حيدرآباد / ٺٽو/ سجاول/ بدين/ ٽنڊو محمد خان (اسٽاف رپورٽر) سنڌ جي وڏي وزير سيد مراد علي شاهه ھلندڙ چوماسيءَ وارين برساتن سبب سخت متاثر ٿيل شھرن بدين ۽ سجاول کي آفت سٽيل قرار ڏئي ڇڏيو آهي. خبر موجب وڏي وزير حيدرآباد ڊويزن جي 5 ضلعن ٺٽو، سجاول، بدين، ٽنڊو محمد خان ۽ حيدرآباد جي دوري دوران ڪيو، ان دوران وڌيڪ ٻن ضلعن سجاول ۽ بدين کي آفت سٽيل قرار ڏنو. هن وڌيڪ چيو ته صوبي جي ٻين ضلعن جي سروي ڪئي پئي وڃي. ياد رهي ته صوبي جا 9 ضلعا اڳ ئي آفت سٽيل قرار ڏنل آهن، اڄ وڌيڪ 2 ضلعا ان فهرست ۾ شامل ڪيا ويا آهن. وڏي وزير اعلان ڪيو ته وفاقي حڪومت جي سهڪار سان بينظير انڪم سپورٽ پروگرام تحت متاثر خاندانن کي 25 هزار رپيا في خاندان امداد ڏني ويندي. ياد رهي ته سنڌ جي وڏي وزير سيد مراد علي شاهه ڇنڇر ڏينهن سندس دوري جي شروعات وزيراعليٰ هائوس کان ڪئي، قائد آباد ويجهو ملير نديءَ جو معائنو ڪيو جتي پاڻي جو وهڪرو تيزيءَ سان وھندڙ هو. وڏي وزير آبپاشي کاتي کي هدايت ڪئي ته ڪراچي جي ڊويزنل ۽ ضلعي انتظاميه کي الرٽ رکيو وڃي ته جيڪڏهن جبلن مان پاڻي ملير نديءَ ۾ ڇوڙ ٿئي ٿو ته صورتحال کان آگاهه ڪيو وڃي، ته جيئن ڪنهن به واقعي کان بچڻ لاءِ ضروري اپاءَ ورتا وڃن. ان موقعي تي ڊي جي پي ڊي ايم اي سلمان شاهه وڏي وزير کي برساتن جي صورتحال کان آگاهه ڪيو. سنڌ جي وڏي وزير سيد مراد علي شاهه جي صدارت هيٺ ڊي سي آفيس ٺٽو ۾ اعليٰ سطحي اجلاس ٿيو، جنهن ۾ ٺٽي ضلعي ۾ تيز برساتن سبب ٿيل نقصان جو جائزو ورتو ويو. ان موقعي تي ڊپٽي ڪمشنر ضلعي جي چونڊيل نمائندن سان گڏ برساتن سبب ٿيل نقصان ۽ تباهي بابت مجموعي صورتحال بابت تفصيلي بريفنگ پڻ ڏني. اجلاس ۾ ٺٽي جي ميمبر صوبائي اسيمبلي رياض شاهه شيرازي، صلاحڪار رسول بخش چانڊيو، معاون خاص صادق ميمڻ، ڪمشنر حيدرآباد، ڊپٽي ڪمشنر ٺٽو ۽ ٻين شرڪت ڪئي. سنڌ جي وڏي وزير کي آگاهي ڏيندي ٻڌايو ويو ته ٺٽي ضلعي ۾ تيز برساتن سبب 11 ماڻهو فوت ٿي ويا آهن، ڪيترائي گهر، فصل ۽ بنيادي ترقياتي ڍانچي کي سخت نقصان پهتو. وڏي وزير چيو ته اوهان متاثرين جي لسٽ تيار ڪريو، متاثرن جي ڀرپور مدد ڪنداسين. هن وڌيڪ چيو ته مان چاهيان ٿو ته حقدارن کي سندن حق ملي. وڏي وزير چيو ته سندس وزيراعظم شهباز شريف کي مدد جي درخواست ڪئي آهي. هن مون کي يقين ڏياريو آھي ته هو سنڌ حڪومت سان ڀرپور سهڪار ڪندو. سيد مراد علي شاهه چيو ته وفاقي ۽ صوبائي حڪومتون متاثرن جي نه رڳو مدد ڪنديون پر معاوضو به فراهم ڪيو ويندو. وڏي وزير چيو ته ڪيٽي بندر جيٽي واري اسڪيم کي ٻيهر سي پيڪ ۾ شامل ڪنداسين، اها اسڪيم ڪيٽي بندر ۽ ان جي رهواسين جي زندگي تبديل ڪندي. وڏي وزير کي بريفنگ ڏيندي وڌيڪ ٻڌايو ته ٺٽي ۾ هينئر تائين 600 ملي ميٽر برسات ٿي آهي، ايتري گھڻي برسات تباهي مچائي ڇڏي آهي. اجلاس ۾ وڌيڪ بريفنگ ڏيندي ٻڌايو ويو ته ٺٽي تعلقي ۾ 9712 ايڪڙ، ميرپور ساڪرو تعلقي ۾ 6429 ايڪڙ، گھوڙا ٻاڙي تعلقي ۾ 2872 ايڪڙ ۽ ڪيٽي بندر تعلقي ۾ 1350 ايڪڙن تي مشتمل فصل تباهه ٿيو ويو آهي. اهڙي طرح ٺٽي ۾ 980 گهرن، ميرپورساڪرو ۾ 2500 گهرن، گهوڙاٻاري ۾ 1500 گهرن ۽ ڪيٽي بندر ۾ 500 گهرن کي سخت نقصان پهتو آهي. ڊپٽي ڪمشنر ٺٽي پاران وڏي وزير کي ٻڌايو ويو ته ٺٽي ۾ 4705 خيما، 15905 مڇر دانيون، 500 ماڻهن کي کاڌو ڏنو ويو آهي.سجاول: سنڌ جي وڏي وزير کي بريفنگ ڏيندي ڊپٽي ڪمشنر سجاول شهريار ميمڻ چيو ته غيرمعمولي برساتن سبب 12801 گهرن کي نقصان پهتو آهي، جن مان 10512 گهرن کي جزوي ۽ 2289 مڪمل طور تباهه ٿي ويا آهن. 46134 عورتن سميت 87045 ماڻهو بي گهر ٿي ويا آهن، چار ڍور مري ويا آهن ۽ ڪل فصل جو 88 سيڪڙو يعني 86 هزار 670 ايڪڙ ايراضيءَ تي بيٺل فصل کي نقصان پهتو آهي. سنڌ جي صحت کاتي پاران ڪيمپون لڳايون ويون آهن، جتي 40 خاندانن کي رهايو ويو آهي، 36 ميڊيڪل ڪئمپون لڳايون ويون آهن، جن ۾ 13680 مريض مليريا ۽ ڊائريا جا مريض آهن. اي آر وي جا 86 ڪيس، نانگ جي 16 ڪيس ۽ خارش جا 1645 ڪيس پڻ علاج هيٺ آهن، لائيو اسٽاڪ کاتي 6724 ڍورن جي ويڪسين ڪئي، وڏي وزير کي آگاهي ڏني وئي ته ساحلي پٽي جي سب ڊويزنن جاتي، شاهه بندر ۽ کاروڇاڻ سميت ٻيا علائقا تمام متاثر ٿيا آهن.مختلف يونين ڪائونسلن ۾ سامونڊي حفاظتي بند ٽٽڻ سبب مختلف ڳوٺ پاڻي هيٺ اچي ويا، وڏي وزير سنڌو درياهه جي ڪناري تي دولھھ درياھھ وٽ قائم ڪيمپن جي دوري کانپوءِ سجاول ضلعي کي آفت سٽيل علائقو قرار ڏنو. بدين: ڊپٽي ڪمشنر بدين آغا شاهنواز سنڌ جي وڏي وزير کي پنهنجي آفيس ۾ بريفنگ ڏيندي ٻڌايو ته بدين صوبي جي سنڌو نديءَ جو آخري ڇڙي تي واقع هڪ هيٺاهين وارو ضلعو آهي جنهن ۾ وسيع ساحلي علائقو شامل آهي، سيد مراد علي شاهه کي ٻڌايو ويو ته بدين سدائين سخت موسمي چيلينجز جھڙوڪ طوفان، ايل بي او ڊي جي کي گھارن ۽ سخت برساتن جي ڪري ٻوڏ جو شڪار رھيو آھي. بدين ۾ هر سال سراسري طور 258 ملي ميٽر برسات پوي ٿي پر هن سال 23 کان 27 جولاءِ 2022 جي وچ ۾ 338 ملي ميٽر برسات پئي. وڏي وزير کي ڏنل بريفنگ موجب 19027 گهرن کي نقصان پهتو، جنهن ۾ 5782 مڪمل طور تي تباهه، 17 ڄڻا فوت ۽ 17 زخمي ٿيا، ضلعي جي 197245 آبادي متاثر ۽ 207018 ايڪڙن تي بيٺل فصل تباھھ ٿي آھي. وڏي وزير ڊيلٽا ۾ ناري ڍنڍ تي ڦليلي گيني ڊرين آئوٽ فال واري ڊرينيج نيٽ ورڪ جو دورو ڪيو. هي سسٽم بدين ۽ ٽنڊو محمد خان جي ڪجهه حصي ۾ گڏ ٿيل برساتي پاڻي کي نيڪال ڪري ٿو. بدين، ماتلي، تلهار، ٽنڊو باگو ۽ شهيد فاضل راهو ۾ 48 ڪلاڪن دوران ترتيبوار 79، 180، 72، 118 ۽ 120 ملي ميٽر برسات رڪارڊ ڪئي وئي. چيف انجنيئر ظريف کهڙو برساتن بابت بريفنگ ڏيندي ٻڌايو ته هي سال 2020 جي ڀيٽ ۾ وڌيڪ برساتون وسيون آھن، ڊرينيج سسٽم کي 2020 کان وڌيڪ برساتن جي پاڻي جي آمد کي منهن ڏيڻو پيو. ڪجهه هنڌن تي برسات جو پاڻي 2011 گيج جي برابر آهي. سنڌ جي وڏي وزير سيد مراد علي شاهه بدين کي آفت وارو علائقو قرار ڏئي ڇڏيو.ٽنڊو محمد خان: وڏي وزير کي بريفنگ ڏيندي ڊپٽي ڪمشنر ٽنڊو محمد خان ياسين ڀٽيءَ برساتن سبب ٿيل جاني ۽ مالي نقصان کان آگاهه ڪيو. وڏي وزير جي خاص مددگار قاسم نويد آگاھي ڏيندي چيو تھ پهرين جولاءِ کان 20 آگسٽ 2022ع تائين گذريل ٽن عرصي دوران ضلعي جي ٽن تعلقن ٽنڊو محمد خان، ڀُلري شاهه ڪريم ۽ ٽنڊو غلام حيدر ۾ 544.5 ملي ميٽر برسات ٿي آهي. وڏي وزير کي ٻڌايو ويو ته ڪيترائي ڳوٺ پاڻي هيٺ آهن پر انهن مان ڪو به ماڻھو ڪيمپ منتقل ڪرڻ لاءِ تيار ناهي. ضلعي جي شهري علائقن ۾ پاڻي هيٺ آيل علائقن ۾ پيپلز ڪالوني، بٺورو روڊ، الفتح چوڪ، اولڊ بس اسٽاپ، ٽالپر ٽائون، مشترڪا ڪالوني، شوڪت ڪالوني ۽ بهراڻي پاڙو شامل آهن. ٻهراڙي واري علائقي ۾ ٽنڊي محمد خان جا 9 ڳوٺ، ڀلري شاهه ڪريم جا 9 ڳوٺ ۽ ٽنڊي غلام حيدر جا 4 ڳوٺ شامل آهن. وڏي وزير کي ٻڌايو ويو ته طوفاني برساتن ۾ 2 ڇوڪريون فوت ۽ 7 زخمي ٿي پيا ۽ 60 ڍور مري ويا. 150 ڪلوميٽرن جا مختلف رستا تباهه ٿي ويا آهن. وڏي وزير کي ٻڌايو ويو ته متاثر ماڻهن لاءِ 10 هزار خيما، ترپال جي چادر، 10 هزار مچھر داني ۽ 5 هزار جانورن لاءِ ڄارين جي ضرورت آهي. وڏي وزير پي ڊي ايم اي کي هدايت ڪئي ته ضرورت جو جائزو وٺي ضلعي کي گهربل مواد فراهم ڪيو وڃي.ان بعد سنڌ جي وڏي وزير ٽنڊي الهيار جو دورو ڪيو جتان هو حيدرآباد پهتو. ميڊيا سان ڳالھھ ٻول سنڌ جي وڏي وزير سيد مراد علي شاھھ مختلف ضلعن جي ڊي سي آفيسن ۾ ميڊيا سان ڳالهائيندي چيو ته پهرين مرحلي ۾ عوام کي بچاءُ ۽ ٻئي مرحلي ۾ بحالي جو يقين ڏياريو ويو. هن چيو ته 40 ارب رپين کان وڌيڪ جي نقصان جو اندازو لڳايو ويو آهي. هن چيو ته تباهه ٿيل روڊن، پلن، نالن ۽ نالن جي مرمت ڪرائينداسين. سيد مراد علي شاهه چيو ته پيپلز پارٽي چيئرمين سمورن ايم اين ايز ۽ ايم پي ايز کي هدايت ڪئي آهي ته اھي پنهنجن پنهنجن تڪن ۾ وڃي برسات متاثرن جي مدد ڪن. هڪ سوال جي جواب ۾ هن چيو ته متاثرن جي بحالي ۾ وفاقي حڪومت صوبائي حڪومت سان سهڪار ڪري رهي آهي. هن چيو ته مون سنڌ حڪومت طرفان وزير اعظم شهباز شريف کي برسات متاثرن جي بحالي لاءِ درخواست ڪئي هئي، هن مونکي مڪمل تعاون جو يقين ڏياريو آهي.
