انقرا(ويب ڊيسڪ)آمريڪا جي صدر ڊونلڊ ٽرمپ اربع ڏينهن غيرمتوقع طور ترڪيه مان واپسي دوران اُن نئين، قطر جي تحفي طور مليل ۽ نئين سر تيار ڪيل ايئر فورس ون جهاز بدران پراڻي ايئر فورس ون جهاز ۾ روانو ٿيو، جنهن کيس ترڪي آندو هو. البته بعد ۾ برطانيا پهچڻ کانپوءِ هو واشنگٽن وڃڻ لاءِ نئين جهاز ۾ سوار ٿيو.
نيٽو سربراهي اجلاس ۾ شرڪت لاءِ ترڪي جو هي سفر نئين جهاز جو پهريون بين الاقوامي سفر هو. اهو اهڙي وقت ٿيو، جڏهن ترڪي جي پاڙيسري ملڪ ايران سان ڇڪتاڻ وڌي رهي هئي.
جهاز جي هن غيرمتوقع تبديلي کان اڳ ڪيترن ئي مهينن تائين ان عيش عشرت واري تحفي تي سوال اٿاريا پئي ويا، جيڪو بوئنگ طرفان نئين نسل جي ايئر فورس ون جهازن جي فراهمي ۾ دير ٿيڻ سبب عارضي متبادل طور ڏنو ويو هو.
ناقدن هن جهاز جي قيمت، سلامتي ۽ ان جي تيزي سان ٿيل تبديلي (ريٽرو فٽنگ) بابت خدشا ظاهر ڪيا هئا.
ٽرمپ پنهنجي سوشل ميڊيا پليٽفارم تي لکيو ته هو ”پراڻين يادگيرين خاطر“ انقرا کان برطانيا جي رائل ايئرفورس ملڊنهال تائين پراڻي هلڪي نيري رنگ واري ايئر فورس ون ۾ سفر ڪندو، جڏهن ته نئون جهاز به ساڳئي فوجي اڏي تي بيهاريو ويندو ته جيئن اتي مقرر آمريڪي فوجي ان جو معائنو ڪري سگهن.
اربع رات جاري ٿيل وڊيو ۾ ٽرمپ کي برطانيا جي فوجي اڏي تي قطر جي تحفي طور مليل نئين ايئر فورس ون ۾ سوار ٿيندي ڏٺو ويو، جيڪو آمريڪا روانو ٿيڻ جي تياري ڪري رهيو هو.
هي نئون جهاز، جنهن جي ڳاڙهي، اڇي، ڳاڙهي نيري ۽ سونهري رنگن واري ڊيزائن ٽرمپ پاڻ چونڊي هئي، هي هڪ بوئنگ 747 آهي، جيڪو قطر گذريل سال آمريڪا کي تحفي طور ڏنو هو ۽ دفاعي ٺيڪيدار ايل 3 هيرس ٽيڪنالوجيز ان کي نئين سر تيار ڪيو.
جڏهن انقرا ۾ ٽرمپ کان پڇيو ويو ته ڇا قتل جي ڪنهن خطري سبب هن ترڪي ڇڏڻ وقت جهاز تبديل ڪرڻ جو فيصلو ڪيو، ته هن سڌو جواب نه ڏنو، پر اهڙي خطري جي امڪان کي تسليم ڪيو.
هن نيٽو اجلاس جي پڄاڻي تي صحافين سان ڳالهائيندي چيو: “مان ايران جي قتل واري فهرست ۾ پهرين نمبر تي آهيان.”
هن وڌيڪ چيو: “مون کي خبر ناهي، مان ان بابت ڪجهه نٿو چئي سگهان، پر سچ پڇو ته مون کي ان جي گهڻي پرواهه به ناهي.”
قطر کان مليل جهاز ۾ تبديليون ايتري تيزي سان مڪمل ڪيون ويون جو ڪجهه ماهرن خدشو ظاهر ڪيو ته شايد هي جهاز موجوده ايئر فورس ون جيترو محفوظ نه هجي.
”ته جيئن فوجي به ان کي ڏسي سگهن“
ٽرمپ ترڪي ۾ چيو هو ته نئون ايئر فورس ون آمريڪا موٽڻ کان اڳ يورپ جي ٻن يا ٽن وڏن فوجي اڏن تي ويندو، ”ته جيئن فوجي به ان کي ڏسي سگهن، ڇو ته اهو واقعي شاندار جهاز آهي.“ پر عملي طور تي اهو لڳي ٿو ته جهاز صرف برطانيا جي فوجي اڏي تي ئي بيٺو.
ٽرمپ اربع تي دير سان سوشل ميڊيا تي لکيو ته هو ملڊنهال پهچي ويو آهي، ”۽ اتي اسان جي نئين ايئر فورس ون سان مليو آهي.“
هن چيو ته اتي موجود آمريڪي فوجي تمام گهڻو پرجوش هئا، ۽ اهو اسٽاپ ترڪي کان آمريڪا موٽڻ واري رستي ۾ تقريباً بنا ڪنهن خاص رخ بدلائڻ جي ڪيو ويو.
قطر جي تحفي طور مليل هن جهاز جي قبوليت تي پڻ سوال اٿاريا ويا. ماهرن موجب، هن عيش عشرت واري جهاز کي صدارتي استعمال لائق بڻائڻ لاءِ ان ۾ سيڪيورٽي نظام، محفوظ رابطن، جاسوسي کان بچاءُ ۽ ميزائل دفاعي صلاحيتن ۾ اهم واڌارو ڪرڻو پيو.
ڊيموڪريٽڪ قانونسازن جو اندازو آهي ته هن جهاز کي صدارتي استعمال لاءِ تيار ڪرڻ تي هڪ ارب ڊالر کان وڌيڪ خرچ آيو، ۽ هنن ان جي سلامتي بابت به خدشا ظاهر ڪيا.
صدارتي سفرن دوران هميشه هڪ ٻيو جهاز، جيڪو ايئر فورس ون طور استعمال ٿي سگهي، تيار حالت ۾ رکيو ويندو آهي.
آمريڪي هوائي فوج هن جهاز کي جلد تيار ڪرڻ لاءِ ايندڙ نسل جي صدارتي جهازن ۾ رٿيل ڪجهه تبديليون عارضي طور ڇڏي ڏنيون، ته جيئن هڪ عبوري جهاز جلد فراهم ڪري سگهجي.
آفيسرن جو چوڻ آهي ته ان باوجود هي جهاز صدارتي معيارن تي پورو لهي ٿو.
بوئنگ 2018ع ۾ ٿيل 3.9 ارب ڊالرن جي مقرر قيمت واري معاهدي تحت خاص طور تي تيار ڪيل ٻه بوئنگ 747-8 جهاز فراهم ڪرڻ تي ڪم ڪري رهي آهي.
پر هي منصوبو هاڻي چار سال دير جو شڪار آهي، ۽ انهن جهازن جي فراهمي 2028ع جي وچ ڌاري متوقع آهي. ان جو مطلب اهو آهي ته آمريڪا ۾ تيار ڪيل نئون صدارتي جهاز شايد جنوري 2029ع ۾ ٽرمپ جي صدارتي مدي جي پڄاڻي کان اڳ تيار نه ٿي سگهي.
بوئنگ جي هن منصوبي جي لاڳت وڌي پنج ارب ڊالرن کان به مٿي پهچي چڪي آهي، ۽ ڪمپني هن منصوبي سبب اربين ڊالرن جا اضافي مالي بار پنهنجي حسابن ۾ ظاهر ڪري چڪي آهي.
