ڪراچي(ايڊيٽر ڊيسڪ)زمين تي زندگي جي شروعات بابت مشهور نظريو ته ڪوميٽس (comets) اربين سال اڳ زمين تي زندگي شروع ڪرڻ ۾ اهم ڪردار ادا ڪيو، نئين ڪمپيوٽر سميوليشنز جي مطابق شايد درست نه هجي، جيڪي ڏهاڪن جي سائنسي سوچ جي خلاف آهن.
هي دريافت ڏيکاري ٿي ته انهن برفاني شين ۾ موجود نازڪ نامياتي ماليڪيولز ٽڪر وقت تباهه ٿي وڃن ها، جنهن سان زندگي جي شروعات جو هڪ قائم ٿيل نظريو، جيڪو گهٽ ۾ گهٽ 1961 کان هلندو اچي ٿو، غلط ثابت ٿئي ٿو. وسيع خيال ته زندگي جا جزا خلا مان آيا، جنهن کي پينسپرميا چئبو آهي، اڃا به پراڻو آهي ۽ سائنسي طور 1908 ۾ پيش ڪيو ويو هو.
زمين تي زندگي لاءِ پيچيده نامياتي ماليڪيولز گهربل آهن، پر اهو واضح ناهي ته اسان جي شروعاتي زمين وٽ پريبيوٽڪ ڪيمسٽري (جيڪا زندگي جي بنيادي بلاڪ پيدا ڪري ٿي) لاءِ ڪافي خام مواد هو يا نه. ڪوميٽس مٽي ۽ برف مان ٺهيل آهن پر انهن ۾ نامياتي مواد به موجود هوندو آهي. هن ساخت جي ڪري، جنهن انهن آسماني جسمن کي ”گندي برف جا گولا“ جو لقب ڏنو، سائنسدانن کي خيال آيو ته ڪوميٽس زمين جي مٿاڇري تي پاڻي ۽ نامياتي ماليڪيولز جمع ڪري سگهن ٿيون.
پنهنجي شروعاتي تاريخ ۾4 ارب سال کان وڌيڪ اڳ زمين تي 100 ميٽر (328 فوٽ) کان وڏين هڪ لک کان وڌيڪ ڪوميٽس جي ڀاري بمباري ٿي سگهي ٿي، نئين مطالعي مطابق، جيڪو اربع تي سائنٽيفڪ رپورٽس جرنل ۾ شايع ٿيو. تنهن هوندي به، اهي ٽڪر گهڻو ڪري ايڏا ڳرا هئا جو زندگي شروع ڪندڙ ماليڪيولز برداشت نه ڪري سگهيا.
ٽيم ڪوميٽس جي ٺهڻ ۽ ارتقا جي جديد ماڊلز استعمال ڪري هن شروعاتي سياروي دور کي هڪ لک ڀيرا سميوليٽ ڪيو. ”شروعاتي زمين تي مٿاڇري جي ماحول جي باري ۾ اسان جي ڄاڻ مطابق، سراسري طور اسان جي سميوليشنز ۾ ڪو به ڪامياب ٽڪر نه مليو،“ مطالعي جي اڳواڻ ۽ ليکڪ رچرڊ انسلو چيو، جنهن هي تحقيق يونيورسٽي آف ڪيمبرج جي انسٽيٽيوٽ آف ايسٽرانومي ۾ پنهنجي ڊاڪٽريٽ دوران ڪئي.
ڪوميٽس ۾ زندگي لاءِ گهربل اهم ماليڪيولز جي وڏو مقدار موجود هو، پر سميوليشن ۾ مليو ته اهي شيون ايڏي تيز رفتار سان اينديون هيون جو انهن کي محفوظ طور جمع نه ڪري سگهيون. ”زمين تي ڪرڻ وقت انهن ڪوميٽس جي عام رفتار جي ڪري اصل ۾ تمام ٿورا، يا ڪو به نه، برقرار نامياتي ماليڪيولز پهچائي سگهي ها، تنهن ڪري ڪوميٽس پريبيوٽڪ ڪيمسٽري لاءِ اڳ جيئن سوچيو ويندو هو، ايڏيون مفيد نٿيون لڳن.“ انسلو چيو.
وڌيڪ صحيح طور، 54 سيڪڙو سميوليشنز ۾ ڪو به ٽڪر نه ٿيو، جڏهن ته باقي 46 سيڪڙو ۾ گهٽ ۾ گهٽ هڪ ۽ ”تمام ننڍي اقليت“ ۾ ٽن تائين ٽڪر ٿيا، انسلو چيو. ”اسان پڪ سان اهو رد نٿا ڪري سگهون ته ڪڏهن به ڪو ڪامياب ٽڪر نه ٿيو، ٿي سگهي ٿو ته اهڙو ڪو اتفاقي ٽڪر ٿيو هجي.“ تنهن هوندي به، اهڙن اتفاقي واقعن لاءِ ”مڪمل جاءِ“ گهرجي ها، جتي اڳ ۾ ئي ڪيتريون ئي اهم شرطون پوريون ٿيل هجن، جن ۾ مائع پاڻي ۽ زندگي جي حمايت لاءِ گهربل ٻيا ڪيميائي مواد شامل آهن. اها گڏيل حالت مجموعي عمل کي غير ممڪن بڻائي ٿي، هن وڌيڪ چيو.
متبادل وضاحتون
مطالعو قدرتي طور تي موجود ڪيميائي هائيڊروجن سائنائيڊ يا HCN تي ڌيان ڏئي ٿو، جيڪو پريبيوٽڪ ڪيمسٽري ۾ هڪ اهم پيشرو آهي ۽ درجنين ڪوميٽس ۾، جن ۾ نمايان هيلي ۽ هيل-باپ ڪوميٽس شامل آهن، دريافت ٿيل آهي.
هائڊروجن، ڪاربن ۽ نائٽروجن مان ٺهيل HCN پاڻي سان گڏ امينو ايسڊز، پروٽين جا ماليڪيول ٺاهي سگهي ٿو؛ ٻين مطالعن ۾ اڳ ۾ ئي HCN کي زمين تي زندگي جي شروعات لاءِ هڪ امڪاني اهم جزو سڃاتو ويو آهي.
”جڏهن ڪوميٽس زمين تي ٽڪرائجن ٿا، ته اهي تيز گرمي پد ۽ دٻاءُ جي ڪري جھٽڪو کائين ٿيون، ۽ تازن مطالعي ۾ مليو آهي ته انهن پيشرو ماليڪيولز مان گهڻا هن تيز دٻاءُ ۽ گرمي پد جي ڪري، گڏوگڏ بعد جي ٽڪرن جي ڪري، تباهه ٿي سگهن ٿا،“ انسلو چيو.
مطالعي جا ليکڪ دليل ڏين ٿا ته جيتوڻيڪ ڪو ڪامياب ٽڪر ٿيو به هجي، ته به اهو ڪيميائي مواد مفيد مقدار ۾ پهچائڻ جو امڪان گهٽ آهي، ۽ سمنڊ ۾ ٽڪر جي صورت ۾ اهو جلدي حل ٿي وڃي ها.
پريبيوٽڪ ڪيمسٽري لاءِ ميدان تيار ڪرڻ لاءِ ٻيا به ڪيترائي پيشرو ماليڪيولز گهربل آهن، جهڙوڪ فاسفورس ۽ سلفر وارا مرڪب، پر اهي ڪوميٽس ۾ عام طور تي نه ملندا آهن، انسلو چيو. ”ڪوميٽس هائيڊروجن سائنائيڊ پهچائڻ ۾ واقعي سٺيون آهن، پر ڇاڪاڻ ته ڪوميٽ ڪٿي ٽڪرائجي ٿي اهو اتفاقي آهي، تنهن ڪري اسان کي ان جاءِ تي هن ڪيمسٽري لاءِ گهربل ٻيو سڀ ڪجهه هجڻ جي ضمانت ناهي.“
جيڪڏهن ڪوميٽس زمين تي زندگي جا بنيادي بلاڪ نه پهچايا، ته انسلو چيو ته ڳولڻ لاءِ ڪيتريون ئي ٻيون اميد واريون راهون آهن. هڪ ڊگهي عرصي کان هلندڙ مقابلي واري نظريي مطابق، زمين جي شروعاتي سوپ پاڻ ئي زندگي لاءِ گهربل ماليڪيولز ٺاهي سگهي ها. نامياتي مواد جو هڪ متبادل ڪاسمڪ ذريعو ايسٽرائڊز ٿي سگهن ٿا، جيڪي عام طور تي زمين تي وڌيڪ سست ۽ وڌيڪ تعداد ۾ ٽڪرائجن ٿيون. انسلو تازن دريافتن ڏانهن اشارو ڪيو ايسٽرائڊز بينو ۽ ريوگو جي نمونن مان، جن ۾ پروٽين ٺاهيندڙ امينو ايسڊز جي اڪثريت موجود آهي.
تازو مطالعو هڪ ٻيو دلچسپ امڪان به اٿاري ٿو: جڏهن ته زمين وٽ ڪوميٽ ٽڪرن مان HCN پيدا ڪرڻ لاءِ مثالي حالتون نه هجن، پراڻو مريخ وڌيڪ مناسب ٿي سگهي ٿي. ”ڇاڪاڻ ته مريخ زمين کان تمام ننڍو آهي ۽ سج کان وڌيڪ پري آهي، تنهن ڪري ڪوميٽس جي عام ٽڪر جي رفتار تمام گهٽ آهي، تنهن ڪري جڏهن زمين تي اهي ٽڪر گهڻو HCN تباهه ڪري رهيا هئا، مريخ لاءِ اهو ايترو نه هو،“ انسلو چيو.
هي خيال ان ڊگهي عرصي کان هلندڙ سوال ۾ هڪ ٻيو رخ شامل ڪري سگهي ٿو ته ڇا ڳاڙهي سياري ڪڏهن زندگي جي حمايت ڪئي هئي.
”جڏهن اسان مريخ جي شروعاتي ارتقا کي وڌيڪ تفصيل سان سمجهڻ جي ڪوشش ڪريون ٿا، ته هي صرف هڪ ٻيو نقطه نظر آهي جيڪو اسان جي ذهن ۾ رکڻ گهرجي،“ انسلو چيو.
ڪوميٽ جو نظريو اڃا به قائم رهي سگهي ٿو
جڏهن ته ليکڪن ويجهي طور تجزيو ڪيو ته HCN ڪوميٽ ٽڪر کان ڪيئن بچي سگهي ٿو، پر اهو ڪيميائي برفاني جسمن جي زمين جي فضا ۾ داخل ٿيڻ کان اڳ ردعمل مان گذري سگهي ٿو، ڪوئين چان چيو، جيڪا رائل هالووي يونيورسٽي آف لنڊن ۾ زمين جي سائنسز جي ايسوسيئيٽ پروفيسر آهي ۽ مطالعي ۾ شامل نه هئي. هي عمل حياتياتي طور اهم مرڪب پيدا ڪري سگهي ٿو، جهڙوڪ اهي پروٽين جا بنيادي بلاڪ، جيڪي گهٽ غير مستحڪم آهن ۽ بچڻ جو وڌيڪ امڪان رکن ٿا.
”تنهن ڪري، برقرار HCN پهچائڻ جي غير ڪارڪردگي مڪمل طور تي ڪوميٽس جي ان امڪاني ڪردار کي رد نه ڪري ٿي ته اهي ٻيا اهم نامياتي مرڪب فراهم ڪري سگهن ٿيون جيڪي زندگي جي ظهور کان اڳ زمين جي پريبيوٽڪ نامياتي ذخيرن ۾ حصو وٺي سگهن ٿيون،“ چان هڪ اي ميل ۾ لکيو.
نڪول زيلنر، ميشيگن جي البين ڪاليج ۾ فزڪس جي پروفيسر، هڪ اي ميل ۾ چيو ته هوءَ نتيجن کان حيران نه ٿي. جڏهن ته هوءَ به ڪوميٽس کي زندگي جي ظهور ۾ ممڪن حصو وٺندڙ طور ختم ڪرڻ کان هچڪچائي ٿي، پر هن تسليم ڪيو ته ”ليکڪن امڪان جي چوڌاري ضرور ڪجهه سٺا پيرا ميٽر رکيا آهن.“
