان، هوائي ۽ چلي سميت ڪيترن ملڪن سونامي جو چتاءُ ڏيندي ڪجهه علائقا خالي ڪرايا آهن. ابتدائي اطلاعن موجب زلزلي سبب ڪيترائي ماڻهو زخمي به ٿيا آهن. اربع ڏينهن آيل هي زلزلو 1952 کان پوءِ هن علائقي ۾ سڀ کان طاقتور زلزلو ٻڌايو پيو وڃي. جاپان جي اوڀر ساحلي علائقو، جيڪو 2011 جي زلزلي ۽ سونامي سبب برباد ٿيو هو، ان علائقي مان ماڻهن کي هاڻي محفوظ علائقن ڏانهن منتقل ٿيڻ جو حڪم ڏنو ويو۔ ڪماچاتڪا جي گورنر ولاديمير سولوڊوف ٽيليگرام تي جاري ڪيل وڊيو پيغام ۾ چيو: “اڄ جو زلزلو تمام سنجيده هو، ۽ ڏهاڪن کانپوءِ ايترو زورائتو زلزلو ڏٺو ويو آهي.” علائقي جي ايمرجنسي کاتي جي وزير سرگئي ليبيديئو چيو: ڪماچاتڪا جي ڪجهه حصن ۾ 3 کان 4 ميٽر (10–13 فٽ) اوچائيءَ جو سونامي رڪارڊ ڪيو ويو، ۽ ماڻهن کي سمنڊ کان پري رهڻ جي هدايت ڏني وئي۔روسي اختيارين موجب سونامي بندرگاهه واري شهر سيويرو-ڪورلسڪ کي لڳو ۽ ان کي ٻوڙي ڇڏيو، جڏهن ته مقامي ميڊيا مطابق ايليزووسڪي ضلعي ۾ به 3 کان 4 ميٽر اوچيون لهرون رڪارڊ ٿيون آهن۔ يو ايس جيولوجيڪل سروي (USGS)موجب زلزلو مقامي وقت مطابق صبح 8:24 تي پيٽروپاولووسڪ جي ڀرسان آيو ۽ اهو دنيا جي 10 سڀ کان وڏن زلزلي مان هڪ هو۔ زلزلو صرف 19.3 ڪلوميٽر اونهو هو ۽ ان جو مرڪز شهر پيٽروپاولووسڪ-ڪميچاٽسڪي کان 119 ڪلوميٽر اوڀر ڏکڻ ۾ هو، جيڪو ساڍا 16 لک جي آباديءَ وارو علائقو آهي۔ يو ايس جي ايس موجب هي زلزلو تقريباً ساڳي هنڌ آيو جتي 2011 ۾ 9.0 شدت جو زلزلو آيو هو، جنهن بعد وڏي سونامي سڄي پيسفڪ سمنڊ ۾ تباهي آندي هئي۔
ڪماچاتڪا جي جيولوجيڪل سروس ٽيليگرام تي چيو: “1952 کانپوءِ هي سڀ کان وڏو زلزلو آهي… هن واقعي جي پيماني کي ڏسندي، 7.5 شدت تائين جي آفٽر شاڪ امڪاني طور اچڻا آهن۔” روس جي اڪيڊمي آف سائنسز جي جيوفيزيڪل سروس موجب زلزلي کان پوءِ 30 وڌيڪ آفٽر شاڪ رڪارڊ ڪيا ويا۔ صوبي جي صحت واري وزير، اوليگ ميلنيڪوو ٻڌايو ته ڪيترائي ماڻهو زخمي ٿيا، ڪي ماڻهو ٻاهر ڀڄڻ دوران زخمي ٿيا، هڪ ماڻهو دريءَ مان ٽپو ڏيئي زخمي ٿيو، جڏهن ته نئين ايئرپورٽ ٽرمينل اندر هڪ عورت زخمي ٿي۔ وزير ٻڌايو: “سڀ مريض هاڻي تسلي بخش حالت ۾ آهن، ۽ ڪابه سخت زخمي حالت رپورٽ نه ٿي آهي۔” هڪ نرسري به نقصان جو شڪار ٿي، پر اڪثر عمارتون محفوظ رهيون، ۽ ڪا به فوتگي رپورٽ نه ٿي آهي۔ ايمرجنسي سروسز واري وزارت مطابق، سيويرو-ڪورلسڪ جي بندرگاهه ۽ مڇي پڪڙڻ جي پلانٽ کي جزوي طور سونامي جي لهرن ٻوڙي ڇڏيو، جڏهن ته علائقي جي آبادي کي محفوظ هنڌن تي منتقل ڪيو ويو۔ ڪوريل ٻيٽن جي ميئر اليگزينڊر اوفسياننيڪوو چيو: “هر ڪنهن کي وقت مليو. سڄو هڪ ڪلاڪ مليو، تنهن ڪري سڀني کي محفوظ علائقي ڏانهن منتقل ڪيو ويو۔” ساخالين علائقي جي اختيارين ڪوريل ٻيٽن لاءِ ايمرجنسي جو اعلان ڪيو: “اتر ڪوريل ضلعي ۾ ايمرجنسي جو اعلان ڪيو ويو آهي، جتي اڄ زلزلو ۽ سونامي آيا آهن،” حڪومت جو بيان۔
جاپان ۾ سونامي جو چتاءٌ
جاپان جي موسميات واري ايجنسي موجب، 3 ميٽر (10 فٽ) اوچي لهرون سمنڊ ڪناري وارن علائقن ڏانهن اچڻ جو امڪان آهي، ۽ ماڻهن کي جبلن ڏانهن وڃڻ جي هدايت ڏني وئي۔ جاپان جي پبلڪ براڊڪاسٽر NHK جي فوٽيج مطابق، هوڪائڊو ٻيٽ تي ڪيترائي ماڻهو عمارت جي ڇت تي ٽينٽن جي هيٺان ويٺل هئا، ۽ ماڇيگير ٻيڙيون بندرگاهن مان ٻاهر نڪتيون۔ 35 ورهين جي ٽومايو فوجيتا پنهنجي ڌيءَ سان علائقي ڇڏيندي چيو: “اسين ترڻ لاءِ آيا هئاسين، پر جيئن ئي خبر پئي ته سونامي جي خبرداري ڏني وئي آهي، تڏهن کان پاڻيءَ جي ويجهو به نه ويا آهيون۔” ٽي وي تي ڪجهه ويل مڇيون ساحل تي مئل ڏيکاريون ويون۔ TEPCO جي مطابق، فڪوشيما نيوڪليئر پلانٽ مان به عملي کي فوري طور تي ڪڍي ڇڏيو ويو، جتي 2011 ۾ زلزلي کان پوءِ نيوڪليئر حادثو پيش آيو هو۔ جاپان جي ڪابينا سيڪريٽري يوشيماسا هاياشي چيو ته ڪو به جاني نقصان يا پلانٽن کي نقصان رپورٽ نه ٿيو آهي۔
پيسفڪ سمنڊ بابت چتاءُ
آمريڪي سونامي وارننگ سسٽم موجب، 3 ڪلاڪن اندر “خطرناڪ سونامي لهرن” اچڻ جو امڪان آهي۔ روس ۽ ايڪواڊور ۾ 3+ ميٽر لهرون، جاپان، هوائي، ڪوسٽاريڪا، فرانسيسي پولينيشيا، گوام، چلي ۽ سولومن ٻيٽن ۾ 1–3 ميٽر لهرون، يو ايس جي اولهندي ڪناري، آسٽريليا، ميڪسيڪو، نيوزي لينڊ، ٽونگا ۽ تائيوان ۾ هڪ ميٽر تائين لهرون اچڻ جو امڪان۔
آمريڪي صدر ڊونلڊ ٽرمپ چيو:
“پيسفڪ سمنڊ ۾ زلزلي سبب هوائي لاءِ سونامي خبرداري جاري ڪئي وئي آهي. الاسڪا ۽ يو ايس پيسفڪ ڪناري لاءِ سونامي واچ جاري آهي. جاپان به خطري ۾ آهي. تازه ترين معلومات لاءِ tsunami.gov ڏسو. محتاط رهو!”
هوائي جي ايمرجنسي کاتي موجب:
“فوري عمل ڪريو! تباهه ڪندڙ لهرون اچڻ جو امڪان آهي۔”
ڪئليفورنيا ۾ به موبائيل فونز تي سونامي خبردارين جا اطلاع موڪليا ويا۔ ميڪسيڪو ۽ پيرو پاران به سمنڊ ڪناري جي علائقن ۾ حفاظتي اپاءَ ورتا ويا۔ ايڪواڊور ۾ گيلاپاگوس ٻيٽن تان به ماڻهن کي منتقل ڪيو ويو۔ چين جي اختيارين مطابق، 30 سينٽي ميٽر کان 1 ميٽر تائين لهرون اوڀر ڪناري تي اچڻ جو امڪان آهي، ۽ ڪجهه ساحلي علائقن کي نقصان ٿي سگهي ٿو۔
“رِنگ آف فائر”
ڪماچاتڪا ۽ روس جو اوڀر Pacific Ring of Fire تي واقع آهي، جيڪو زلزلا ۽ آتش فشانن لاءِ سرگرم علائقو آهي۔ روس جي اڪيڊمي آف سائنسز موجب، هي زلزلو 1952 کانپوءِ سڀ کان طاقتور هو۔ دانئلا چيبروو، ڪميچاٽڪا جي جيولوجيڪل سروس جو ڊائريڪٽر، ٽيليگرام تي چيو: “مرڪز جي خاصيتن سبب، زلزلي جي شدت ايتري ته نه هئي، جيتري اميد هئي، پر آفٽرشاڪ جاري آهن… انهن جي شدت وڌيڪ رهي سگهي ٿي، پر هاڻي وڏي زلزلي جو امڪان ناهي۔ صورتحال ڪنٽرول ۾ آهي۔”
