ڪالم نگار: غلام مصطفيٰ جمالي
آمريڪا ۽ پاڪستان جا لاڳاپا ڪيترن ئي ڏهاڪن کان عالمي سياست جي اهم موضوعن ۾ شامل رهيا آهن. ٻنهي ملڪن وچ ۾ ڪڏهن ويجهڙائپ پيدا ٿي ته ڪڏهن پاليسي اختلافن سبب سفارتي فاصلا وڌيا، پر خطي جي بدلجندڙ حالتن ۾ پاڪستان جي جاگرافيائي اهميت ۽ آمريڪا جي عالمي ڪردار سبب ٻنهي ملڪن جا لاڳاپا هميشه خاص اهميت رکندا آيا آهن. اهڙي صورتحال ۾ آمريڪي صدر ڊونلڊ ٽرمپ پاران پاڪستان لاءِ نيٽالي بيڪر کي آمريڪي سفير نامزد ڪرڻ هڪ اهم سفارتي اڳڀرائي آهي، جنهن اسلام آباد ۽ واشنگٽن جي لاڳاپن بابت نئين بحث کي جنم ڏنو آهي.
وائيٽ هائوس جي 9 نومبر 2026ع واري اعلان موجب صدر ڊونلڊ ٽرمپ نيٽالي بيڪر جو نالو پاڪستان ۾ آمريڪا جي سفير طور نامزد ڪرڻ لاءِ آمريڪي سينيٽ ڏانهن موڪليو آهي. اها ڳالهه واضح رهڻ گهرجي ته هن وقت بيڪر جي نامزدگي ٿي آهي، سندس باقاعده مقرري اڃا آمريڪي سينيٽ جي منظوري سان مشروط آهي. جيڪڏهن سينيٽ کان منظوري ملي ٿي ته هوءَ پاڪستان ۾ آمريڪا جي مستقل سفير طور ذميواريون سنڀاليندي. لڳ ڀڳ ٻن سالن جي عرصي کان پوءِ پاڪستان ۾ آمريڪي سفير جي مستقل عهدي لاءِ نئين نامزدگي سامهون اچڻ کي ٻنهي ملڪن جي سفارتي رابطن جي حوالي سان اهم پيش رفت سمجهيو پيو وڃي.
نيٽالي بيڪر ڪا نئين يا اڻڄاتل سفارتي شخصيت ناهي، پر هوءَ آمريڪي پرڏيهي خدمتن ۾ ڊگهو تجربو رکندڙ سفارتڪار آهي. سندس مڪمل نالو نيٽالي اي بيڪر آهي. هوءَ آمريڪي پرڏيهي خدمتن جي سينيئر عهدي تي ڪم ڪندڙ سفارتڪارن ۾ شامل آهي. سندس تعليمي پسمنظر به اهم آهي. هن آمريڪا جي مشهور پرنسٽن يونيورسٽي مان بيچلر جي ڊگري حاصل ڪئي، جڏهن ته هارورڊ يونيورسٽي مان عوامي پاليسيءَ ۾ ماسٽرز جي تعليم مڪمل ڪئي. ان کان علاوه هن آمريڪا جي نيشنل ڊفينس يونيورسٽيءَ جي نيشنل وار ڪاليج مان پڻ تعليم حاصل ڪئي، جتي 2017ع ۾ کيس نمايان گريجوئيٽ قرار ڏنو ويو. سندس تعليمي ۽ عملي تجربو آمريڪي پرڏيهي پاليسيءَ جي مختلف شعبن سان لاڳاپيل رهيو آهي.
بيڪر جي سفارتي زندگيءَ جو هڪ اهم حصو وچ اوڀر ۽ اتر آفريڪا جي ملڪن ۾ گذريو آهي. هن ترڪمانستان جي گاديءَ واري شهر عشق آباد ۾ ثقافتي معاملن بابت آفيسر طور پڻ ڪم ڪيو. پاڪستان سان سندس اڳوڻو تعلق به موجود رهيو آهي، جتي هن آمريڪي سفارتخاني ۾ قونصلر آفيسر جون ذميواريون نڀايون. ان کان پوءِ هوءَ مختلف سفارتي عهدن تي ڪم ڪندي اڳتي وڌندي رهي. سندس تجربو رڳو سياسي ملاقاتن تائين محدود نه رهيو، پر معاشي معاملن، قونصلر خدمتن، علائقائي سلامتي ۽ ٻن ملڪن وچ ۾ سفارتي رابطن کي اڳتي وڌائڻ سان پڻ لاڳاپيل رهيو آهي.
نيٽالي بيڪر آگسٽ 2021ع کان جولاءِ 2024ع تائين قطر جي گاديءَ واري شهر دوحا ۾ آمريڪي سفارتخاني جي نائب سربراهه طور ڪم ڪيو. قطر وچ اوڀر جي سياست ۾ اهم حيثيت رکي ٿو، جتي آمريڪي فوجي موجودگي، علائقائي سفارتڪاري ۽ مختلف ملڪن وچ ۾ ڳالهين جا معاملا اهم آهن. دوحا ۾ سندس ذميوارين دوران کيس خطي جي سياسي ۽ معاشي صورتحال کي ويجهڙائيءَ کان سمجهڻ جو موقعو مليو. ان کان اڳ هوءَ ليبيا ۾ آمريڪي سفارتي مشن جي نائب سربراهه ۽ وقتي ناظم الامور طور پڻ خدمتون انجام ڏئي چڪي آهي.
ليبيا ۾ سندس سفارتي تجربو خاص طور تي قابل ذڪر آهي. 2009ع کان 2011ع تائين هن اتي سياسي ۽ معاشي معاملن بابت ڪائونسلر طور ڪم ڪيو. اهو دور ليبيا جي سياسي تاريخ ۾ انتهائي اهم هو، ڇاڪاڻ ته ملڪ ۾ سياسي تبديليون ۽ عوامي احتجاج شدت اختيار ڪري رهيا هئا. 2011ع ۾ ليبيا جي انقلاب دوران آمريڪي سفارتخاني کي سيڪيورٽي سببن جي ڪري پنهنجو عملو واپس گهرائڻو پيو. اهڙي صورتحال ۾ ڪم ڪرڻ سان بيڪر کي سياسي بحرانن ۽ سفارتي مشڪلاتن کي ويجهڙائيءَ کان ڏسڻ جو تجربو حاصل ٿيو.
سندس ڪيريئر ۾ ڪويت ۽ دبئي جون ذميواريون پڻ شامل رهيون آهن. ڪويت ۾ آمريڪي سفارتخاني جي معاشي ڪائونسلر طور ڪم ڪندي هن معاشي معاملن ۽ دفاعي تعاون بابت ڪم ڪيو. ان عرصي ۾ آمريڪي دفاعي کاتي سان گڏجي عراق مان آمريڪي فوجن جي واپسيءَ جي سلسلي ۾ سهڪار پڻ ڪيو. دبئي ۾ آمريڪي قونصلخاني جي ايران بابت علائقائي آفيس ۾ نائب ڊائريڪٽر طور ڪم ڪندي کيس ايران ۽ وچ اوڀر جي سياسي معاملن بابت ذميواريون مليون. ان کان سواءِ هوءَ آمريڪي پرڏيهي کاتي جي ويجهي اوڀر معاملن واري شعبي ۾ اتر آفريڪا جي معاملن بابت آفيس جي ڊائريڪٽر پڻ رهي. اهي سڀ ذميواريون ظاهر ڪن ٿيون ته سندس سفارتي تجربو ڪيترن ئي مختلف ملڪن ۽ حساس علائقائي معاملن سان جڙيل رهيو آهي.
هاڻي سندس موجوده حيثيت تي نظر وجهجي ته نيٽالي بيڪر آگسٽ 2024ع ۾ پاڪستان پهتي ۽ آمريڪي سفارتخاني ۾ نائب سربراهه جي ذميواري سنڀالي. ان وقت پاڪستان ۾ آمريڪي سفير ڊونلڊ بلوم موجود هو. ڊونلڊ بلوم جي وڃڻ کان پوءِ جنوري 2025ع ۾ بيڪر کي آمريڪي سفارتي مشن جي ناظم الامور طور ذميواري ڏني وئي. ان وقت کان وٺي هوءَ اسلام آباد ۾ آمريڪي سفارتخاني جي سربراهي ڪري رهي آهي. هاڻي صدر ٽرمپ پاران سندس نالو سفير لاءِ نامزد ڪرڻ سان سندس سفارتي ڪيريئر ۾ هڪ نئون مرحلو شروع ٿيڻ جو امڪان پيدا ٿيو آهي.
هن نامزدگي جي اهميت ان ڪري به وڌي وڃي ٿي، جو پاڪستان ۽ آمريڪا وچ ۾ واپار، معدنيات، سيڙپڪاري ۽ علائقائي سلامتي بابت رابطا جاري آهن. خاص طور تي ريڪوڊڪ منصوبو ٻنهي ملڪن جي معاشي سهڪار جو هڪ اهم مثال بڻجي رهيو آهي. 10 نومبر تي سامهون آيل رپورٽ موجب نيٽالي بيڪر ٻڌايو ته آمريڪا جي ايڪسپورٽ امپورٽ بئنڪ ريڪوڊڪ ۾ کاڻين ۽ اهم معدنيات جي منصوبن لاءِ 1.25 ارب ڊالرن جي مالي سهائتا جي منظوري ڏني آهي. اهو معاملو پاڪستان جي معدني وسيلن ۽ پرڏيهي سيڙپڪاريءَ جي حوالي سان اهميت رکي ٿو. جيڪڏهن اهڙا منصوبا شفافيت، قومي مفادن ۽ مقامي ماڻهن جي حقن کي نظر ۾ رکندي اڳتي وڌايا وڃن ته ملڪ جي معاشي ترقيءَ ۾ مدد ملي سگهي ٿي.
پاڪستان ۽ آمريڪا وچ ۾ لاڳاپن جو ٻيو اهم پاسو سلامتي ۽ علائقائي امن آهي. افغانستان جي صورتحال، دهشتگرديءَ خلاف سهڪار، سرحدي سلامتي ۽ وچ اوڀر ۾ وڌندڙ ڇڪتاڻ اهڙا معاملا آهن، جن تي ٻنهي ملڪن جا مفاد هڪ ٻئي سان ڳنڍيل آهن. پاڪستان هميشه خطي ۾ امن ۽ استحڪام جي ضرورت تي زور ڏيندو رهيو آهي. اهڙي صورتحال ۾ آمريڪي سفير جي ذميواري رڳو سفارتي ملاقاتن تائين محدود نه هوندي، پر ٻنهي ملڪن وچ ۾ اعتماد وڌائڻ ۽ گڏيل معاملن کي اڳتي وڌائڻ پڻ سندس اهم ڪم هوندو.
پاڪستان لاءِ ضروري آهي ته آمريڪا سان لاڳاپن کي رڳو امداد يا عارضي سياسي ضرورتن جي نظر سان نه ڏٺو وڃي. ٻنهي ملڪن وچ ۾ واپار، زراعت، تعليم، جديد ٽيڪنالاجي، توانائي، صنعت ۽ معدنيات جي شعبن ۾ ڊگهي مدي وارو سهڪار پيدا ڪرڻ جي ضرورت آهي. پاڪستان وٽ قدرتي وسيلا، نوجوان آبادي ۽ اهم جاگرافيائي حيثيت موجود آهي، پر انهن وسيلن مان فائدو حاصل ڪرڻ لاءِ مضبوط پاليسين، شفاف انتظام ۽ عملي حڪمت عملي ضروري آهي. پرڏيهي سيڙپڪاري تڏهن ئي فائديمند ثابت ٿيندي، جڏهن ان مان ملڪ جي معيشت سان گڏ مقامي ماڻهن کي به روزگار ۽ ترقيءَ جا موقعا ملندا.
ٻئي طرف آمريڪا کي به پاڪستان سان لاڳاپن ۾ باهمي احترام ۽ برابريءَ جي اصولن کي اهميت ڏيڻي پوندي. ماضيءَ ۾ ٻنهي ملڪن وچ ۾ ڪيترائي ڀيرا اعتماد جي کوٽ پيدا ٿي، جنهن جا اثر سفارتي ۽ معاشي لاڳاپن تي پيا. تنهنڪري مستقبل ۾ ڪنهن به نئين سفارتي اڳڀرائي کي عملي نتيجن سان ڳنڍڻ ضروري آهي. پاڪستان کي پنهنجي پرڏيهي پاليسيءَ ۾ توازن برقرار رکندي چين، سعودي عرب، ترڪي ۽ ٻين دوست ملڪن سان لاڳاپن کي پڻ اهميت ڏيڻ گهرجي، ڇاڪاڻ ته عالمي سياست ۾ ڪنهن هڪ ملڪ تي مڪمل ڀاڙڻ بدران مختلف ملڪن سان متوازن لاڳاپا قائم ڪرڻ وڌيڪ اهميت رکي ٿو.
نيٽالي بيڪر جي نامزدگي کي پاڪستان ۽ آمريڪا وچ ۾ نئين سفارتي باب جي شروعات طور ڏسي سگهجي ٿو، پر ان جا حقيقي نتيجا سندس مقرريءَ کان پوءِ سامهون ايندا. هن وقت سڀني جي نظر آمريڪي سينيٽ جي منظوريءَ تي آهي. جيڪڏهن منظوري ملي ٿي ته بيڪر کي هڪ اهڙي ملڪ ۾ سفير طور ڪم ڪرڻو پوندو، جيڪو علائقائي سياست، معاشي چئلينجن ۽ عالمي سفارتڪاريءَ ۾ اهم حيثيت رکي ٿو. سندس ماضيءَ جو تجربو، پاڪستان سان اڳوڻو تعلق ۽ موجوده سفارتي ذميواريون سندس نئين ڪردار لاءِ اهم پسمنظر فراهم ڪن ٿيون.
آخرڪار سوال رڳو اهو ناهي ته نيٽالي بيڪر آمريڪا جي سفير بڻجندي يا نه، پر اصل سوال اهو آهي ته سندس مقرريءَ کان پوءِ پاڪستان ۽ آمريڪا جا لاڳاپا ڪهڙي عملي رخ ۾ اڳتي وڌندا؟ ڇا ٻنهي ملڪن وچ ۾ واپار ۽ سيڙپڪاري وڌندي، ڇا پاڪستان جي معدني وسيلن مان ملڪ کي حقيقي فائدو ملندو ۽ ڇا علائقائي امن لاءِ سفارتي سهڪار مضبوط ٿيندو؟ انهن سوالن جا جواب ايندڙ وقت ۾ سامهون ايندا. پاڪستان کي گهرجي ته هن سفارتي موقعي مان فائدو وٺندي پنهنجي قومي خودمختياري، معاشي مفادن ۽ عوام جي خوشحاليءَ کي اوليت ڏئي، ڇاڪاڻ ته ڪنهن به ملڪ جي پرڏيهي پاليسيءَ جي اصل ڪاميابي ان جي عوام لاءِ پيدا ٿيندڙ عملي فائدن مان ئي پرکي ويندي.
