ايران کي معاهدو ڪرڻ گهرجي، ان کان اڳ جو گهڻي دير ٿي وڃي، ٽرمپ
ٽرمپ چيو آهي ته ايران کي “گهڻو دير ٿيڻ کان اڳ” معاهدو ڪرڻ گهرجي۔ صدر ٽرمپ سوشل ميڊيا تي هڪ وڊيو شيئر ڪئي، جنهن بابت هن دعويٰ ڪئي ته اها ايران جي سڀ کان وڏي پل کي حملي ۾ تباهه ٿيندي ڏيکاري ٿي، ۽ هڪ ڀيرو ٻيهر چيو ته هاڻي ايران لاءِ وقت آهي ته “گهڻو دير ٿيڻ کان اڳ” معاهدو ڪري۔ فارس نيوز ايجنسي موجب، اڄ اڳ ۾ هوائي حملن ۾ هڪ هاءِ وي پل کي نشانو بڻايو ويو، جيڪا تهران کي اولهندي شهر ڪرج سان ڳنڍي ٿي۔
ايم بي ايس ۽ پيوٽن ۾سامونڊي سلامتي تي ڳالهيون ڪيون
سعودي سرڪاري نيوز ايجنسي موجب سعودي ولي عهد محمد بن سلمان ۽ روس جي صدر ولاديمير پيوٽن وچ ۾ ٽيليفونڪ رابطو ٿيو، جنهن دوران علائقائي فوجي ڇڪتاڻ ۽ سامونڊي سلامتي کي درپيش خطرن تي ڳالهه ٻولهه ڪئي وئي. ان کان اڳ ڪريملن چيو هو ته هن ڳالهه ٻولهه دوران پيوٽن جنگ ختم ڪرڻ لاءِ سياسي ۽ سفارتي ڪوششن کي وڌيڪ تيز ڪرڻ تي زور ڏنو۔
اڄ جا اهم واقعا، خاص خاص خبرون
ايران جي صحت واري وزارت جي ترجمان حسين ڪرمانپور چيو آهي ته هڪ حملي ۾ ايران جي پاسچر انسٽيٽيوٽ، جيڪو 1920ع ۾ قائم ٿيل هڪ طبي تحقيقاتي مرڪز آهي، کي نشانو بڻايو ويو ۽ ان کي سخت نقصان پهتو آهي۔
اسرائيل-آمريڪا جي حملن ۾ هڪ هاءِ وي پل کي به نشانو بڻايو ويو آهي، جيڪو تهران کي اولهندي شهر ڪرج سان ڳنڍي ٿو، جڏهن ته البرز صوبي جي نائب گورنر ايران جي ISNA نيوز ايجنسي کي ٻڌايو ته هن حملي ۾ ٻه ماڻهو مارجي ويا آهن۔
ايران جي ٻن وڏين اسٽيل ڪمپنين—اهواز شهر ۾ خوزستان اسٽيل ڪمپني ۽ مرڪزي صوبي اصفهان ۾ موبارڪه اسٽيل ڪمپني—جو چوڻ آهي ته آمريڪا-اسرائيل جي لڳاتار حملن کان پوءِ انهن جون خدمتون بند ٿي ويون آهن۔
الجزيره جي موقعي تي موجود نمائندي موجب، اسرائيلي هوائي حملن ڏکڻ لبنان جي شهرن سلطانيه، عيتا الجبل، الجميميما ۽ تبنين کي نشانو بڻايو آهي۔
قطر چيو آهي ته هن گڏيل قومن جي سيڪريٽري جنرل انتونيو گوٽيريس ڏانهن هڪ ٻيو خط موڪليو آهي، جنهن ۾ پنهنجي علائقي تي ايراني حملن جي مذمت ڪئي وئي آهي۔
گڏيل عرب امارات جي دفاع واري وزارت X تي جاري ڪيل هڪ بيان ۾ چيو آهي ته انهن جي هوائي دفاعي نظامن 19 بيلسٽڪ ميزائلن ۽ 26 ڊرونز کي روڪي تباهه ڪيو آهي۔
گڏيل قومن پاران آمريڪا ۽ اسرائيل کي جنگ بند ڪرڻ جي اپيل
گڏيل قومن جي سيڪريٽري جنرل انتونيو گوٽيريس چيو آهي ته هو وچ اوڀر ڏانهن پنهنجو ذاتي نمائندو موڪلي رهيو آهي ته جيئن سفارتي ڪوششن جي حمايت ڪري سگهجي، جڏهن ته هن هڪ ڀيرو ٻيهر تڪرار جي پرامن خاتمي جي اپيل ڪئي آهي۔ هن چيو: “آمريڪا ۽ اسرائيل لاءِ هاڻي وقت اچي ويو آهي ته اها جنگ روڪي وڃي، جيڪا وڏي انساني تڪليف جو سبب بڻجي رهي آهي ۽ اڳ ئي تباهه ڪندڙ معاشي اثر پيدا ڪري رهي آهي”، هن وڌيڪ چيو ته ايران کي “پنهنجن پاڙيسرين تي حملا بند ڪرڻ گهرجن”۔ گڏيل قومن جي سربراهه، جيڪو بار بار تڪرار جي جلدي خاتمي جي اپيل ڪندو رهيو آهي، خبردار ڪيو ته “اسان هڪ وڏي جنگ جي ڪناري تي بيٺل آهيون”۔ هن وڌيڪ چيو ته: “هي تڪرار اڳ ئي هر هنڌ محسوس ڪيو پيو وڃي.”
ايراني صدر جو آمريڪي عوام ڏانهن کليل خط
ا يراني صدر مسعود پيزشڪيان آمريڪا جي عوام کي اپيل ڪئي آهي ته هو “غلط ڄاڻ ۽ ٺاهيل ڪهاڻين جي وهڪري” کان اڳتي ڏسن ۽ اهو سوال ڪن ته ايران خلاف آمريڪا-اسرائيل جنگ مان آخر ڪنهن جا مفاد حاصل ٿي رهيا آهن؟ ايران جي سرڪاري نشرياتي اداري پريس ٽي وي پاران شيئر ڪيل آمريڪي عوام ڏانهن هڪ کليل خط ۾، پيزشڪيان اربع ڏينهن اهو سوال ڪيو ته ڇا صدر ڊونلڊ ٽرمپ جي “آمريڪا فرسٽ” پاليسي “واقعي اڄ آمريڪي حڪومت جي ترجيحن ۾ شامل آهي يا نه”۔ “بلڪل ڪهڙن آمريڪي ماڻهن جي مفادن جي حقيقت ۾ هن جنگ ذريعي خدمت ٿي رهي آهي؟” ايراني اڳواڻ لکيو۔ “ڇا بيگناهه ٻارن جو قتل عام، ڪينسر جي علاج لاءِ دوائن ٺاهڻ وارن ڪارخانن جي تباهي، يا ڪنهن ملڪ کي ‘پٿر جي دور ڏانهن بمباري ڪرڻ’ بابت فخر ڪرڻ، ڪنهن به اهڙي مقصد جي خدمت ڪري ٿو جيڪو آمريڪا جي عالمي حيثيت کي وڌيڪ نقصان نه پهچائي؟” پيزشڪيان تهران کي خطري طور پيش ڪرڻ کي به رد ڪيو ۽ چيو ته ايران تي ٻه ڀيرا حملا ڪيا ويا جڏهن ان جا ڳالهين ڪندڙ گهڻ طرفي ايٽمي ڳالهين ۾ حصو وٺي رهيا هئا—پهريون ڀيرو جون 2025ع ۾ جڏهن اسرائيل 12 ڏينهن واري جنگ شروع ڪئي، جنهن ۾ ڪجهه وقت لاءِ آمريڪا به شامل ٿيو، ۽ ٻيهر هن سال فيبروري جي آخر ۾.
جنگبندي جي ڳالهين ۾ شريڪ اڳوڻو پرڏيهي وزير حملي ۾ زخمي
ايران آمريڪي صدر ڊونلڊ ٽرمپ جي ان ڌمڪي کان پوءِ، جنهن ۾ هن چيو هو ته ايران کي “پٿر جي دور ڏانهن بمباري” ڪئي ويندي، اسرائيل تي وڌيڪ ميزائل فائر ڪيا۔ اربع ڏينهن قوم سان خطاب دوران ٽرمپ چيو ته واشنگٽن پنهنجي جنگي مقصدن حاصل ڪرڻ جي ويجهو آهي۔ ايران جي پرڏيهي وزارت جي ترجمان اسماعيل بقائي چيو ته تهران آمريڪا-اسرائيل حملن جي جاري رهڻ تائين جوابي ڪارروائي جاري رکندو۔ هن وڌيڪ چيو ته تهران “جنگ، ڳالهيون، جنگ بندي جي هن ظالماڻي چڪر کي برداشت نه ڪندو”۔ ايران جي صحت واري وزارت موجب، هڪ صدي پراڻو طبي تحقيقاتي مرڪز “سخت نقصان” جو شڪار ٿيو آهي، جڏهن ته آمريڪا-اسرائيل فورسون ايران تي حملا جاري رکيو پيون وڃن۔ ميڊيا رپورٽن مطابق، اڳوڻو ايراني پرڏيهي وزير ڪمال خرازي، جيڪو ڳجهن سفارتي ڪوششن ۾ شامل رهيو آهي، تهران ۾ پنهنجي گهر تي ٿيل آمريڪا-اسرائيل حملي ۾ سخت زخمي ٿيو آهي۔ ايران نار جي ملڪن تي به پنهنجا حملا جاري رکيو پيو اچي۔ اربع ڏينهن ايران جي صدر مسعود پيزشڪيان آمريڪي عوام کي ٻڌايو ته سندس ملڪ کي آمريڪا، يورپ يا پاڙيسري ملڪن جي عوام سان ڪا به دشمني ناهي۔
ايران پاران اسرائيل تي نئون ميزائيل حملو، مورچن ۾ وڃو
اسرائيل جي فوجي ترجمان چيو آهي ته ايران نئون ميزائيل حملو ڪيو آهي ۽ سائرن وڄائي اتر اسرائيل جي ماڻهن کي مورچن ۾ وڃڻ جي صلاح ڏني آهي. آمريڪي صدر ڊونلڊ ٽرمپ قوم کي خطاب ۾ چيو آهي ته ايران تي حملن جا مڪمل مقصد حاصل ڪرڻ جي ويجهو آهيون ۽ ٻن ٽن هفتن ۾ مڪمل مقصد حاصل ٿي ويندا. هن وڌيڪ چيو ته ايران کي پٿر جي دور ۾ موڪلي ڇڏينداسين.
ٽرمپ جي خطاب بعد ايشيائي اسٽاڪ مارڪيٽس ۾ سخت ٻاڙائي
ايشيا ۾ صبح جي واپار دوران، آمريڪي صدر ڊونلڊ ٽرمپ جي تقرير جي ردِعمل ۾ تيل جي قيمتن ۾ تيزي سان واڌ ٿي ۽ شيئر مارڪيٽون ڪري پيون، ڇاڪاڻتہ هن تقرير عالمي مارڪيٽن کي اهو يقين نه ڏياري سگهي ته جنگ ختم ٿيڻ جي ويجهو آهي يا هرمز لنگهه ذريعي جهازن جي آمدرفت جلد معمول تي ايندي۔ ٽرمپ جي تقرير ختم ٿيندي ئي عالمي تيل جي معيار “برينٽ ڪرُوڊ” جي قيمت 5 سيڪڙو وڌي 106 ڊالر في بيرل تائين پهچي وئي۔ ايشيا جي اسٽاڪ مارڪيٽن ۾ به گهٽتائي شروع ٿي وئي۔ جيتوڻيڪ ٽرمپ ٻيهر ٻن کان ٽن هفتن واري پنهنجي ٽائيم لائين جو ذڪر ڪيو، پر هن سيڙپڪارن کي اهو واضح نه ٻڌايو ته آخرڪار هي جنگ ڪيئن ۽ ڪڏهن ختم ٿيندي۔ هن جو اهو وعدو ته جيڪڏهن ايران ڪنهن معاهدي تي راضي نه ٿيو ته ان کي “پٿر جي دور ڏانهن بمباري” ڪري ڌڪي ڇڏينداسين، يقيناً مارڪيٽن لاءِ اطمينان جو سبب نه بڻيو۔ جيڪڏهن تڪرار هن مهيني ختم به ٿي وڃي، تڏهن به هرمز لنگهه ذريعي جهازن جي معمول واري آمدرفت بحال ٿيڻ ۾ ڪافي وقت لڳندو۔
ٽرمپ جي تقرير بعد اهو واضح ناهي ته هو ڪهڙو مقصد حاصل ڪرڻ چاهي ٿو؟ البانيزي
آسٽريليا جي وزيراعظم انٿوني البانيزي چيو آهي ته جيتوڻيڪ آسٽريليا “ايران کي ڪڏهن به ايٽمي هٿيار حاصل ڪرڻ کان روڪڻ” واري مقصد جي حمايت ڪري ٿو، پر هاڻي اهو واضح ناهي ته “وڌيڪ ڇا حاصل ڪرڻو آهي يا آخري نتيجو ڪهڙو هوندو”. هن جا اهي بيان نيشنل پريس ڪلب ۾ خطاب دوران سامهون آيا، جيڪو ساڳئي وقت ٿي رهيو هو جڏهن ٽرمپ تقرير ڪري رهيو هو۔ وزيراعظم کان خاص طور تي ٽرمپ پاران پيش ڪيل جنگ جي خاتمي واري ٽائيم فريم بابت پڻ سوال ڪيو ويو، جنهن تي هن چيو ته “هن عمل جي شروعات کان اڳ آسٽريليا سان صلاح مشورو نه ڪيو ويو”. “مون تمام واضح طور تي چيو آهي ته اسان ڇڪتاڻ گهٽجڻ ڏسڻ چاهيون ٿا ۽ مان چاهيان ٿو ته ان ڳالهه بابت وڌيڪ سڃاڻپ ۽ وضاحت هجي ته هي معاملو ڪيئن ختم ٿيندو.” اهي بيان البانيزي جي لڳ ڀڳ 24 ڪلاڪ اڳ ڪيل هڪ مختصر خطاب کان پوءِ سامهون آيا، جنهن ۾ هن آسٽريليا وارن کي خبردار ڪيو هو ته “ايندڙ مهينا آسان نه هوندا”. “آسٽريليا هن جنگ ۾ سڌي طرح شامل ناهي، پر هن جي ڪري سڀئي آسٽريليا واسي وڌيڪ قيمتون ڀري رهيا آهن.”
گڏيل قومن پاران 3 انڊونيشي امن دستي جي اهلڪارن جي قتل بابت جاچ “وقت وٺي سگهي ٿي”.
يو اين ترجمان اسٽيفن دوجاريڪ چيو ته گڏيل قومون اميد رکي ٿي ته هو جلد ئي جاچ بابت تازه ڄاڻ ڏئي سگهندا، باوجود ان جي ته “ميدان ۾ حالتون ڏکيو آهن” ۽ “واقعي جي هنڌن تائين رسائي ۾ دير” ٿي رهي آهي۔ “اها جاچ وقت وٺي ٿي، ڇو ته ٽيڪنيڪل ماهر واقعي واري هنڌ تي موجود مادي ثبوتن جو جائزو وٺن ٿا، جڏهن ته ٻيا ماڻهو پس منظر کي سمجهن ٿا ۽ ڌرين سان رابطو ڪري معلومات گڏ ڪري ان جي تصديق ڪن ٿا،” دوجاريڪ وڌيڪ چيو۔
