بيجنگ(ويب ڊيسڪ)شنگھائي تعاون تنظيم (SCO) جي اڳواڻن سومر ڏينهن هڪ بيان منظور ڪيو، جنهن ۾ پاڪستان ۽ ڀارت ۾ ٿيندڙ دهشتگردي جي سخت مذمت ڪئي وئي آهي، ٻنهي ملڪن جي وچ ۾ چڪتاڻ وارن لاڳاپن جي پسمنظر ۾، جتي هڪ ٻئي تي دهشتگرد حملي ۾ ملوث هجڻ جا الزام لڳايا ويا هئا۔
پاڪستان ۽ هندوستان ۾ دهشتگردي جا واقعا:
11 مارچ: جعفر ايڪسپريس ٽرين کي بلوچستان لبرشن آرمي (BLA) جي دهشتگردن اغوا ڪيو، جڏهن اهي پشاور ويندڙ ٽرين، جنهن ۾ 440 مسافر سوار هئا، تي حملي بعد مسافرن کي يرغمال بڻايو۔ سيڪيورٽي فورسز ٻن ڏينهن جي آپريشن بعد 12 مارچ تي آپريشن مڪمل ڪيو۔
21 مئي: بلوچستان جي خضدار ۾ اسڪول بس تي ڌماڪي سبب گهٽ ۾ گهٽ 6 ماڻهو، جن ۾ 3 شاگرد به شامل هئا، شهيد ٿي ويا، جڏهن ته 40 کان وڌيڪ ـ اڪثر شاگرد ـ زخمي ٿيا۔ بس شاگردن کي آرمي پبلڪ اسڪول خضدار ڪينٽ ۾ ڇڏڻ لاءِ وڃي رهي هئي۔
22 اپريل: مقبوضه ڪشمير جي سياحتي علائقي پهلگام ۾ حملو ٿيو، جتي دهشتگرد سياحن تي فائرنگ ڪئي، نتيجي ۾ گهٽ ۾ گهٽ 26 ماڻهو مارجي ويا (سڀ ڀارت جي مختلف علائقن مان هئا سواءِ هڪ نيپال جي شهريءَ کان) ۽ 17 زخمي ٿيا۔ اهو علائقي ۾ 2000 کانپوءِ شهرين تي سڀ کان خونريز حملو هو۔
انهن ٽنهي واقعن ۾ ٻنهي ملڪن هڪ ٻئي تي ملوث هجڻ جا الزام هنيا۔ جون ۾ SCO جي دفاعي وزيرن جي اجلاس ۾ گڏيل بيان جاري نه ٿي سگهيو هو، ڇو ته ڀارت پهلگام حملي جو ذڪر نه ٿيڻ تي اعتراض ڪيو هو۔
SCO بابت:
SCO هڪ 10-ملڪي يوروشيائي سيڪيورٽي ۽ سياسي تنظيم آهي، جنهن جا ميمبر چين، روس، پاڪستان، ڀارت ۽ ايران سميت ٻيا آهن۔ هن وقت اجلاس چين جي اترين سامونڊي شهر تيانجن ۾ جاري آهي۔ صدر شي جن پنگ ٻن ڏينهن واري اجلاس جي ميزباني ڪئي، جنهن ۾ ميمبر ملڪن سان گڏ عالمي ادارن جا اڳواڻ به شرڪت ڪري رهيا آهن۔ هي SCO جي تاريخ جو سڀ کان وڏو اجلاس آهي۔
تيانجن ڊيڪليئريشن:
جاري ڪيل پڌرنامي ۾ دهشتگردي جي ٽنهي واقعن جي مذمت ڪئي وئي آهي. شهيدن ۽ زخمين جي خاندانن سان دلي همدردي جو اظهار ڪيو ويو۔ بيان ۾ چيو ويو ته انهن حملن جي ذميوارن، سهولتڪارن ۽ اسپانسرز کي انصاف جي ڪٽهڙي ۾ آندو وڃي۔ ميمبر ملڪن دهشتگردي، عليحدگي پسندي ۽ انتهاپسندي خلاف پنهنجي عزم کي ٻيهر ورجايو۔ اجلاس ۾ سيڪيورٽي، معيشت ۽ ثقافتي تعاون بابت 24 دستاويز منظور ڪيا ويا۔ هڪ 10-ساله SCO ڊولپمينٽ اسٽرٽجي 2035 تائين به منظور ڪئي وئي، جنهن ۾ امن، ترقي ۽ خوشحالي کي يقيني بڻائڻ لاءِ رهنمائي جا اصول ڏنا ويا آهن۔
واپار ۽ عالمي لاڳاپا:
عالمي واپاري نظام لاءِ حمايت جو اظهار ڪيو ويو۔ ٻي عالمي جنگ ۾ ڪاميابي ۽ گڏيل قومن (UN) جي قيام جي 80هين ورسي به ملهائي وئي۔
SCO Partner جو نئون درجو:
SCO پهرين شنگھائي فائيئو (چين، روس، قازقستان، ڪرغزستان، تاجڪستان) طور ٺهي هئي، پوءِ ازبڪستان شامل ٿيو۔ هاڻي 10 ميمبر، 2 مبصر ۽ 14 ڊائلاگ پارٽنر آهن۔ SCO دنيا جي 24٪ زميني ايراضي ۽ 42٪ آبادي تي مشتمل آهي، ۽ گڏيل GDP جو لڳ ڀڳ چوٿون حصو پيدا ڪري ٿي۔ 2024 ۾ چين جو SCO ملڪن ۽ پارٽنرن سان واپار $890 بلين ڊالر تائين پهچي ويو هو، جيڪو چين جي ڪل واپار جو 14.4٪ هو۔تيانجن اجلاس ۾ “Observer” ۽ “Dialogue Partner” جي حيثيتن کي گڏ ڪري نئين حيثيت “SCO Partner” ٺاهي وئي، جنهن ۾ لائوس به کي شامل ڪيو ويو آهي۔ اڳيون اجلاس ڪرغزستان ۾ ٿيندو، جنهن جو نعرو هوندو: “25 سال SCO جا: گڏجي پرامن، ترقي ۽ خوشحاليءَ ڏانهن سفر.” ياد رهي ته هن اجلاس کي دنيا ۾ نئين بلاڪ طور ڏٺو پيو وڃي. جيڪو آمريڪي صدر ٽرمپ جي ٽيرف وارين پابندين بعد ٿي رهيو آهي ۽ چين هم خيال ملڪن جي ميزباني پيو ڪري.
