اسلام آباد(رپورٽ اياز مهر) نئين مالي سال جي 14 هزار 460 ارب رپين جي بجيٽ قومي اسيمبلي ۾ پيش ڪئي پئي وڃي.ناڻي وارو وزير اسحاق ڊار بجيٽ تجويزون ايوان ۾ پيش ڪري رهيو آهي. بجيٽ دستاويز موجب وفاقي بجيٽ 24-2023 جو ڪل حجم 14 هزار 460 ارب رپيا مختص ڪيو ويو آهي.
حڪومت جي آمدني ۽ خرچ
ناڻي واري وزير چيو ته ايندڙ سال ايف بي آر جي روينيو جو ڪاٿو 92 هزار ارب رپيا آهي، جنهن ۾ صوبن جو حصو 52 کرب 76 ارب رپيا هوندو. وفاقي نان ٽيڪس روينيو 29 کرب 63 ارب رپيا هوندو. وفاقي حڪومت جي ڪل آمدني 68 کرب 87 ارب رپيا ٿيندي.وفاقي حڪومت جي ڪل خرچن جو ڪاٿو 144 کرب 60 ارب رپيا آهي، جنهن مان 73 کرب 3 ارب رپيا سود جي ادائيگي تي خرچ ٿيندا.بجيٽ دستاويز موجب فيڊرل بورڊ آف روينيو (ايف بي آر) جي ٽيڪس اوڳاڙي جو هدف 92 کرب 50 ارب رپيا رکيو ويو آهي، جنهن مان سڌي ريت ٽيڪس وصولي جو حجم 37 کرب 59 ارب رپيا هوندو، جڏهن ته اڻ سڌي طرح ٽيڪسن جو حجم 100 ارب رپيا هوندو. 54 کرب 41 ارب رپيا ٿي ويندا. ان کان علاوه غير ٽيڪس آمدني 29 کرب 63 ارب رپيا هوندي.
پبلڪ سيڪٽر ڊولپمينٽ پروگرام جي بجيٽ
ناڻي واري وزير چيو ته ايندڙ سال پبلڪ سيڪٽر ڊولپمينٽ پروگرام (پي ايس ڊي پي) لاءِ 9.50 ارب رپيا بجيٽ مختص ڪئي وئي آهي. ان کان علاوه پبلڪ پرائيويٽ پارٽنرشپ ذريعي 2 کرب 50 ارب رپين جي اضافي رقم کانپوءِ مجموعي ترقياتي بجيٽ 11 کرب 50 ارب رپين جي تاريخي بلند ترين سطح تي پهچي ويندي.
دفاعي بجيٽ ۾ اضافو
ناڻي واري وزير چيو ته قومي دفاع لاءِ 18 کرب 4 ارب رپيا مختص ڪيا ويا آهن، گذريل مالي سال دفاعي بجيٽ 15 کرب 23 ارب رپيا هئي، جيڪا هن سال وڌي وئي آهي.هن چيو ته سول انتظاميا جي خرچن لاءِ 7 کرب 14 ارب رپيا ڏنا ويندا. پينشن لاءِ 7 کرب 61 ارب رپيا مختص ڪيا ويا آهن. بجلي، گيس ۽ ٻين شعبن لاءِ سبسڊي طور 10 کرب 74 ارب رپيا رکيا ويا آهن. آزاد ڪشمير، گلگت بلتستان، خيبرپختونخواهه ۾ ضم ٿيل ضلعن، بينظير پروگرام، هائير ايجوڪيشن ڪميشن، ريلوي ۽ ٻين کاتن لاءِ 14 کرب 64 ارب رپين جي گرانٽ مختص ڪئي وئي آهي.
صحافين ۽ فنڪارن لاءِ هيلٿ انشورنس ڪارڊ
ناڻي واري وزير چيو ته صحافين ۽ فنڪارن لاءِ هيلٿ انشورنس ڪارڊ جاري ڪيا پيا وڃن. ان کان علاوه اقليتن، رانديگرن ۽ شاگردن جي ڀلائي لاءِ به فنڊ آهن. مستقبل جي پينشن جي خرچن جي ذميواري کي پورو ڪرڻ لاءِ پينشن فنڊ قائم ڪيو ويندو.
مالي سال 2023-24 ۾ افراط زر جو تخمينو
بجيٽ تقرير ۾ اسحاق ڊار چيو ته ايندڙ مالي سال معاشي ترقي جي شرح 3.5 سيڪڙو جڏهن ته مهانگائي جي شرح 21 سيڪڙو رهڻ جو اندازو لڳايو ويو آهي. بجيٽ خسارو 6.54 سيڪڙو ۽ پرائمري سرپلس جي ڊي پي جو 0.4 سيڪڙو هوندو. ايندڙ مالي سال لاءِ برآمد جو هدف 30 ارب ڊالر جڏهن ته ترسيل جو هدف 33 ارب ڊالر آهي.ناڻي واري وزير اسحاق ڊار چيو آهي ته حڪومت ايندڙ مالي سال لاءِ اقتصادي ترقي (جي ڊي پي) جو هدف 3.5 سيڪڙو مقرر ڪيو آهي.
گھٽ ۾ گھٽ پينشن ۽ اجرت ۾ اضافو
ناڻي واري وزير اسحاق ڊار بجيٽ تقرير ۾ چيو ته سرڪاري ملازمن جي پينشن ۾ واڌ ڪئي پئي وڃي، سرڪاري ملازمن جي گهٽ ۾ گهٽ پينشن 10 هزار مان وڌائي 12 هزار ڪئي پئي وڃي، وفاق جي حدن ۾ گهٽ ۾ گهٽ اجرت 32 هزار رپيا ڪئي پئي وڃي، صوبا کڻندا. ان سلسلي ۾ سندن فيصلو.ناڻي واري وزير چيو ته ايمپلائيز اولڊ ايج بينيفٽ انسٽيٽيوٽ (اي او بي آءِ) ذريعي پينشن حاصل ڪندڙ پينشنرن جي گهٽ ۾ گهٽ پينشن 8500 رپين مان وڌائي 10 هزار رپيا ڪرڻ جي تجويز آهي.ناڻي واري وزير چيو ته حڪومت قرضدارن جي بيواهن جا 10 لک رپيا قرض ادا ڪندي، نيشنل سيونگ شهيدن جي اڪائونٽ ۾ رقم جمع ڪرائڻ جي حد 50 لک مان وڌائي 75 لک رپيا ڪئي پئي وڃي.اسحاق ڊار چيو ته بينظير انڪم سپورٽ پروگرام (بي آءِ ايس پي) جي بجيٽ 360 ارب رپين مان وڌائي 400 ارب رپيا ڪئي وئي آهي.
ترسيل ذريعي غير منقوله ملڪيت جي خريداري تي 2 سيڪڙو ٽيڪس ختم
ناڻي واري وزير چيو ته بجيٽ ۾ ريمٽنس ذريعي غير منقوله ملڪيت خريد ڪرڻ تي 2 سيڪڙو ٽيڪس ختم ڪيو پيو وڃي، ريميٽينس ڪارڊ جي ڪيٽيگري ۾ نئون هيرا ڪارڊ متعارف ڪرايو پيو وڃي، 50 هزار کان وڌيڪ رقم موڪلڻ وارن کي هيرا جاري ڪيا پيا وڃن. ڊالر سالانه. ڪارڊ جاري ڪيو ويندو.
اوورسيز پاڪستانين لاءِ سهولتون
بجيٽ تجويزن ۾ چيو ويو آهي ته قانوني طريقي سان پرڏيهي مٽاسٽا کي فروغ ڏيڻ لاءِ هيٺيون ترغيب ڏنيون وينديون. اوورسيز پاڪستاني پرڏيهي مٽاسٽا جو سڀ کان اهم ذريعو آهن ۽ ترسيل اسان جي برآمدات جو 90 سيڪڙو حصو آهن.فارن ايڪسچينج ڪارڊز جي ڪيٽيگري ۾ هڪ نئون ”ڊائمنڊ ڪارڊ“ جاري ڪيو پيو وڃي، جيڪو هر سال 50 هزار ڊالرن کان وڌيڪ پرڏيهي مٽاسٽا موڪلڻ وارن کي جاري ڪيو ويندو.
ھيٺيون رعايتون ھن درجي لاءِ ڏنيون وينديون
هڪ غير محدود بور جي هٿيار جو لائسنس
عظيم پاسپورٽ (هن قسم جو پاسپورٽ اهم سرڪاري آفيسرن کي جاري ڪيو ويندو آهي)
پاڪستاني سفارتخانن ۽ قونصل خانن تائين ترجيحي پهچ
پاڪستاني ايئرپورٽس تي فاسٽ ٽريڪ اميگريشن جي سهولت
اسٽيٽ بئنڪ پاران لاٽري ذريعي ريميٽينس ڪارڊ هولڊرز کي وڏا انعام ڏيڻ جي اسڪيم جي شروعات
بجيٽ ۾ فري لانسرز لاءِ ٽيڪس سهولتن جو اعلان
ناڻي واري وفاقي وزير اسحاق ڊار ايندڙ مالي سال 24-2023 جي بجيٽ ۾ فري لانسرز لاءِ ٽيڪس مراعتن جو اعلان ڪيو آهي.ناڻي واري وزير چيو ته آءِ ٽي ۽ آءِ ٽي سروسز معيشت جا تيزي سان ترقي ڪندڙ شعبا آهن ۽ برآمدات ۾ انهن جو اهم حصو آهي، اهو شعبو ايندڙ سالن ۾ ترقي جو انجڻ ثابت ٿيندو.هن چيو ته پاڪستان فري لانسرز پنهنجو ڪاروبار ڪرڻ جي حوالي سان دنيا ۾ ٻئي نمبر تي آهي، انهن کي درپيش مسئلن جي حل لاءِ هيٺيان قدم کنيا پيا وڃن ۽ ان شعبي جي مسئلن کي عام طور تي حل ڪيو وڃي.هن چيو ته انڪم ٽيڪس جي رعايتي شرح 0.25 سيڪڙو آئي ٽي برآمدات کي هٿي ڏيڻ لاءِ لاڳو آهي ۽ اها سهولت 30 جون 2026 تائين جاري رهندي، ماحول کي آسان بڻائڻ لاءِ فري لانسرز کي سيلز ٽيڪس جي رجسٽريشن ۽ 24,000 ڊالرن تائين جي سالياني برآمدات تي واپسي کان ڇوٽ ڏني وئي آهي. ناڻي واري وزير چيو ته انهن لاءِ سادي انڪم ٽيڪس ريٽرن جاري ڪرڻ کان علاوه آئي ٽي سروس فراهم ڪندڙن کي اجازت هوندي ته هو پنهنجي برآمدات جو هڪ سيڪڙو ماليت جو سافٽ ويئر ۽ هارڊويئر بغير ڪنهن ٽيڪس جي ايڪسپورٽ ڪري سگهن، انهن درآمدن جي حد 50 هزار ڊالر في سال مقرر ڪيو ويو آهي.اسحاق ڊار چيو ته آءِ ٽي سروسز ۽ ايڪسپورٽرز لاءِ خودڪار استثنيٰ سرٽيفڪيٽ جاري ڪرڻ کي يقيني بڻايو ويندو ۽ آءِ ٽي شعبي کي ايس ايم ايز جو درجو ڏنو پيو وڃي جنهن سان انڪم ٽيڪس جي شرحن ۾ شعبي کي فائدو ٿيندو.هن چيو ته اسلام آباد جي حدن اندر آءِ ٽي سروسز تي سيلز ٽيڪس جي موجوده شرح کي 15 سيڪڙو مان گهٽائي 5 سيڪڙو ڪيو پيو وڃي، ان کان علاوه آءِ ٽي شعبي ۾ قرضن جي فراهمي کي هٿي وٺرائڻ لاءِ بينڪن کي 50 هزار آءِ ٽي گريجوئيٽ به ڏنا ويندا. ايندڙ مالي سال ۾ فني تربيت ڏني ويندي.
زراعت
ناڻي واري وزير چيو ته هلندڙ مالي سال ۾ زرعي قرضن جي حد 1800 ارب مان وڌائي 2250 ارب رپيا ڪئي وئي آهي. بجلي ۽ ڊيزل جا بل هاري جي سڀ کان وڏي خرچن ۾ شامل آهن، ان ڪري ايندڙ مالي سال ۾ 50 هزار زرعي ٽيوب ويلن کي سولر پاور تي تبديل ڪرڻ لاءِ 30 ارب رپيا مختص ڪيا ويا آهن.هن چيو ته معياري ٻج سٺي فصل جو بنياد آهن ۽ ملڪ ۾ معياري ٻج جي استعمال کي فروغ ڏيڻ لاءِ انهن جي درآمد تي لڳل سمورا ٽيڪس ۽ ڊيوٽيون ختم ڪيون پيون وڃن.ناڻي واري وزير چيو ته چانورن جي پيداوار وڌائڻ لاءِ رائس پلانٽرز، سيڊرز ۽ ڊرائيندڙن کي به ڊيوٽي ۽ ٽيڪسن کان ڇوٽ ڏيڻ جي تجويز آهي
ڪراچي جي K4 منصوبي لاءِ 17 ارب کان وڌيڪ رقم مختص
بجيٽ دستاويز موجب وفاقي حڪومت ڪراچي ۾ پيئڻ جي پاڻي جي فراهمي کي بهتر بڻائڻ لاءِ ڪي فور گريٽر واٽر سپلاءِ اسڪيم لاءِ به رقم مختص ڪئي آهي.بجيٽ دستاويز ۾ چيو ويو آهي ته ڪي فور گريٽر واٽر سپلاءِ اسڪيم لاءِ 17 ارب 50 ڪروڙ رپيا ڏنا ويندا.
سولر پينلز تي ڪسٽم ڊيوٽي کان ڇوٽ
ناڻي واري وزير چيو ته پاڪستان پنهنجي توانائي جي ضرورتن لاءِ درآمدات تي انحصار ڪري ٿو. انهن وارداتن جي قيمتن ۾ اضافو مهانگائي جو وڏو سبب آهي. ان لاڳت کي گهٽائڻ لاءِ، اسان جي حڪومت پاڪستاني ڪوئلي ۽ شمسي توانائي جي استعمال کي فروغ ڏيڻ لاءِ پرعزم آهي.هن چيو ته ان سلسلي ۾ ڪوئلي تي هلندڙ پاور پلانٽس کي مقامي ڪوئلي جي استعمال لاءِ همٿايو پيو وڃي. سولر پينلز، انورٽرز ۽ بيٽري جي خام مال تي ڇوٽ ڏني پئي وڃي.
بئنڪن مان 50 هزار ڪڍڻ واري نان فائلرز لاءِ ٽيڪس ۾ واڌ
وفاقي حڪومت 50 هزار کان وڌيڪ رقم نڪرندڙ نان فائلرز تي ٽيڪس جي شرح وڌائي ڇڏي آهي.ايندڙ مالي سال 24-2023ع جي بجيٽ ۾ 50 هزار کان وڌيڪ رقم نڪرندڙ نان فائلرز تي ٽيڪس جي شرح ۾ اضافو ڪيو ويو آهي.بجيٽ دستاويز ۾ چيو ويو آهي ته 50 هزار رپين کان وڌيڪ رقم ڪڍڻ تي 0.6 سيڪڙو ٽيڪس لڳايو پيو وڃي ته جيئن نان فائلرز طرفان بئنڪن مان نڪرندڙ رقم کي دستاويز ڪرڻ ۽ ٽرانزيڪشن جي قيمتن ۾ اضافو ڪيو وڃي.
بجيٽ ۾ اعليٰ تعليم ۽ ليپ ٽاپ اسڪيم لاءِ وڏي رقم
قومي اسيمبلي ۾ بجيٽ تجويز پيش ڪندي ناڻي واري وزير سينيٽر اسحاق ڊار چيو ته تعليم صوبائي ذميواري آهي پر ان جي بهتري ۾ وفاقي حڪومت پنهنجو ڀرپور حصو ڏئي، ان حوالي سان هيٺيان قدم کنيا پيا وڃن.هائير ايجوڪيشن ڪميشن (HEC) لاءِ موجوده خرچن لاءِ 65 ارب رپيا ۽ ترقياتي خرچن لاءِ 70 ارب رپيا رکيا ويا آهن.تعليم جي شعبي ۾ مالي مدد لاءِ پاڪستان اينڊومينٽ فنڊ (پاڪستان انڊوومينٽ فنڊ) قائم ڪيو پيو وڃي، جنهن لاءِ بجيٽ ۾ 5 ارب رپيا رکيا پيا وڃن. هي فنڊ هاءِ اسڪول ۽ ڪاليج جي شاگردن کي ميرٽ جي بنياد تي اسڪالرشپس فراهم ڪندا، ان فنڊ جي قيام جو مقصد آهي ته جيئن ڪو به باصلاحيت شاگرد وسيلن جي کوٽ سبب اعليٰ تعليم کان محروم نه رهي.ليپ ٽاپ اسڪيم کي جاري رکڻ لاءِ ايندڙ مالي سال ۾ 10 ارب رپيا رکيا ويا آهن.رانديون تعليم جو لازمي حصو آهن، بجيٽ ۾ اسڪول، ڪاليج ۽ پروفيشنل اسپورٽس جي ترقي لاءِ 5 ارب رپيا رکيا ويا آهن.
عام چونڊن لاءِ رقم مختص
وفاقي حڪومت بجيٽ ۾ عام چونڊن لاءِ رقم مختص ڪئي آهي. دستاويز موجب عام چونڊن لاءِ 48 ارب رپيا مختص ڪيا ويا آهن.
کير مهانگو
بجيٽ ۾ ٽيٽرا پيڪ کير، پيڪٽ يوگرٽ، کنڊ مکڻ ۽ پنير وڌيڪ مهانگو ڪيو ويو آهي. ان کان علاوه مڇيءَ جي ٽين پيڪن، ڪڪڙ جو گوشت ۽ انڊن جا پيڪيٽ به وڌي ويندا، ڇو ته انهن شين تي 18 سيڪڙو جنرل سيلز ٽيڪس (GSTT) لڳايو ويو آهي.ان کان علاوه برانڊڊ ڪپڙا به مهانگا هوندا، جن تي جي ايس ٽي 12 سيڪڙو کان وڌائي 15 سيڪڙو ڪئي وئي. ڪافي هائوس، دڪان ۽ کاڌي پيتي جي دڪانن تي ڊيبٽ ۽ ڪريڊٽ ڪارڊ جي ادائيگي تي 5 سيڪڙو ٽيڪس لاڳو ڪيو ويندو.پوائنٽ آف سيل (POS) تي چمڙي ۽ ٽيڪسٽائيل شين جي وڪرو تي سيلز ٽيڪس جي شرح 12 سيڪڙو مان وڌائي 15 سيڪڙو ڪرڻ جي تجويز ڏني وئي آهي.ان سان گڏ جڙي ٻوٽين ۽ يوناني دوائن جي قيمتن ۾ گهٽتائي جو امڪان آهي.
ٽيلي ڪام سروسز تي فيڊر ڊيوٽي ۾ گهٽتائي
ناڻي واري وزير چيو ته ٽيلي ڪام سروسز تي فيڊرل ايڪسائيز ڊيوٽي 19.05 سيڪڙو جي شرح سان لاڳو آهي جنهن کي گهٽائي 16 سيڪڙو ڪرڻ جي تجويز آهي.بجيٽ ۾ فيڊرل ايڪسائيز ڊيوٽي جي شرح ۾ 3.5 سيڪڙو گهٽتائي جي تجويز ڏني وئي آهي.
1300 سي سي کان مٿي گاڏين جي درآمد تي ٽيڪس جي حد ختم
وفاقي حڪومت ايندڙ مالي سال 24-2023 جي بجيٽ ۾ ايشيا ۾ ٺهيل 1300 سي سي کان وڏي پراڻي ۽ استعمال ٿيل گاڏين جي درآمد تي ڊيوٽي ۽ ٽيڪس جي حد ختم ڪري ڇڏي.ناڻي واري وزير چيو ته ايشيا ۾ ٺهيل 1800 سي سي تائين پراڻين ۽ استعمال ٿيل گاڏين جي درآمد تي ڊيوٽي ۽ ٽيڪس 2005ع ۾ ختم ڪيا ويا هئا. هاڻي 1300 سي سي کان مٿي گاڏين تي ڊيوٽي ۽ ٽيڪس جي حد ختم ڪئي پئي وڃي.ڊيوٽيون ۽ ٽيڪسن جي حد بندي کانپوءِ گاڏيون مهانگيون ٿيڻ جو امڪان آهي.
