ڪرچي (اسٽاف رپورٽر) آرٽس ڪائونسل آف پاڪستان ڪراچي ۽ سنڌ لٽريچر فائونڊيشن جي گڏيل سهڪار سان 3 ڏينهن 5واري پنجين سنڌ لٽريچر فيسٽيول جي ٻئي ڏينهن ليڪچرار سليم جمالي جي ڪتاب ”گستاخ محبت“ جي رونمائي ٿي، جنهن ۾ ڊاڪٽر شاهنواز، محمد معيز ۽ ليکڪ سليم جمالي ڳالهايو.
جڏهن ته ڊائريڪٽر جا فرائض هالار نواز سرانجام ڏنا. ان موقعي تي مقررن چيو ته ادب سماج ۾ تمام اهم ڪردار ادا ڪري ٿو، اسان سنڌ جي روايت کي ڪڏهن به وساري نه ٿا سگهون، هنن چيو ته اسان جو عشق الاهي آهي، فيسٽيول جي ٻئي سيشن ۾”شاهه لطيف جو نفسياتي مطالعو“ جي تقريب ڪوٺائي وئي. جنهن ۾ ڊاڪٽر احمد سومرو، آفتاب ابڙو ڳالهايو جڏهن ته نظامت جا فرض فهيم شناس سرانجام ڏنا. ان موقعي تي ڊاڪٽر احمد سومرو اسان کي شاهه لطيف بابت روايتي پير ۽ ولي وارو تاثر ڏنو ويو آهي. اسان شاهه لطيف کي ولي بدران انسان سمجهڻ جي ڪوشش ڪئي آهي. اجلاس ۾ موجود آفتاب ابڙو مصنف جي ڪتاب جي عنوان تي تنقيد ڪندي چيو ته ڪتاب جو نالو ”شاهه لطيف جو نفسياتي مطالعو“ نه پر شاهه لطيف جي شاعريءَ جو نفسياتي مطالعو هئڻ گهرجي. جنهن تي ڊاڪٽر احمد سومرو جواب ڏنو ته مون نه رڳو شاعري پر ان جي ڪردارن جو به بنياد رکيو آهي، هن چيو ته ڪيترائي ادارا غريب ٻارن جي تعليم لاءِ ڪوششون ڪري رهيا آهن. ٽئين سيشن جي شروعات سلميٰ احمد عالم جي ڪتاب ”ايجنٽس آف چينج“ سان ٿي، جنهن ۾ سلميٰ احمد عالم تبصرو ڪندي چيو تهTCF ۽ ڪرن فائونڊيشن جهڙا ادارا آهن پر جيستائين سرڪاري اسڪول بهتر نه ٿيندا تيستائين تعليمي نظام بهتر نه ٿيندو.
چوٿين سيشن ۾ امر پيرزادو جي ڪتاب بابا انور پيرزادو تي ڳالهائيندي مهتاب اڪبر راشدي چيو ته مصنف سٺي تحقيق ڪئي آهي، جنهن جي عڪاسي ڪتاب مان ملي ٿي. هو پنهنجي پيءُ جي باري ۾ تمام گهڻيون ڳالهيون ڪندو آهي ۽ ڪي ڳالهيون ٻڌائيندو آهي ته سندس اکين ۾ پاڻي اچي ويندو آهي. هن چيو ته انور پيرزادو جي ٽنهي ٻارن پنهنجي سڃاڻپ ڪئي آهي. اهڙا ڪيترائي ماڻهو آهن جيڪي فيمينسٽ آهن پر انهن جي گهرن ۾ ڪو به ڊڪٽيٽر ناهي. ليکڪ امر پيرزادو چيو ته انور پيرزادو سنڌ سان محبت ۽ عورتن جي حقن جي ڳالهه ڪئي آهي. ان عورتن کي سماجي تبديليءَ لاءِ اڪسايو. جڏهن ثقافتي ڏهاڙو ملهائڻ جو تصور به نه هو تڏهن به سنڌي ثقافتي ڏينهن ملهايو پيو وڃي. فيسٽيول جي ٻئي ڏينهن تي ايليا لان ۾ ”فيمينسٽ موومينٽ آف سنڌ“ جي عورتن جي حقن جي موضوع تي هڪ گڏجاڻي ٿي، جنهن ۾ امر سنڌو، شيما ڪرماڻي، قرت مرزا، ڊاڪٽر عائشه ڌاريجو ۽ سماجي اڳواڻ علي بخش خاصخيلي شرڪت ڪئي، ان موقعي تي ڳالهائيندي سماجي اڳواڻ امر سنڌو چيو ته گهڻو اڳ عورتن جي حقن کي برائي سمجهيو ويندو هو ۽ اڄڪلهه عورتن جي حقن جي ڳالهه ڪرڻ کي غلط نٿو سمجهيو وڃي، عورتن جي عالمي ڏينهن تي به عورت مارچ کي غلط رنگ ڏنو وڃي ٿو، اسان کي پنهنجي سوچ کي تبديل ڪرڻو پوندو.
ستين سيشن ۾ مداد علي سنڌي، ممتاز بخاري، ڊاڪٽر اسحاق سميجو، جامي چانڊيو ۽ ڊاڪٽر سحر مهراڻي سنڌي سماج تي اثرانداز ٿيندڙ ڪتابن تي ڳالهه ٻولهه ڪئي، هنن چيو ته شاهه عبداللطيف ڀٽائيءَ جي شاعري هميشه ياد رهندي. سنڌ جي ماڻهن تي اثرانداز ٿئي ٿي. پاڪستان جي قيام کان اڳ مرزا قليچ بيگ جي ڪتابن ۽ پاڪستان جي قيام کان پوءِ جي ايم سيد جي ڪتابن سنڌ جي ماڻهن جي سوچ کي تبديل ڪرڻ ۾ اهم ڪردار ادا ڪيو، ابراهيم جويي جي ڪتابن به سنڌ جي سماج کي تبديل ڪرڻ ۾ اهم ڪردار ادا ڪيو. ممتاز بخاري چيو ته مذهبي ڪتابن، ڪهاڻين ۽ سياسي ڪتابن سميت ڪيترائي قسم جا ڪتاب آهن جيڪي سماج تي اثرانداز ٿين ٿا. شاعري افساني جو هڪ روپ آهي ۽ ان ۾ شيخ اياز جو اهم ڪردار آهي.
