ڪراچي(ويب ڊيسڪ)انٽر سروسز پبلڪ ريليشنز (آءِ ايس پي آر) جي ڊائريڪٽر جنرل ليفٽيننٽ جنرل احمد شريف چوڌري چيو آهي ته پاڪستان آپريشنل تيارين جي لحاظ کان افغان طالبان ۽ ڀارت جي ڀيٽ ۾ ”گهڻو اڳتي“ آهي، جڏهن ته ملڪ جي فوج نئين اڀرندڙ ٽيڪنالاجين کي به اختيار ڪري رهي آهي.
رياستي ميڊيا طرفان آچر تي جاري ڪيل فوجي ترجمان جا اهي بيان، جمعي ڏينهن هڪ عالمي اداري کي ڏنل تفصيلي انٽرويو دوران ڪيا ويا هئا. اڄ نشر ڪيل بيانن جو ڌيان اسلام آباد ۽ ڪابل وچ ۾ جاري ڇڪتاڻ تي هو.
ان سوال جي جواب ۾ ته وچ اوڀر ۾ جاري تڪرارن دوران ڊرونن جي وڌندڙ استعمال کي نظر ۾ رکندي ڇا اسلام آباد کي افغان طالبان پاران ڊرونن جي استعمال بابت ڳڻتي آهي، ڊي جي آءِ ايس پي آر چيو، ”اهو تمام محدود معاملو آهي ته مان افغانستان پاران استعمال ٿيندڙ ڊرونن بابت پريشان ٿيان.“
هن چيو ته افغان طالبان وٽ پنهنجي ڪا فوجي صلاحيت ناهي، پر اهي صلاحيتون آهن جيڪي کين سندن سرپرستن طرفان فراهم ڪيون ويون آهن. هن افغان طالبان تي ڀارت جو ”پراڪسي“ هجڻ جو الزام لڳايو ۽ ڀارت کي ”دهشتگردي جو سڀ کان وڏو سرپرست“ قرار ڏنو.
ليفٽيننٽ جنرل چوڌري وڌيڪ چيو ته مئي 2025ع ۾ ڀارت سان تڪرار دوران پاڪستان اوڀر واري سرحد کان موڪليل ڪيترن ئي انتهائي جديد ڊرونن کي تباهه ڪري ڇڏيو هو.
هن چيو، ”اهي ڊرون جتي به هئا، اسان انهن کي هر هنڌ مٽي ۾ ملائي ڇڏيو. اهو لڳ ڀڳ ٻه سال اڳ جي ڳالهه آهي. تنهن ڪري اسان پنهنجي آپريشنل تيارين جي لحاظ کان گهڻو اڳتي آهيون.“ هن ڀارت جي ڀيٽ ۾ به پاڪستان جي فوجي صلاحيتن تي اعتماد جو اظهار ڪيو.
ڊي جي آءِ ايس پي آر چيو ته پاڪستاني فوج جنگ جي بدلجندڙ نوعيت سان پاڻ کي ”تمام پيشوراڻي ۽ سوچ ويچار سان“ هم آهنگ ڪري رهي آهي.
هن چيو، ”چاهي اهو بغير سڌي رابطي واري جنگ هجي يا سڌي جنگ، سائبر جنگ هجي، ڊرون هجن يا ڊگهي فاصلي وارا مشن، اسان کي چڱيءَ طرح خبر آهي ته موجوده ۽ مستقبل لاءِ اسان کي ڪهڙين صلاحيتن جي ضرورت آهي.
”پر توهان صحيح نشاندهي ڪئي آهي ته بغير سڌي رابطي واري جنگ جي انهن ذريعن جي غيررياستي عنصرن جهڙوڪ طالبان، خوارج ۽ حوثين تائين پکڙجڻ سڀني لاءِ خطرو آهي. رياستن کي پنهنجي سلامتي جي ڍانچي تي ٻيهر غور ۽ جائزو وٺڻو پوندو،“ هن زور ڀريو.
افغانستان ۾ هدفن جي نشاندهي ڪرڻ لاءِ پاڪستان پاران مصنوعي ذهانت جي استعمال بابت سوال تي ليفٽيننٽ جنرل چوڌري چيو ته هو ان بابت تفصيل بيان نٿو ڪري سگهي ته فوج مصنوعي ذهانت، ڪوانٽم ٽيڪنالاجي، سائبر ٽيڪنالاجي ۽ ٻين ڪيترين ٽيڪنالاجين کي ڪيئن استعمال ڪري ٿي، پر انهن کي استعمال ڪري سگهجي ٿو ۽ ڪرڻ گهرجي.
هن چيو، ”اسان ٽيڪنالاجي سان ڀرپور واقف فوج آهيون.“
اسلام آباد بار بار ڪابل ۾ طالبان انتظاميا تي زور ڏيندو رهيو آهي ته افغانستان جي سرزمين تي موجود دهشتگردن جي محفوظ ٺڪاڻن کي ختم ڪيو وڃي، خاص طور تي پابندي مڙهيل تحريڪ طالبان پاڪستان (ٽي ٽي پي) سان لاڳاپيل ٺڪاڻا، جيڪي پاڪستان ۾ حملن لاءِ استعمال ٿين ٿا. پاڪستاني عملدارن جو چوڻ آهي ته انهن اپيلن تي ڪو ڌيان نه ڏنو ويو آهي.
ٻئي پاسي افغان طالبان ٽي ٽي پي ۽ ٻين گروهن بابت واضح موقف اختيار ڪرڻ کان پاسو ڪندا رهيا آهن ۽ اسلام آباد جي ان موقف کي رد ڪندا رهيا آهن ته افغانستان کي پاڪستان خلاف حملن لاءِ اڏي طور استعمال ڪيو پيو وڃي.
”افغانستان وٽ رڳو ٻه شيون آهن: دهشتگردي ۽ منشيات“
افغان طالبان پاران پاڪستان تي طالبان مخالف عنصرن جي سهڪار ۽ انهن جي سرگرمين کي منظم ڪرڻ جي الزامن بابت سوال تي ليفٽيننٽ جنرل چوڌري انهن الزامن کي رد ڪري ڇڏيو.
هن چيو، ”اهڙيءَ ريت توهان پاڻ کي مظلوم ظاهر ڪرڻ وارو ڪارڊ استعمال ڪندا آهيو.“
ڊي جي آءِ ايس پي آر چيو، ”اهي پنهنجي مقصدن لاءِ غيررياستي عنصرن، هٿياربند گروهن ۽ ڀاڙي جي ويڙهاڪن کي استعمال ڪرڻ جا عادي آهن، تنهن ڪري اهي سمجهن ٿا ته هرڪو ائين ئي ڪندو آهي. اسان هڪ رياست آهيون. افغانستان رياست ناهي. اهو اڃا تائين هڪ غيررياستي عنصر جي هٿ هيٺ هلي رهيو آهي. اهو هڪ حڪومت نما نظام آهي.“
هن سوويت يونين ۽ آمريڪا سميت ڪيترن ئي ڏهاڪن تائين ٿيندڙ پرڏيهي مداخلتن جو ذڪر ڪندي چيو ته ان کانپوءِ ڪيترين ئي ”ايجنسين ۽ پراڪسين“ افغانستان ۾ پنهنجون پاڙون ڄمائي ڇڏيون.
هن چيو ته شايد افغانستان تازو ماضي ۾ واحد اهڙو ملڪ آهي، جيڪو 40 کان 45 سالن تائين مداخلتن کان متاثر رهيو آهي.
ليفٽيننٽ جنرل چوڌري چيو، ”فوجون جسماني طور هليون ويون آهن، پر افغان طالبان جو محاذ اڃا تائين ڪيترن ئي ڌرين جي پراڪسي طور ڪم ڪري رهيو آهي. پاڪستان جي معاملي ۾ اصل ٺيڪيدار ڀارت آهي ۽ ان جون پراڪسيون ٽي ٽي پي ۽ بي ايل اي، يعني بلوچ لبريشن آرمي آهن.
”پر ٻيا به ڪيترائي گروهه آهن،“ هن چيو ۽ ايسٽ ترڪستان اسلامڪ موومينٽ (اي ٽي آءِ ايم)، اسلامڪ موومينٽ آف ازبڪستان (آءِ ايم يو)، جيش العدل، القاعده ۽ داعش خراسان صوبي جو نالو پڻ ورتو.
هن زور ڏيندي چيو، ”اهو رڳو منهنجو چوڻ ناهي، گڏيل قومن جون رپورٽون ۽ آمريڪا سميت ڪيترن ئي ملڪن جا انٽيليجنس جائزا به ائين چون ٿا. ايتريون دهشتگرد تنظيمون، يعني دهشتگرد گروهن جي پوري فهرست، اتي ڪيئن سرگرم رهي سگهي ٿي؟“
ڊي جي آءِ ايس پي آر وڌيڪ سوال ڪيو ته، ”رائٽرز يا ڪو ٻيو ادارو ڪنهن غيررياستي عنصر جي ڳالهين کي ايتري سنجيدگي سان ڇو وٺندو؟“
هن چيو ته افغان طالبان ”ڪجهه به دعويٰ ڪري سگهن ٿا“ ۽ هن انهن جي اڳوڻين ڪوڙين دعوائن جو ذڪر ڪيو ته هنن هڪ پاڪستاني پائلٽ کي گرفتار ڪيو آهي ۽ پنهنجي ٽينڪن کي پڪڙيل پاڪستاني ٽينڪ طور پيش ڪيو.
ان سوال جي جواب ۾ ته ڇا افغان طالبان کي الڳ ٿلڳ ڪرڻ سان پاڙيسري ملڪ کي وڌيڪ نقصان پهچي سگهي ٿو، خاص طور تي انهن هارين کي جيڪي پرڏيهي امداد ۾ گهٽتائي سبب متاثر ٿيا آهن، ليفٽيننٽ جنرل چوڌري چيو ته پاڪستان افغانستان کي الڳ ٿلڳ ڪرڻ جي مخالفت ڪري ٿو.
هن چيو، ”مان مڪمل طور متفق آهيان. ڪير ٿو چوي ته دنيا ۽ خطي کي افغانستان کي الڳ ڪرڻ گهرجي؟ نه.“ هن چيو ته عالمي برادري کي ان جي بدران افغان طالبان تي زور ڏيڻ گهرجي ته هو ”هڪ رياست وانگر عمل ڪن“.
هن چيو، ”افغانستان هن وقت رڳو ٻه شيون پيدا ڪري رهيو آهي: دهشتگردي ۽ منشيات. اهي ٻئي شيون دنيا، خطي ۽ سڀني لاءِ سٺيون ناهن، تنهن ڪري ان لاءِ رابطن ۽ ڳالهين جي ضرورت آهي.“
فوجي ترجمان چيو ته پاڪستان پڻ پنهنجي پاڙيسري ملڪ سان رابطن ۾ آهي.
هن چيو، ”پاڪستان کين چئي رهيو آهي ته اسان جو توهان سان ڪو مسئلو ناهي. توهان پنهنجو ملڪ جيئن چاهيو تيئن هلايو، اهو افغان عوام جو فيصلو آهي. اسان رڳو ايترو چئون ٿا ته پاڪستان اندر دهشتگردي جي حمايت نه ڪريو. دهشتگرد اڳواڻن کي پناهه ڏيڻ بند ڪريو.“
”معمول جي لاڳاپن ۾ سڀ کان وڏي رڪاوٽ“
هڪ ڏينهن اڳ اطلاعات واري وزارت چيو هو ته ”دهشتگردي جي مسئلي کي حل ڪرڻ کان طالبان حڪومت جو مسلسل انڪار ٻنهي ملڪن وچ ۾ معمولي لاڳاپن جي بحالي ۾ سڀ کان وڏي رڪاوٽ آهي“، ۽ ڪابل پاران معاملي کي مختلف انداز ۾ پيش ڪرڻ تي اعتراض ڪيو ويو.
وزارت چيو، ”طالبان قيادت مسلسل اسلام آباد جي پاليسين تي الزام هڻي رهي آهي، جڏهن ته هو ان سڀ کان اهم مسئلي کي نظرانداز ڪري رهي آهي، جيڪو ٻطرفن لاڳاپن کي خراب ڪري رهيو آهي، يعني افغان سرزمين مان پيدا ٿيندڙ دهشتگردي کي منهن ڏيڻ ۾ سندس مسلسل ناڪامي.“
گذريل سال ٻنهي ڌرين وچ ۾ قطر ۽ ترڪي جي سهڪار سان ڳالهين جا ڪيترائي دور ٿيا، پر ڪو عملي حل نه نڪري سگهيو. پاڪستاني حڪومت جو چوڻ هو ته طالبان عملدارن اهم معاملن تي ڪا به خاطري نه ڪرائي. هن سال چين جي شموليت سان ڪيل ڪوششن مان به ڪا اڳڀرائي نه ٿي سگهي.
روس، جيڪو طالبان حڪومت کي باضابطا طور تسليم ڪندڙ واحد ملڪ آهي، تازو ٻيهر اها آڇ ڪئي آهي ته جيڪڏهن ٻئي ڌريون ان جي شموليت جي درخواست ڪن ته هو مسئلي جي حل لاءِ ثالث جو ڪردار ادا ڪرڻ لاءِ تيار آهي.
هن مهيني جي شروعات ۾ ان معاملي بابت سوال تي پرڏيهي آفيس جي ترجمان سجاد حيدر خان چيو هو ته کيس ”ڪنهن الڳ ۽ باضابطا روسي ثالثي جي تجويز بابت خبر ناهي، جنهن تي غور هيٺ هجي“.
هن چيو ته افغانستان سان ڳالهيون بنا ڪنهن شرط جي نٿيون ٿي سگهن ۽ ان تاثر کي رد ڪيو ته اسلام آباد پنهنجي پاڙيسري ملڪ سان ڳالهين لاءِ تيار ناهي.
سيپٽمبر ۾ ٻنهي پاڙيسري ملڪن وچ ۾ هڪ ڀيرو ٻيهر تڪرار وڌيو، جڏهن پاڪستان خيبر پختونخواهه ۾ دهشتگرد حملن جي جواب ۾ سرحدي علائقي ۾ محدود هوائي حملا ڪيا.
ان کانپوءِ سرحد پار کان ڊرونن جي دراندازي جا واقعا پيش آيا، جن کي اسلام آباد موجب ڪيرايو ويو، ۽ ان کانپوءِ جوابي هوائي حملن جا ٻه وڌيڪ دور ٿيا.
آڪٽوبر دوران به اهي جهڙپون جاري رهيون. سيڪيورٽي ذريعن موجب، پاڪستاني سيڪيورٽي فورسن ڪرم ۽ ڏکڻ وزيرستان جي لوئر واري علائقي انگور اڏي وٽ سرحد پار افغان پاسي کان بنا ڪنهن سبب فائرنگ جو جواب ڏنو.
