اسلام آباد(بيورو رپورٽ) ناڻي واري وزارت ٻڌايو آهي ته گذريل هڪ سال دوران 7 لک 62 هزار کان وڌيڪ پاڪستاني ملڪ ڇڏي ويا آهن، جيڪي اهڙي وقت ۾ معيشت کي سهارو ڏيڻ وارو ذريعو بڻجي رهيا آهن، جڏهن سڌي پرڏيهي سيڙپڪاري ۽ برآمدات ۾ تيزي سان گهٽتائي آئي آهي۔
اڱاري تي جاري ڪيل ناڻي واري وزارت جي ماهوار آئوٽ لُڪ رپورٽ موجب، ڪئلينڊر سال 2025 دوران بيورو آف ايمگريشن اينڊ اوورسيز ايمپلائيمينٽ 7 لک 62 هزار 499 ماڻهن جي ملڪ ڇڏڻ جي رجسٽريشن ڪئي۔ گذريل سال جي ڀيٽ ۾ اهو انگ 5 سيڪڙو کان وڌيڪ، يعني لڳ ڀڳ 37 هزار ماڻهن جو اضافو ظاهر ڪري ٿو، جيڪي بهتر روزگار جي تلاش ۾ وطن ڇڏي ويا۔
مالي وزارت موجب، صرف ڊسمبر 2025 ۾ ئي 76 هزار 207 ماڻهن پاڪستان ڇڏيو، جيڪو سالياني بنياد تي 18.7 سيڪڙو واڌ کي ظاهر ڪري ٿو۔
ڪل انگ مان لڳ ڀڳ 5 لک 30 هزار ماڻهو سٺي مستقبل جي تلاش ۾ سعودي عرب ويا۔ ڊگهي عرصي تائين گهٽ معاشي واڌ ۽ سياسي بيچيني سبب غير ماهر کان وٺي انتهائي تعليم يافته ۽ ماهر ماڻهو به پاڪستان ڇڏي رهيا آهن۔
اوورسيز پاڪستانين طرفان موڪليل رقم هن وقت ملڪ لاءِ بنا قرض پيدا ڪندڙ پرڏيهي آمدني جو سڀ کان وڏو ذريعو بڻجي چڪي آهي۔ هلندڙ مالي سال جي پهرين اڌ دوران، پرڏيهي پاڪستانين 19.7 ارب ڊالر ريميٽنس موڪليا، جيڪي 11 سيڪڙو واڌ سان گڏ آهن۔
حڪومت کي انهن مزدورن کان سالياني لڳ ڀڳ 40 ارب ڊالر حاصل ٿين ٿا، بغير ڪنهن خاص سهائتا جي۔ ان جي مقابلي ۾، رياستي مشينري برآمدات ۽ پرڏيهي سڌي سيڙپڪاري وڌائڻ تي ڌيان ڏئي رهي آهي، پر ناڪام ٿي رهي آهي۔
پرڏيهي ريميٽنس هلندڙ مالي سال جي پهرين اڌ ۾ ملندڙ 808 ملين ڊالر پرڏيهي سڌي سيڙپڪاري کان 23 ڀيرا وڌيڪ رهيون۔ ساڳي طرح، اهي 15.5 ارب ڊالر جي برآمدات کان به 4.2 ارب ڊالر وڌيڪ هيون۔
گهڻ رخي ڪوششن جي باوجود، پرڏيهي سڌي سيڙپڪاري ۾ لڳ ڀڳ 44 سيڪڙو گهٽتائي آئي آهي۔ مالي وزارت ٻڌايو ته جولاءِ کان ڊسمبر واري عرصي دوران ايف ڊي آءِ 1.4 ارب ڊالر مان گهٽجي صرف 808 ملين ڊالر رهجي وئي۔
پاڪستان جون غير يقيني معاشي پاليسيون، وڌايل ٽيڪس، مهانگي توانائي ۽ غير حقيقي طور تي بلند وياج جون شرحون پرڏيهي سيڙپڪارن کي پري رکڻ جو سبب بڻجي رهيون آهن۔ ان سان گڏ، صوبن وچ ۾ تڪرارن کي حل ڪرڻ ۾ ناڪامي به سيڙپڪاري ۾ رڪاوٽ بڻجي رهي آهي۔
مالي وزارت جي رپورٽ موجب، جنوري ۾ ڪرنٽ اڪائونٽ خساري ۾ رهڻ جو امڪان آهي، پر ان کي وڌيڪ ريميٽنس جو سهارو حاصل هوندو۔
وزارت چيو ته ”مضبوط ريميٽنس ۽ آءِ ٽي ۽ سروسز برآمدات جي مستحڪم ڪارڪردگي ٻاهرين دٻاءَ کي گهٽ ڪندي.“ بهتر مالي انتظام به ميڪرو معاشي استحڪام کي سهارو ڏيندو۔
هلندڙ مالي سال جي جولاءِ کان ڊسمبر تائين ڪرنٽ اڪائونٽ 1.2 ارب ڊالر خساري ۾ رهيو، جڏهن ته گذريل سال ساڳئي عرصي ۾ 960 ملين ڊالر سرپلس هو۔
تنهن هوندي به مالي وزارت چيو ته انهن چيلينجن باوجود، حڪومت جولاءِ کان نومبر دوران آمدني ۾ واڌ ۽ مارڪ اپ ادائگين ۾ نمايان گهٽتائي سبب مالي سرپلس حاصل ڪيو۔ وفاقي مجموعي آمدني ۾ هلندڙ مالي سال جي پهرين پنج مهينن دوران 8 سيڪڙو واڌ ٿي، جيڪا ايف بي آر ٽيڪسن ۽ نان ٽيڪس آمدني ۾ اضافي سبب ممڪن ٿي۔
حڪومت هلندڙ مالي سال جي پهرين پنج مهينن دوران جي ڊي پي جو 0.8 سيڪڙو، يعني 982 ارب رپيا، گڏيل مالي سرپلس حاصل ڪيو۔ اهڙي طرح، 2.8 سيڪڙو جي ڊي پي جي برابر، يعني 3.7 ٽريلين رپين جو پرائمري سرپلس به رڪارڊ ڪيو ويو۔
مرڪزي بينڪ سومر ڏينهن چيو ته آءِ ايم ايف طرفان مقرر ڪيل سالياني پرائمري بجيٽ سرپلس جو هدف حاصل ڪرڻ مشڪل ٿيندو، ڇو ته ايف بي آر ٽيڪسون هدف کان گهڻو پوئتي آهن۔
ست مهينن لاءِ گهٽايل 7.5 ٽريلين رپين جي هدف جي مقابلي ۾، ايف بي آر اڱاري شام تائين 6.8 ٽريلين رپيا گڏ ڪيا هئا۔ هن هفتي صرف گهٽايل هدف حاصل ڪرڻ لاءِ به 715 ارب رپين جي وڌيڪ ضرورت آهي۔
مهانگائي
مالي وزارت چيو ته هن مهيني مهانگائي موجوده 6 سيڪڙو جي حد اندر مستحڪم رهندي۔ بهرحال، مستحڪم منظرنامي باوجود، مرڪزي بينڪ هن هفتي وياج جي شرح گهٽ نه ڪئي، جنهن سبب اڳ ئي وڌيڪ منافعو ڪمائيندڙ ڪمرشل بينڪن کي وڌيڪ فائدو ٿيو۔
گذريل مهيني مهانگائي 5.6 سيڪڙو رڪارڊ ڪئي وئي هئي۔
وزارت موجب، پاڪستان جي معيشت هلندڙ مالي سال ۾ پنهنجي واڌ جي رفتار برقرار رکڻ لاءِ سٺي پوزيشن ۾ آهي، جنهن کي وڏي پيماني تي پيداوار (LSM) ۽ ٻين هاءِ فريڪوئنسي اعشاريَن جي سٺي ڪارڪردگي سهارو ڏئي رهي آهي۔ هي مثبت رجحان محتاط پاليسين، جاري ڍانچائي سڌارن ۽ مهانگائي گهٽجڻ سبب مالي حالتن ۾ آساني جو نتيجو آهي۔
پاڪستان جي معيشت هلندڙ مالي سال جو پهريون اڌ ميڪرو معاشي استحڪام سان مڪمل ڪيو، جنهن ۾ مهانگائي تي ضابطو، ايل ايس ايم واڌ، مضبوط پرڏيهي ذخيرن ۽ مستحڪم مٽاسٽا شرح شامل آهن۔
مسلسل واڌ سان گڏ مالي نظم و ضبط به رهيو، جنهن سبب مالي ۽ پرائمري سرپلس حاصل ٿيا۔ ايل ايس ايم ۾ تيزي آئي، جيڪا باقي مالي سال لاءِ بهتر واڌ جا امڪان ظاهر ڪري ٿي۔ ريميٽنس مضبوط رهيون، جنهن ٻاهرين اڪائونٽ کي سهارو ڏنو۔
مالي وزارت موجب، هلندڙ مالي سال جي پهرين پنج مهينن دوران ايل ايس ايم 6 سيڪڙو وڌي، جيڪا مالي سال 2016 کان پوءِ سڀ کان اعليٰ سطح آهي۔ نومبر 2025 ۾ ايل ايس ايم سالياني بنياد تي 10.4 سيڪڙو وڌي، جنهن ۾ گاڏين، ڪوڪ ۽ پيٽروليم شين ۽ تيار ٿيل ڪپڙن جو وڏو ڪردار رهيو۔
