اسلام آباد (بيورو)سپريم ڪورٽ آف پاڪستان آئين خلاف نيب ترميم تي حڪومت کان جواب طلب ڪري ورتو، وفاقي حڪومت ۽ نيب کي نوٽيس جاري ڪري ڇڏيا. ٻڌڻي دوران چيف جسٽس آف پاڪستان عمر عطا بنديال رمارڪس ڏيندي چيو ته آئين ۾ ڪنهن به شخص جي عزت آهي، انهن سمورن سوالن تي پارليامينٽ ۾ بحث ٿيڻ گهرجي ها، منهنجي ذاتي راءِ آهي ته اهو معاملو پارليامينٽ ۾ واپس هليو وڃي. هن قانون تي، نه ٿو ڏئي سگهان پي ٽي آءِ چيئرمين عمران خان جي نيب ترميمن خلاف درخواست تي چيف جسٽس پاڪستان عمر عطا بنديال جي سربراهي ۾ جسٽس اعجاز الاحسن ۽ جسٽس منصور علي شاهه تي ٻڌل 3 رڪني خاص بينچ ڪيس جي ٻڌڻي ڪئي. پي ٽي آءِ نيب ۾ ترميم جي درخواست ڪئي ته جوابدارن کي فائدو پهچائڻ لاءِ عدالتي فيصلي سان مشروط ڪيو وڃي، جڏهن ته ايڊيشنل اٽارني جنرل عامر رحمان پي ٽي آءِ جي درخواست جي مخالفت ڪئي. جسٽس اعجاز الحسن چيو ته رليف عدالتي فيصلي سان مشروط آهي ته حڪومت کي ڪهڙو مسئلو آهي؟ پي ٽي آءِ جي وڪيل خواجا حارث چيو ته ٽرائل ڪورٽن ۾ ڪيترن ئي ڪيسن ۾ رليف جون درخواستون آيون آهن. جسٽس منصور علي شاهه چيو ته جيڪڏهن ترميمون رد ڪيون وڃن ته فائدو واپس ملندو. جسٽس اعجاز الحسن چيو ته فائدو حاصل ڪرڻ کانپوءِ واپس اچڻ سان قانوني ڪارروائي ٿيندي. ايڊيشنل اٽارني جنرل چيو ته ترميمن کي اسلام آباد هاءِ ڪورٽ ۾ چئلينج ڪيو ويو آهي، مناسب هوندو ته پهريان هاءِ ڪورٽ کي فيصلو ڪرڻ ڏنو وڃي. چيف جسٽس چيو ته احتساب عدالت ۾ هلندڙ ڪيس موجوده ڪيس جي فيصلي سان مشروط آهن. ان موقعي تي عدالت ڪيس جي ٻڌڻي 29 جولاءِ صبح 11 وڳي تائين ملتوي ڪري ڇڏي، سپريم ڪورٽ اٽارني جنرل کي به نوٽيس جاري ڪري ڇڏيو. ان کان اڳ ٻڌڻي دوران پي ٽي آءِ سربراهه عمران خان جو وڪيل خواجا حارث سپريم ڪورٽ ۾ پيش ٿيو، جنهن ۾ ترميمون ڪيون ويون انهن به سخت ڪارروائي ڪئي آهي. چيف جسٽس آف پاڪستان خواجا حارث کان پڇاڻو ڪيو ته قانون وارو وزير چوي ٿو ته نيب قانون جي هر ترميم جي حمايت ۾ سپريم ڪورٽ جو فيصلو آهي، ڇا ائين آهي؟ جواب ۾ وڪيل خواجا حارث چيو ته مان ائين نٿو سمجهان، ترميمون سپريم ڪورٽ جي فيصلن سان ٽڪراءَ ۾ آهن پر انهن موجب نه آهن. جسٽس اعجاز الحسن رمارڪس ڏنا ته ڪيتريون ئي ترميمون تڪڙ ۾ پاس ڪيون ويون. جسٽس منصور علي شاهه چيو ته نيب قانون ٺاهڻ اسيمبلين جو ڪم ناهي؟ عدالتون ڪيترائي ڀيرا چئي چڪيون آهن ته نيب رولز ٺاهيو وڃي. وڪيل خواجا حارث چيو ته نيب قانون ۾ موجوده ترميمون ڪري بنيادي حق کسيا ويا آهن، جيڪڏهن پارليامينٽ سڀاڻي اعلان ڪري ته قتل ڏوهه ناهي ته پوءِ ائين ٿيڻ ڏنو وڃي؟ جسٽس منصور چيو ته جيڪڏهن پارليامينٽ قتل جي ڏوهه ۾ موت جي سزا ختم ڪري ٿي ته عدالت ڇا ڪري سگهي ٿي؟ ڇا عدالت پارليامينٽ کي موت جي سزا ختم ڪرڻ جو مطالبو ڪري سگهي ٿي؟ جسٽس اعجاز الحسن پنهنجي رمارڪس ۾ چيو ته 2022ع جي نيب ترميمن کي 1985ع کان لاڳو ڪيو ويو، 2022ع جي ترميمن کي ماضي کان اثرائتو بڻائڻ سان پراڻن ڪيسن ۾ فرق پوندو. پي ٽي آءِ جي وڪيل خواجا حارث چيو ته موت جي سزا جي خاتمي جو معاملو الڳ آهي، جتي ڪرپشن ۽ قومي خزاني جو معاملو آهي اهو بنيادي حقن جو معاملو آهي. چيف جسٽس آف پاڪستان عمر عطا بنديال چيو آهي ته نيب قانون جو تعلق رڳو سرڪاري آفيس هولڊرز سان ناهي، حڪومت جو ڪم اڳتي وڌڻ گهرجي، نيب قانون به ڪيترن ئي ڪيسن ۾ رڪاوٽون پيدا ڪيون آهن، خاص طور تي نيب قانون بيوروڪريسي تي ٻڌل قانون آهي. ڪنهن خاص فرد جي لاءِ ٺاهيل عدالت کي هٽائي سگهجي ٿو جيڪڏهن ان جو وڏو اثر پيو هجي. جسٽس منصور چيو ته فيصلو ڪندڙ قومي مفاد جي فيصلن کان ڊڄن ٿا ته نيب کين نه پڪڙي. چيف جسٽس چيو ته ماضي ۾ عدالت مخصوص ماڻهن لاءِ قانون سازي کي ڪالعدم قرار ڏنو، ڪرپشن ڪندڙ کي سزا ملڻ گهرجي يا ان بابت ڪيل ضروري فيصلو واپس ورتو وڃي. جسٽس منصور چيو ته ڇا نيب اڄ تائين ملڪي ترقي ۾ ڪردار ادا ڪيو آهي يا فيصلو ڪرڻ کان روڪيو آهي؟ ان ڳالهه جي به جاچ ٿيڻ گهرجي ته نيب کي سياسي انجنيئرنگ لاءِ استعمال ڪيو وڃي ٿو يا نه، هر حڪومت نيب کي پنهنجي مخالفن خلاف استعمال ڪندي آهي. وڪيل خواجا حارث چيو ته پارلياماني جمهوريت اعتماد تي ٻڌل آهي، جيڪڏهن فيصلا ڪندڙ عوام جو اعتماد ٽوڙين ته کين سوال ڪرڻ جو حق ملڻ گهرجي، انفراسٽرڪچر خلاف قانون سازي به باطل ٿي وڃي ٿي. چيف جسٽس آف پاڪستان رمارڪس ڏيندي چيو ته پاڪستان جي آئين ۾ ڪنهن به شخص جي عزت آهي، توهان کي هڪ ننڍڙي ڳالهه ٻڌايان، اهي سمورا سوال پارليامينٽ ۾ هئڻ گهرجن ها، ڇا توهان کي خبر آهي ته انهن سمورن سوالن تي پارليامينٽ ۾ بحث ٿيڻ گهرجي ها؟ پارليامينٽ، اها هئي؟ ٻڌڻي دوران چيف جسٽس عمر عطا بنديال شاهه محمود قريشي کي روسٽرم تي سڏايو ۽ چيو ته پارليامينٽ فعال آهي، جڏهن نيب ترميمون پيش ڪيون ته ان جي مخالفت ڪرڻ وارو ڪو به نه هو، جڏهن حساس معاملن تي پارليامينٽ ۾ ڳالهه ٻولهه ٿيندي آهي ته ان کي سڀني جو هجڻ گهرجي. ميمبرز توهان ڪٿي هئا جڏهن نيب قانون پاس ٿي رهيو هو؟ پارليامينٽ هلندي ته ملڪ هلندو. جواب ۾ شاهه محمود قريشي چيو ته هو عدالت جي ڪردار کي سمجهن ٿا. چيف جسٽس چيو ته توهان اسان جي سوال جو جواب ڏيو، جڏهن اهڙا ڪيس ٿين ٿا ته عام ماڻهو متاثر ٿئي ٿو، پارليامينٽ ۾ توهان جي پارٽي جا ڪيترا ميمبر آهن؟ جڏهن قانون سازي ڪئي وئي ته توهان موجود ڇو نه هئا؟ توهان وٽ ماڻهن جو اعتماد آهي، هن ملڪ، قوم ۽ آئين بابت سوچيو. چيف جسٽس عمر عطا بنديال چيو ته توهان جي وڪيل تمام سٺا نقطا اٿاريا آهن، انهن نقطن تي ڌرين کي نوٽيس جاري ڪنداسين، توهان ايندڙ ٻڌڻي جي تياري ڪريو. جسٽس اعجازالاحسن چيو ته عوام جي چونڊيل نمائندن جي حيثيت سان اهو معاملو پارليامينٽ ۾ اٿاريو، جيڪڏهن پارليامينٽ ۾ بحث ٿئي ها ته عدالت کي ڪيترائي ڪلاڪ ٻڌڻ نه گهرجي ها. چيف جسٽس چيو ته پارليامينٽ جي اختيارن ۾ مداخلت احتياط سان ئي ٿي سگهي ٿي.هڪ ننڊڙو حڪم ڏنو وقت هجي ته ان کي پڙهو، جسٽس اعجاز الاحسن چيو ته توهان نيب ترميمن خلاف پارليامينٽ ۾ 40 سيڪڙو عوام جي نمائندگي ڇو نه ڪئي؟ جسٽس منصور علي شاهه چيو ته اسيمبلي ميمبر ٿيڻ سان عوام جو مٿس اعتماد پورو نه پيو ٿئي. شاهه محمود قريشي چيو ته پارلياماني ڪميٽي ۾ نيب ترميمن تي ڪيترائي ڪلاڪ بحث ٿيو. جسٽس اعجاز الحسن چيو ته توهان شايد اڳڀرائي جي ڳالهه ڪري رهيا آهيو.جسٽس منصور چيو ته توهان کي خبر هئي ته نيب ترميم جي سنگيني آهي، تنهن هوندي به توهان اسيمبلي مان واڪ آئوٽ ڪيو. شاهه محمود قريشي چيو ته حڪومتي بينچ اڪثريت راءِ سان انهن ترميمن کي بلڊوز ڪري ڇڏيو. جسٽس منصور چيو ته توهان واڪ آئوٽ ڪيو، ڇا اهڙي صورتحال ۾ درخواستگذار کي دعويٰ ڪرڻ جو حق آهي؟ چيف جسٽس چيو ته ڪڏهن ڪڏهن عوام ۽ ملڪ جي مفاد لاءِ ذاتي ترجيحن تي سمجهوتو ڪرڻو پوندو آهي، ڇا توهان جي پارٽي اهڙو منصوبو ٺاهيو آهي جنهن سان ملڪ کي ڏکين حالتن مان ڪڍي سگهجي؟ جسٽس منصور رمارڪس ڏنا ته اهو ته اسيمبلي جو فورم هو، توهان اتان ٻاهر نڪري عدالت ۾ اچي متاثر ڌر ڪيئن بڻجي ويا؟ شاهه محمود قريشي چيو ته ن ليگ وٽ اڪثريت هئي، جيڪڏهن هو مخالفت ڪن ها ته قانون بلڊوز ڪيو وڃي ها. چيف جسٽس چيو ته اسان جي سوالن ۾ ڪا تجويز لڪيل آهي، عوام جي ڀلائي لاءِ ان تي غور ڪيو وڃي، تالي هڪ هٿ سان نه وڄندي آهي، پارليامينٽ جو ڪو متبادل فورم ناهي. چيف جسٽس پاڪستان عمر عطا بنديال چيو آهي ته آءِ ايم ايف سان اسٽاف ليول تي معاهدو ٿيو پر عوام ۾ ان کي تسليم نه ڪيو پيو وڃي، ڪرنسي ڏينهون ڏينهن بيهي رهي آهي. وڪيل خواجا حارث چيو ته عوام جو حق آهي ته سندن نمائندا پنهنجي اختيارن جو غلط استعمال نه ڪن، اختيارن جو غلط استعمال هاڻي ڏوهه آهي پر ان کي ثابت ڪرڻ ناممڪن بڻائي ڇڏيو آهي، احتساب عدالتون هاڻي پرڏيهه مان آيل معلومات کي ثبوت طور قبول نه ٿيون ڪري سگهن. جسٽس اعجاز الحسن چيو ته معاملو هتي ئي نه ٿو رڪجي، پرڏيهه رقم منتقل ڪرڻ ڏوهه ناهي، اهو تڏهن ئي ڏوهه ٿيندو جڏهن ثابت ٿئي ته رقم منتقل ٿي رهي آهي. وڪيل خواجا حارث چيو ته نئين ترميم سان جعلي اڪائونٽس جا سمورا ڪيس ختم ٿي ويندا. چيف جسٽس پاڪستان چيو ته انهن نقطن تي ڌرين کي نوٽيس جاري ڪيا وڃن. جسٽس اعجاز الحسن چيو ته رڳو صدر ترميم جي مخالفت ڪئي، قانون منظور نه ڪري مزاحمت ڪئي. ٻڌڻي دوران سپريم ڪورٽ نيب ۾ ترميم کي آئين خلاف قرار ڏيڻ تي حڪومت کان جواب طلب ڪندي وفاقي حڪومت ۽ نيب کي نوٽيس جاري ڪري ڇڏيا. سپريم ڪورٽ چيو آهي ته قومي اسيمبلي جي ميمبر شاهه محمود قريشي جي سهڪار کي ساراهيون ٿا، ڪيس جون پارٽيون ٻڌائين ته نيب ترميمن تي بحث پارليامينٽ بدران عدالت ۾ ڇو پيو ٿئي.
