اسلام آباد(بيورو رپورٽ) سپريم ڪورٽ پريڪٽس اينڊ پروسيجر بل 2023 (چيف جسٽس جا اختيار محدود ڪرڻ، ازخود نوٽيس جي ڪيسن ۾ اپيل جو حق ڏيڻ وارو قانون) خلاف ٽن مختلف آئيني درخواستن جي ٻڌڻي دوران سپريم ڪورٽ فل ڪورٽ ٺاهڻ، جسٽس مظاهر نقوي کي بينچ کان ڌار ڪرڻ، سينئر 7 ججن جي بينچ ٺاهڻ ۽ ڄاڻايل قانون خلاف اسٽي آرڊر ختم ڪرڻ بابت اٽارني جنرل، پاڪستان بار ڪائونسل جي وڪيلن جون درخواستون رد ڪندي سياسي پارٽين ۽ وڪيلن جي تنظيمن کان 8 مئي تائين جواب طلب ڪري ورتو. چيف جسٽس پاڪستان عمر عطا بنديال جي سربراهي ۾ 8 رڪني لارجر بينچ 3 آئيني درخواستن جي ٻڌڻي ڪئي، بينچ ۾ جسٽس اعجاز الحسن، جسٽس منيب اختر، جسٽس مظاهر نقوي، جسٽس محمد علي مظهر، جسٽس عائشه ملڪ ۽ جسٽس اظهر حسن رضوي ۽ جسٽس شاهد وحيد شامل آهن. سپريم ڪورٽ جي لارجر بينچ 13 اپريل تي تجويز ڪيل قانون تي عملدرآمد روڪي ڇڏيو هو. اڄ ٻڌڻي شروع ٿي ته اٽارني جنرل منصور عثمان اعواڻ چيو ته ڪجهه ڌرين جا وڪيل وڊيو لنڪ تي پيش ٿيندا. ان تي چيف جسٽس چيو ته هي آخري ٻڌڻي ناهي، سڀني کي ٻڌو ويندو، اسان جي گذريل ٻڌڻي جو حڪم برقرار آهي، ان ڪيس ۾ عدليه جي آزادي سميت ٻيا اهم نقطا سامهون آيا آهن. چيف جسٽس چيو ته هي منفرد ڪيس آهي، سپريم ڪورٽ جي قاعدن بابت قانون واضح آهي، سمورين ڌرين جا وڪيل لکت ۾ دليل پيش ڪن، رياست جو ٽيون ستون يعني عدليه کي ان قانون تي تحفظات آهن. عدالت پارليامينٽ جي ڪارروائي ۽ اسٽينڊنگ ڪميٽين جا منٽس پيش ڪرڻ جو حڪم ڏئي ڇڏيو، چيف جسٽس اٽارني جنرل کي حڪم ڏنو ته سپريم ڪورٽ پريڪٽس اينڊ پروسيجر ايڪٽ بابت پارليامينٽ جي ڪارروائي جا منٽس جمع ڪرايا وڃن. وڪيل طارق رحيم چيو ته جڊيشل ريفارمز بل قانون جو حصو بڻجي ويو آهي. چيف جسٽس آف پاڪستان چيو ته اڳوڻو فرمان عبوري نوعيت جو هو، جمهوريت آئين جو اهم حصو آهي، آزاد عدليه ۽ وفاقيت به آئين جا اهم حصا آهن. عدليه جي آزادي بنيادي حق آهي. چيئرمين ايگزيڪيوٽو ڪميٽي پاڪستان بار ڪائونسل سينيئر ججن کي بينچ ۾ شامل ڪرڻ جي درخواست ڪئي، حسن رضا پاشا چيو ته ان بينچ ۾ شامل هڪ جج خلاف 6 کان وڌيڪ ريفرنس داخل ڪيا ويا آهن، جسٽس مظاهر علي اڪبر نقوي کي بينچ کان ڌار ڪيو ويو هو، جيڪڏهن 7. بينچ ۾ سينيئر جج به شامل آهن، ڪو به اعتراض نٿو ڪري سگهي. في الحال فل ڪورٽ ٺاهڻ جي درخواست رد ڪئي وئي آهي عدالت پاڪستان بار جي فل ڪورٽ ٺاهڻ ۽ جسٽس مظهر نقوي کي بينچ تان هٽائڻ جي درخواست رد ڪري ڇڏي.
چيف جسٽس چيو ته ڪنهن به جج خلاف ريفرنس جي ڪا قانوني حيثيت ناهي، جيستائين ريفرنس ٻڌڻي لاءِ مقرر ناهي ان جي ڪا اهميت ناهي، عدالتي ڪارروائي کي داغدار ڪيو آهي، سپريم ڪورٽ جي ججن جو جاري ڪيل حڪم لازمي آهي. ست سينيئر ججن ۽ هڪ فل ڪورٽ ٺاهڻ جو اختيار چيف جسٽس جو آهي، افتخار چوڌري ڪيس ۾ عدالت قرار ڏنو هو ته رڳو صدر ئي ريفرنس داخل ڪري سگهي ٿو، جج خلاف ريفرنس کيس ڪم ڪرڻ کان نٿو روڪي سگهي. ڪم ڪرڻ کان روڪي نه ٿو سگهجي.
سياسي ماڻهو انصاف نه پر پنهنجا فيصلا چاهين ٿا: چيف جسٽس
هن چيو ته عدالت اهڙو ئي فيصلو جسٽس قاضي فائز عيسيٰ جي ڪيس ۾ به ڏنو هو، ڪجهه ججن کي هٽائڻ ۽ ڪرفل ڪورٽ ٺاهڻ جو مطالبو ڪيو هو، سپريم ڪورٽ جي ججن جو فيصلو آهي. عدالت جو فيصلو هر ادارو سپريم ڪورٽ جي حڪمن تي عمل ڪرڻ جو پابند هوندو چيف جسٽس چيو ته قانون سازي جي اختيار سان لاڳاپيل وفاقي لسٽ جون ڪجهه حدون آهن، وفاقي ليجسليٽو لسٽ جي سيڪشن 55 جو به جائزو وٺو، حقيقت کي تبديل نٿو ڪري سگهجي ته آزاد عدليه آئين جو بنيادي جز آهي، اهو الزام آهي. ملڪ جي تاريخ ۾ پهريون ڀيرو قانون سازي ذريعي آئين جي هڪ بنيادي عنصر جي ڀڃڪڙي ڪئي وئي. سپريم ڪورٽ سياسي پارٽين ۽ وڪيلن جي تنظيمن کان 8 مئي تائين جواب طلب ڪري ورتو آهي. حسن رضا پاشا چيو ته جيڪڏهن عدليه منهنجي لفظن کي سنجيدگي سان ورتو ته معافي گهران ٿو. چيف جسٽس چيو ته ناراض ناهيون، ڇڏينداسين، بار ڪائونسلون هتي ئي رهنديون، نه وينداسين، سپريم ڪورٽ کي ادارن جو تحفظ ڪرڻو آهي. سپريم ڪورٽ اٽارني جنرل جي 13 اپريل جو حڪم واپس وٺڻ جي درخواست به رد ڪري ڇڏي چيف جسٽس چيو ته پهريان سمجهو ته قانون ڇا آهي ۽ ڇو ٺاهيو ويو. اٽارني جنرل منصور عثمان اعواڻ چيو ته عدالت بينچ وڌائڻ تي غور ڪري چيف جسٽس عمر عطا بنديال چيو ته بينچ جو تعداد گهٽائي سگهجي ٿو، گذريل ڪيس ۾ جڏهن فل ڪورٽ جي درخواست ڪئي وئي هئي ته شرم جي ڳالهه آهي ته اي بي سي جج کي شامل نه ڪيو ويو، جيڪڏهن سپريم ڪورٽ جا جج هجن ها. عزت نه ملي ته انصاف نه گهرندو، سياسي پارٽيون من پسند فيصلا چاهين ٿيون.
