ڪراچي (اسٽاف رپورٽر) سنڌ جي وڏي وزير سيد مراد علي شاهه سمورن مڪاني ادارن، ضلعي انتظاميا ۽ آبپاشي کاتي کي هدايت ڪئي آهي ته ڪنهن به ايمرجنسي جي صورت ۾ هنگامي ڪارروائي لاءِ تيار رهن. سنڌ جي وڏي وزير جي صدارت هيٺ رين ايمرجنسي بابت اجلاس ٿيو. اجلاس ۾ صوبائي وزيرن شرجيل انعام ميمڻ، سعيد غني، ڄام خان شورو، مخدوم محبوب الزمان، صوبائي صلاحڪار نجمي عالم، ميئر ڪراچي مرتضيٰ وهاب، ميئر سکر ارسلان شيخ، چيف سيڪريٽري آصف حيدر شاهه، سينيئر ميمبر بورڊ آف روينيو شرڪت ڪئي. باقي الله انڙ، ڪمشنر ڪراچي حسن نقوي، سيڪريٽري لائيو اسٽاڪ ڪاظم جتوئي، سيڪريٽري بحالي وسيم شمشاد، سيڪريٽري بلديات رحيم شيخ، سيڪريٽري بلديات خالد حيدر شاهه، سيڪريٽري صحت ريحان بلوچ، سيڪريٽري آبپاشي ظريف کهڙو، موسميات کاتي جي ماهر سرفراز احمد، ڪور هيڊڪوارٽر جي نمائندن، ڊي جي پي ڊي ايم اي سلمان شاهه ۽ ٻين لاڳاپيل آفيسرن شرڪت ڪئي. اجلاس ۾ سنڌ جي مختلف ضلعن جي ميئرز، ڊويزنل ڪمشنرن ۽ ڊپٽي ڪمشنرن وڊيو لنڪ ذريعي شرڪت ڪئي. ڊي جي پي ڊي ايم اي سنڌ کي بريفنگ ڏيندي ٻڌايو ته پاڪستان جي موسميات کاتي موجب ڀارت ۾ پيدا ٿيل گهٽ دٻاءُ مڌيا پرديش مٿان شدت اختيار ڪري ويو آهي ۽ ڏکڻ اولهه طرف وڌي رهيو آهي جيڪو اڄ 26 آگسٽ تائين ڏکڻ سنڌ ۾ داخل ٿيندو. ان سسٽم تحت سنڌ ۾ تيز برسات پوڻ جو امڪان آهي. اڄ رات کان 31 آگسٽ تائين ٿرپارڪر، بدين، ٺٽو، سجاول، حيدرآباد، ٽنڊو محمد خان، ٽنڊوالهيار، مٽياري، عمرڪوٽ، ميرپورخاص، سانگهڙ، ڄامشورو، دادو، قمبر شهدادڪوٽ، جيڪب آباد، شڪارپور ۽ لاڙڪاڻو. ۾ ڪجهه هنڌن تي تيز هوائن ۽ گجگوڙ سان برسات جو امڪان آهي. گهوٽڪي، سکر، خيرپور، ڪشمور، نوشهروفيروز ۽ شهيد بينظير آباد ضلعن ۾ 26 کان 30 آگسٽ 2024 تائين هلڪي برسات جو امڪان آهي. ڪراچي ڊويزن ۾ سڀاڻي يعني 27 آگسٽ کان 31 آگسٽ تائين وقفي وقفي سان گجگوڙ سان برسات پوڻ جي اڳڪٿي ڪئي وئي آهي. موسميات کاتي جي فلڊ رپورٽنگ ڊويزن کيرٿر رينج، جيڪب آباد، قمبر شهدادڪوٽ، دادو ۽ ڄامشورو ضلعن ۾ 27 آگسٽ کان 31 آگسٽ تائين سخت ٻوڏ جي وارننگ جاري ڪئي آهي. سنڌ جي شهري علائقن ۾ به ٻوڏ جو خدشو آهي.
سنڌ جي ڪهڙي ضلعي ۾ ڪيترو مينهن وسندو؟
موسميات جي ماهر سرفراز احمد سنڌ جي وڏي وزير کي ٻڌايو ته ڪراچي ۾ 150 کان 200 ملي ميٽر برسات پئجي سگهي ٿي. ٺٽو، سجاول، ميرپورخاص، سانگهڙ، شهيد بينظير آباد ۾ 250 کان 300 ملي ميٽر برسات جي اڳڪٿي ڪئي وئي آهي، جڏهن ته بدين، ٽنڊو محمد خان، ٿرپارڪر ۽ عمرڪوٽ ۾ 500 کان 500 ملي ميٽر ۽ باقي علائقن ۾ 70 کان 100 ملي ميٽر برسات جو امڪان آهي. ضلعن جي توقع آهي. سنڌ جي وڏي وزير کي وڌيڪ ٻڌايو ويو ته 28 کان 30 آگسٽ تائين تيز برساتن سبب ڪراچي ۾ شهري ٻوڏ واري صورتحال پيدا ٿي سگهي ٿي. ٺٽو، سجاول، ٽنڊو محمد خان، ٽنڊي الهيار، ميرپورخاص، عمرڪوٽ، ٿرپارڪر، حيدرآباد، مٽياري، دادو، ڄامشورو، نوابشاهه ۽ سانگهڙ ۾ به شهري ٻوڏ جو امڪان آهي. تيز برساتن سبب سکر، لاڙڪاڻو، قمبر شهدادڪوٽ، خيرپور ۽ جيڪب آباد ضلعن ۾ به ٻوڏ جو امڪان آهي. جڏهن ته تيز هوائون گهرن، بجليءَ جي پولن، سولر پينلز ۽ وڻن کي به نقصان پهچائي سگهن ٿيون. ٿڌ سبب جاني نقصان جو خدشو پڻ آهي. سنڌ جي وڏي وزير سيد مراد علي شاهه ڪمشنر ڪراچي کي هدايت ڪئي ته موسميات کاتي جي اڳڪٿي موجب برساتن دوران سمنڊ جي حالت انتهائي خطرناڪ هوندي، ان ڪري ماڻهن کي سمنڊ ۾ وهنجڻ کان روڪڻ لاءِ ضروري قدم کنيا وڃن. هن فشريز کاتي کي پڻ هدايت ڪئي ته هو ماهيگيرن کي آگاهي ڏين ته هو ان دوران ضروري اپاءَ وٺن. حڪومت ايندڙ پنج ڏينهن تائين مهاڻن کي سمنڊ ۾ مڇي مارڻ لاءِ وڃڻ تي پابندي لڳائي آهي.
پي ڊي ايم جي تياري ۽ حڪمت عملي
مڪاني ادارن واري وزير سعيد غني سنڌ جي وڏي وزير کي آگاهه ڪيو ته ڪراچي ۽ ٻين وڏن شهرن ۾ ڊرينيج سسٽم کي بهتر بڻائڻ لاءِ قدم کنيا ويا آهن. ڪراچي جي ميئر مرتضيٰ وهاب چيو آهي ته شهرين کي نالن جي صفائي لاءِ ضروري مشينري فراهم ڪئي وئي آهي ته جيئن گندي پاڻي جي نيڪال کي يقيني بڻائي سگهجي. پاڻي جي نيڪال جي نظام کي وهندڙ رکڻ لاءِ واٽر بورڊ پڻ سرگرم آهي. هيٺاهين وارن علائقن مان پاڻي ڪڍڻ لاءِ مشينري ۽ پمپ PDMA ۽ ٻين ذريعن کان گهرايا ويا آهن. سنڌ جي وڏي وزير کي ٻڌايو ويو ته پي ڊي ايم وٽ امدادي سامان جو ڪافي ذخيرو موجود آهي. انهن وٽ خيما، ترپال، مڇر داني، ڪمبل، جانورن جي مڇر جا داڻا، واٽر ڪولر، جيري ڪين ۽ صفائي سٿرائي جا ڪٽ وڏي تعداد ۾ آهن. جيڪي ضرورت پوڻ تي لاڳاپيل ضلعي ۾ پهچايا ويندا. ان موقعي تي سنڌ جي وڏي وزير سمورن ميئرز، لوڪل باڊيز، ڪمشنرن ۽ ڊپٽي ڪمشنرن کي هدايت ڪئي ته هو ڊويزنل ۽ ضلعي سطح تي رابطي کي موثر بڻائين ۽ هنگامي حالتن کي منهن ڏيڻ لاءِ پلاننگ ڪن.
ڪراچي ۽ ڀرپاسي جي ندين نالن ۽ ڊيمز جي صورتحال
سيڪريٽري آبپاشي ظريف ڪيريو چيو ته ٿادو درياهه جو سمورو پاڻي ٺٽو ڊيم ۾ ذخيرو ٿي ويو آهي. ڪراچي ۾ تيز برساتن دوران ايم نائن موٽر وي کي ڪراس ڪندي شفيع گوٺ ويجهو ڪونڪر درياهه ۽ ٿڌدو ڊيم مان اضافي پاڻي ملير ندي ۾ ڇڏيو ويو. گذريل ڀيري لاٽ ڊئم ڀرجڻ ڻ بعد اضافي پاڻي ناردرن بائي پاس وٽ ايم نائن موٽر وي تان گذري سعدي گارڊن، گلشن عثمان، سعدي ٽائون ۽ ٻين علائقن ۾ داخل ٿي ويو هو. ان صورتحال کان پوءِ آبپاشي کاتي لاٽ نديءَ تي 8 ننڍا ڊيم ٺاهيا ۽ شهر کي ٻوڏ واري صورتحال کان بچائڻ لاءِ موجود ڊيمن جي مرمت پڻ ڪرائي.
سنڌو دريا ۽ بچاءَ بندن جي صورتحال
آبپاشي واري وزير ڄام خان شورو چيو آهي ته سنڌ ۾ ٽن قسمن جون ٻوڏون آيون آهن. هڪ ته سنڌو درياهه، ٻيو جبل جو سلسلو ۽ ٽيون تيز برساتن سبب آيل ٻوڏ واري صورتحال. هن وقت سنڌو درياءَ ۾ وهڻ معمول تي آهي، پر مسلسل ايندڙ ٻوڏن سبب ريتي جمع ٿي وئي آهي، جنهن سبب ٻوڏ جو خطرو وڌي رهيو آهي. سيڪريٽري آبپاشي ظريف ڪيريو وڏي وزير کي بريفنگ ڏيندي ٻڌايو ته سنڌو درياهه تي 1206 ميل ڊئم آهن. اتي 875 ميل فرنٽ لائن بندشون، 331 ميل لوپ بندشون، ۽ 119 ميل جبلن جي حد تائين سيلاب کان بچاءُ وارا رستا آھن. سپريو ڊيم 19 ميل ڊگهو آهي. رزروائر ڊيمن مان منڇر ڍنڍ ڊيم 20 ميلن تائين پکڙيل آهي. ڪينجھر ڍنڍ ساڍا 12 ميل ڊگھي آھي ۽ چوٽياري ڊيم 37 ڏهائي ٻه ميل ڊگھو آھي.
سنڌ جي شهرين لاءِ قائم ايمرجنسي سيل
سنڌ جي وڏي وزير آبپاشي کاتي کي هدايت ڪئي ته هو مون سون جي موسم ۾ تيز برساتن دوران درياهه جي بندن، ساڄي ڪناري ۽ ايل بي او ڊي جي نگراني کي سخت ڪري. کاٻي ڌر جي نظام کي به مانيٽر ڪيو وڃي. سيد مراد علي شاهه وزيراعليٰ هائوس ۾ شڪايتي سيل قائم ڪري ڇڏيو. شهرين کي گذارش ڪئي وئي آهي ته ڪنهن به ايمرجنسي جي صورت ۾ شڪايت داخل ڪن ۽ فون نمبر 02199207349 ۽ 02199207568 تي مدد طلب ڪن.
