ڪراچي (اسٽاف رپورٽر) سڀني کي گڏ کڻي ھلندڙ تعليم کي مضبوط ڪرڻ ۽ معذور ماڻهن کي بااختيار بڻائڻ جي حوالي سان هڪ وڏو قدم کڻندي سنڌ حڪومت ۽ آغا خان يونيورسٽي – انسٽيٽيوٽ فار ايجوڪيشنل ڊيولپمينٽ (AKU-IED) جمعي ڏينهن پنجن سالن جي هڪ مفاهمتي ياداشت (MoU) تي دستخط ڪيا جنهن جي ماليت 439 ملين رپين کان وڌيڪ آهي ته جيئن هڪ خاص تعليمي ضرورتن وارو (SEN) يونٽ قائم ڪيو وڃي ۽ سڄي سنڌ ۾ هڪ پائيدار، ثبوتن تي ٻڌل شامليندڙ تعليمي نظام کي هٿي ڏني وڃي. وزيراعليٰ هائوس ۾ منعقد ٿيل ايم او يو تي دستخطن جي تقريب جو شاهد سنڌ جو وڏو وزير سيد مراد علي شاهه ٿيو. اهو معاهدو سنڌ حڪومت جي ڊپارٽمينٽ آف ايمپاورمينٽ آف پرسنز وٿ ڊس ايبيلٽيز (DEPD) ۽ آغا خان يونيورسٽي–انسٽيٽيوٽ فار ايجوڪيشنل ڊيولپمينٽ (AKU-IED) جي وچ ۾ صحيح ڪيو ويو. معاهدي تحت آغا خان يونيورسٽي جي آءِ اي ڊي (AKU-IED) ۾ هڪ وقف ٿيل خاص تعليمي ضرورتن وارو يونٽ قائم ڪيو ويندو جيڪو استادن جي تعليم، پيشيوراڻي ترقي، تحقيق، جدت، پاليسي سپورٽ ۽ شامليندڙ تعليم ۾ بهترين عملن جي مظاهري لاءِ هڪ سينٽر آف ايلسيلينس طور ڪم ڪندو. هيءَ ڀاڱيواري خاص تربيتي سهولتن کي ترقي ڏيڻ تي پڻ ڌيان ڏيندي، جنهن ۾ سنسري رومز، ٿراپي رومز ۽ وسيلن جا مرڪز شامل آهن، جڏهن ته ثبوتن تي ٻڌل پاليسي سازي ۽ عوامي آگاهي جي قدمن جي پڻ مدد ڪئي ويندي. تقريب ۾ آغا خان يونيورسٽي جي صدر ۽ وائيس چانسلر ڊاڪٽر سليمان شهاب الدين، ڊين AKU-IED پروفيسر ڊاڪٽر فريد پنجواڻي، يونيورسٽي جي سينئر قيادت، نيٽورڪ آف آرگنائيزيشنز ورڪنگ فار پرسنز وٿ ڊس ايبيلٽيز پاڪستان (NOWPDP) جي نمائندن، ترقياتي ڀاڱيدارن، تعليمي ماهرن، سينئر سرڪاري آفيسرن ۽ تعليم توڙي معذوري جي شعبن جي اسٽيڪ هولڊرن شرڪت ڪئي. تقريب کي خطاب ڪندي وڏي وزير سيد مراد علي شاهه هن معاهدي کي وڌيڪ شامليندڙ ۽ برابري واري معاشري جي قيام لاءِ سنڌ جي ڪوششن ۾ هڪ تاريخي قدم قرار ڏنو. هن چيو ته اڄ اسان جي ان اجتماعي سفر ۾ هڪ اهم سنگ ميل آهي جنهن جو مقصد هڪ اهڙي سنڌ تعمير ڪرڻ آهي جتي هر فرد کي، چاهي هن جي قابليت ڪهڙي به هجي، سکڻ، وڌڻ، حصو وٺڻ ۽ ترقي ڪرڻ جو موقعو ملي. وڏي وزير چيو ته سنڌ حڪومت پاليسي سڌارن، سماجي تحفظ جي پروگرامن، تعليمي قدمن ۽ ادارتي استحڪام ذريعي انساني ترقي، سماجي شموليت ۽ معذور ماڻهن جي حقن کي مسلسل اوليت ڏني آهي. هن چيو ته هي ايم او يو هڪ رسمي معاهدي کان گهڻو وڌيڪ آهي؛ هي سڄي سنڌ ۾ شامليندڙ ۽ خاص ضرورتن واري تعليم کي مضبوط ڪرڻ لاءِ هڪ حڪمت عملي واري ڀاڱيواري آهي. هن سهڪار ذريعي، اسان ادارتي صلاحيت وڌائينداسين، استادن جي تياري کي بهتر بڻائينداسين، تحقيق کي مضبوط ڪنداسين ۽ معذور ٻارن لاءِ معياري تعليم تائين پهچ جا نوان موقعا پيدا ڪنداسين. محترم مراد شاهه چيو ته هيءَ ڀاڱيواري ثبوتن تي ٻڌل پاليسي سازي، پيشيوراڻي ترقي، عوامي آگاهي جي مهمن ۽ مضبوط ڪميونٽي مصروفيت ذريعي هڪ وڌيڪ جوابده تعليمي نظام کي ترقي ڏيڻ ۾ مدد ڪندي. هن وڌيڪ چيو ته اسان شامليندڙ ۽ خاص ضرورتن واري تعليم ۾ نون تعليمي رستن، عوامي پاليسي کي آگاهي ڏيندڙ اعليٰ معيار جي تحقيق ۽ مضبوط پاليسي وکالت جا منتظر آهيون جيڪا ثبوتن تي ٻڌل فيصلا سازي جي حمايت ڪري. وڏي وزير اعتماد جو اظهار ڪيو ته هي قدم پاڪستان لاءِ هڪ نمونو بڻبو جنهن مان اهو ظاهر ٿيندو ته ڪيئن حڪومتون ۽ مخير تعليمي ادارا گڏجي هڪ وڌيڪ شامليندڙ، علم تي ٻڌل ۽ برابري واري مستقبل جي تعمير لاءِ ڪم ڪري سگهن ٿا. پنهنجي حڪومت جي عزم جو ورجاءُ ڪندي هن چيو اچو ته گڏجي هڪ اهڙي سنڌ تعمير ڪريون جتي هر ٻار کي اهميت ڏني وڃي، هر سکندڙ جي مدد ڪئي وڃي، ۽ هر شهري کي پنهنجي مڪمل صلاحيتن کي محسوس ڪرڻ جو موقعو ملي. تقريب کي خطاب ڪندي آغا خان يونيورسٽي جي صدر ۽ وائيس چانسلر ڊاڪٽر سليمان شهاب الدين چيو ته هيءَ ڀاڱيواري ان گڏيل عزم جي عڪاسي ڪري ٿي ته ان ڳالهه کي يقيني بڻايو وڃي ته هر ٻار کي, قابليت جي فرق کان سواءِ، بااثر ۽ اعليٰ معيار جي سکيا جي موقعن تائين پهچ حاصل هجي. هن چيو ته هڪ شامليندڙ تعليمي نظام هڪ برابري واري ۽ خوشحال معاشري جي تعمير لاءِ بنيادي حيثيت رکي ٿو. آغا خان يونيورسٽي کي سنڌ حڪومت سان گڏجي اهڙا پائيدار ادارتي طريقا پيدا ڪرڻ تي فخر آهي جيڪي معذور ٻارن جي مدد ڪن ۽ استادن توڙي پاليسي سازن جي صلاحيتن کي مضبوط ڪن. ڊاڪٽر شهاب الدين چيو ته تعليم، تحقيق ۽ صلاحيتن جي اڏاوت ۾ آغا خان يونيورسٽي جي پراڻي مهارت جديد حلن کي ترقي ڏيڻ، ثبوتن تي ٻڌل علم پيدا ڪرڻ ۽ سرڪاري شعبي جي سڌارن جي مدد ڪرڻ ۾ حصو وجهندي جيڪي شموليت ۽ برابر موقعن کي هٿي ڏين ٿا. ان کان اڳ سيڪريٽري DEPD طهٰ احمد فاروقي شرڪت ڪندڙن کي هن ڀاڱيواري جي ويزن، مقصدن ۽ دائري بابت آگاهي ڏني. هن چيو ته هي قدم هڪ شامليندڙ تعليمي ماحولياتي نظام جي تعمير ڏانهن هڪ اهم اڳڀرائي آهي، جنهن ۾ معذور ٻار معياري تعليم ۽ پنهنجي مڪمل صلاحيتن کي حاصل ڪرڻ لاءِ ضروري امدادي خدمتن تائين پهچ حاصل ڪري سگهن ٿا. هن وضاحت ڪئي ته هي سهڪار استادن جي تياري ۽ تربيت، ادارتي استحڪام، پاليسي جي ترقي، تحقيق، ڪميونٽي آگاهي ۽ خاص تعليمي ضرورتن وارن سکندڙن لاءِ پائيدار امدادي طريقن تي ڌيان ڏيندو. ڊين AKU-IED پروفيسر ڊاڪٽر فريد پنجواڻي ايم او يو جي فريم ورڪ کي پيش ڪيو ۽ تجويز ڪيل خاص تعليمي ضرورتن واري يونٽ جي منصوبن جو خاڪو بيان ڪيو. هن چيو ته هي يونٽ تربيت، تحقيق، جدت ۽ پاليسي جي مدد لاءِ هڪ مرڪز طور ڪم ڪندو، جڏهن ته سنڌ ۾ شامليندڙ تعليمي نظام کي مضبوط ڪرڻ لاءِ فيڪلٽي جي ترقي، پيشيوراڻي سرٽيفڪيشن پروگرامن ۽ ثبوتن تي ٻڌل مداخلتن کي پڻ آسان بڻائيندو. پنجن سالن جي هيءَ ڀاڱيواري جيڪا 1 جولاءِ 2026 کان 30 جون 2031 تائين لاڳو هوندي، ادارتي استحڪام، استادن جي تعليم ۽ پيشيوراڻي ترقي، تحقيق ۽ ثبوت پيدا ڪرڻ، پاليسي مشاورتي خدمتن، عوامي آگاهي جي مهمن ۽ شامليندڙ تعليم ۾ سڄي نظام جي سڌارن ۾ وسيع سهڪار جو تصور ڏئي ٿي. مالي فريم ورڪ تحت سنڌ حڪومت 278.56 ملين رپيا ڏيندي جڏهن ته AKU-IED پاران 160.65 ملين رپيا ڏنا ويندا جنهن سان هن ڀاڱيواري جي ڪل ماليت 439 ملين رپين کان وڌيڪ ٿي وڃي ٿي. هي قدم معذوري جي شموليت وارن ڀاڱيدارن کي پڻ شامل ڪندو جن ۾ NOWPDP ۽ ٻيون لاڳاپيل تنظيمون شامل آهن ته جيئن سڄي صوبي ۾ عملدرآمد، وڪالت، تربيت ۽ ڪميونٽي تائين پهچ جي مدد ڪئي وڃي.
