آبادگارن جي مدد کي مضبوط ڪرڻ لاءِ جامع پيڪيج جي منظوري

ڪراچي (اسٽاف رپورٽر): سنڌ جي وڏي وزير سيد مراد علي شاهه خميس ڏينهن صوبائي ڪابينا جي اجلاس جي صدارت ڪئي جنهن ۾ ڪڻڪ جي آبادگارن جي مدد کي وڌيڪ مضبوط بڻائڻ لاءِ هڪ جامع پيڪيج جي منظوري ڏني وئي، زمين جي مالڪي جي حقن جي اليڪٽرانڪ منتقلي لاءِ هڪ تاريخي ڊجيٽل ۽ بلاڪ چين تي ٻڌل نظام شروع ڪيو ويو ۽ نيشنل انسٽيٽيوٽ آف چائلڊ هيلٿ ڪراچي ۾ 13 ماڙ، 445 بسترن واري بلقيس ۽ عبدالستار ايڌي ميڊيڪل ٽاور جي اڏاوت جي منظوري ڏني وئي. ڪابينا ڪرمنل پراسيڪيوشن سروس ۾ سڌارن، سنڌ اسپورٽس پاليسي، اعليٰ تعليم جي ترميمن ۽ صحت، ٽيڪسيشن، مقامي حڪومت، پورهيتن، زمين جي انتظاميا ۽ نوجوانن جي ترقيءَ بابت ڪيترن ئي ٻين قدمن جي پڻ منظوري ڏني. وزيراعليٰ هائوس ۾ ٿيل اجلاس ۾ صوبائي وزيرن، صلاحڪارن، خاص معاونن، چيف سڪريٽري آصف حيدر شاهه ۽ اعليٰ عملدارن شرڪت ڪئي جنهن ۾ 23 ايجنڊا جي نقطن تي غور ڪيو ويو ۽ هارين جي مدد کي مضبوط بڻائڻ، صحت جي بنيادي ڍانچي کي وڌائڻ، عوامي خدمتن کي جديد بڻائڻ ۽ ادارتي حڪمراني کي بهتر بڻائڻ وارا فيصلا ڪيا ويا.
ڪڻڪ جي آبادگارن لاءِ امدادي پيڪيج: ڪابينا زراعت واري وزير محمد خان بخش مھر جي سربراهيءَ ۾ قائم وزيراڻي ذيلي ڪميٽي جي سفارشن کانپوءِ 25 ايڪڙن تائين زمين رکندڙ ڪڻڪ جي آبادگارن لاءِ هڪ وڌايل امدادي پيڪيج جي منظوري ڏني. ذيل ڪميٽي ڊي اي پي (DAP) ڀاڻ جي قيمتن ۾ متوقع واڌ، سبسڊي جي اختيارن، ڪڻڪ جي خريداري جي ترغيبن، امدادي قيمت ۽ فائدو وٺندڙن لاءِ ڊجيٽل تصديقي نظام ۾ بهتريءَ جو جائزو ورتو هو. منظور ٿيل طريقيڪار تحت اهل ڪڻڪ جي آبادگارن کي ڊي اي پي ڀاڻ يا ڪنهن منظور ٿيل متبادل جي خريداري لاءِ هڪ مقرر ڪيل سبسڊي ملندي جڏهن ته خوراڪ کاتي کي ڪڻڪ فراهم ڪندڙ هارين کي فراهم ڪيل ڪڻڪ جي مقدار جي بنياد تي اضافي سبسڊي ڏني ويندي. ڪابينا خوراڪ کاتي کي ڪڻڪ فراهم ڪندڙ هارين لاءِ اضافي سبسڊي 1,000 رپين مان وڌائي 2,000 رپيا في مڻ ڪري ڇڏي. مراد شاهه چيو ته اميد آهي ته هن پيڪيج مان سڄي سنڌ جي لڳ ڀڳ 5 لک 50 هزار ڪڻڪ جي آبادگارن کي فائدو پهچندو. ڪابينا کي ٻڌايو ويو ته گذريل خريداري واري سيزن دوران 56,741 هارين خوراڪ کاتي کي ڪڻڪ فراهم ڪئي هئي جيڪا 413,507 ايڪڙن تي پکڙيل هئي ۽ هنن 20 لک 40 هزار مڻ کان وڌيڪ ڪڻڪ پهچائي هئي. منظور ٿيل سبسڊي پيڪيج جو ڪاٿو لڳ ڀڳ 14.9 ارب رپيا لڳايو ويو آهي جڏهن ته خوراڪ کاتي کي فراهم ڪيل ڪڻڪ تي وڌايل ترغيب مجموعي بجيٽ کي لڳ ڀڳ 16 ارب رپين تائين پهچائي سگهي ٿي، جيڪا آخري تصديق ۽ ادائيگي سان مشروط هوندي. وڏي وزير ’سنڌ هاري سپورٽ پروگرام‘ (SWGSP) تحت 25 ايڪڙن تائين زمين جي مالڪي رکندڙ ڪڻڪ جي آبادگارن جي نئين سر رجسٽريشن جي هدايت ڪئي. پهريان کان موجود فائدو وٺندڙن جي روينيو کاتي ذريعي ٻيهر تصديق ڪئي ويندي، جڏهن ته نون درخواست گذارن کي هڪ جديد ڊجيٽل پليٽ فارم ذريعي رجسٽر ڪيو ويندو جيڪو نقلي ۽ نااهل اندراج کي ختم ڪرڻ لاءِ ٺاهيو ويو آهي. زراعت کاتي کي موجوده ڊجيٽل ايپليڪيشن کي بهتر بڻائڻ جي هدايت ڪئي وئي جڏهن ته سبسڊي جي ادائيگي سڌي طرح سنڌ بئنڪ ذريعي فائدو وٺندڙن جي بينظير هاري ڪارڊ اڪائونٽس ۾ منتقل ڪئي ويندي. ڪابينا مشاورت ۽ مالي جائزي کي مڪمل ڪرڻ لاءِ سال 27-2026 لاءِ ڪڻڪ جي امدادي قيمت بابت فيصلو ملتوي ڪري ڇڏيو. وڏي وزير لاڳاپيل کاتن کي هدايت ڪئي ته پيڪيج جي شفاف، ٽيڪنالاجي تي ٻڌل ۽ هاري دوست طريقي سان عملدرآمد کي يقيني بڻايو وڃي ته جيئن امداد صوبي جي حقيقي آبادگارن تائين پهچي سگهي.
اين آءِ سي ايڇ (NICH) ۾ ايڌي ميڊيڪل ٽاور:
صحت جي شعبي ۾ هڪ وڏي قدم جي پڻ منظوري ڏني وئي جنهن تحت ڪابينا عبدالستار ايڌي فائونڊيشن سان عوامي-نجي ڀاڱيواري جي بنياد تي اين آءِ سي ايڇ ڪراچي ۾ 13 ماڙ, 445 بسترن واري بلقيس ۽ عبدالستار ايڌي ميڊيڪل ٽاور جي اڏاوت جي منظوري ڏئي ڇڏي. وڏي وزير چيو ته هن 17 ملين ڊالرن جي منصوبي لاءِ مالي مدد 10 ملين ڊالر ايڌي فائونڊيشن پاران ۽ 7 ملين ڊالر سنڌ حڪومت جي امدادي گرانٽ ذريعي فراهم ڪئي ويندي جيڪا مالي سال 27-2026 ۽ 28-2027 دوران ٻن برابر قسطن ۾ جاري ڪئي ويندي. ڪابينا منصوبي تي عملدرآمد، مالي شفافيت ۽ حڪومتي فنڊن جي استعمال جي نگراني ڪرڻ لاءِ فيصل ايڌي جي سربراهيءَ ۾ هڪ پروجيڪٽ سپروائيزري ڪميٽي جي پڻ منظوري ڏني.
پائلٽ بنياد تي بلاڪ چين تي ٻڌل زمين جي منتقلي واري نظام جو آغاز:
صوبائي ڪابينا ٽن پائلٽ ديهن—ضلعي مٽياري جي ديهه مٽياري ۽ ديهه پليجاڻي ۽ ضلعي سکر جي ديهه باگيرجي—۾ ”ڊجيٽلائيزيشن ۽ اي-ٽرانسفر آف ٽائيٽل سسٽم“ شروع ڪرڻ جي منظوري ڏني، جيڪو زميني انتظاميا کي جديد بڻائڻ ۽ ملڪيت جي خريد و فروخت کي تيز، شفاف ۽ شهري دوست بڻائڻ ڏانهن هڪ وڏو قدم آهي. بورڊ آف روينيو جي سهڪار سان سکر آءِ بي اي يونيورسٽي پاران تيار ڪيل هي آءِ ٽي (IT) تي ٻڌل نظام ٽنهي پائلٽ ديهن جي هٿ اکرين زميني رڪارڊ جي 100 سيڪڙو ڊجيٽلائيزيشن ۽ تياري کانپوءِ عملدرآمد لاءِ تيار آهي. اهو نئون نظام ملڪيت جي حقن جي اليڪٽرانڪ منتقلي لاءِ هڪ محفوظ، بغير ڪنهن سان روبرو ٿيڻ جي ۽ ون ونڊو ميڪانزم فراهم ڪندو، جيڪو دستاويزن جي رجسٽريشن ۽ ان کانپوءِ ٿيندڙ ڦيرڦار جي موجوده طريقيڪار جي جاءِ وٺندو. هي نظام ايف بي آر (FBR)، نادرا (NADRA) ۽ سنڌ اي-اسٽيمپنگ نظام سان ڳنڍيو ويو آهي، جنهن سان هڪ گڏيل ڊجيٽل پليٽ فارم ذريعي تصديق ۽ پروسيسنگ ٿي سگهندي. نئين انتظام تحت، سڀني کاتيدارن (زمين جي مالڪن) کي هڪ محفوظ آن لائن پورٽل ذريعي پنهنجي زميني رڪارڊ تائين مفت پهچ هوندي. اهي ڪنهن به الڳ سيل سرٽيفڪيٽ جي ضرورت کان سواءِ پنهنجي ملڪيت اليڪٽرانڪ طريقي سان وڪرو، خريد، تحفي يا ٻئي ڪنهن به طريقي سان منتقل ڪري سگهندا. صرف بايو ميٽرڪ تصديق لاءِ هڪ ڀيرو جسماني طور وڃڻو پوندو جنهن کانپوءِ معاملو ڊجيٽل نظام ذريعي مڪمل ڪري سگهبو. ڪابينا کي ٻڌايو ويو ته سڀني ضلعن ۾ اڳيئي ڪم ڪندڙ پيپلز سروس سينٽرز زمين جي مالڪن کي نظام تائين پهچ حاصل ڪرڻ، بايو ميٽرڪ تصديق ۽ ٻيا گهربل طريقا مڪمل ڪرڻ ۾ سهولت فراهم ڪندا. وڌيڪ پهچ کي يقيني بڻائڻ لاءِ جتي ضرورت هوندي اتي تعلقي سطح تي اضافي سينٽر پڻ قائم ڪري سگهجن ٿا. هر ملڪيت لاءِ هڪ ”پراپرٽي ڪارڊ“ پڻ تيار ڪري لاڳاپيل مالڪ کي ڏنو ويندو، جنهن سان شهرين کي پنهنجي ملڪيت جي حقن جو هڪ محفوظ ۽ آسانيءَ سان پهچ وارو رڪارڊ ملي ويندو. پائلٽ منصوبي جي عملدرآمد کي آسان بڻائڻ لاءِ، ڪابينا ٽن قانوني دستاويزن جي منظوري ڏني، جن ۾ ٽرانسفر آف پراپرٽي ائڪٽ 1882، سنڌ رجسٽريشن ائڪٽ 1908 ۽ سنڌ اي-ڪنوينس رولز 2026 سان لاڳاپيل نوٽيفڪيشن شامل آهن. وڏي وزير چيو ته هي قدم هڪ شهري-مرڪوز، عوام دوست ۽ شفاف زميني انتظاميا واري نظام طور تيار ڪيو ويو آهي جنهن جو مقصد ڌوڪي، تڪرارن ۽ طريقيڪار جي دير کي گهٽائڻ، رڪارڊ جي سڪيورٽي کي بهتر بڻائڻ ۽ ملڪيت جي ڏيڻ ٻيڻ ۾ شفافيت ۽ احتساب کي مضبوط ڪرڻ آهي. مراد شاهه چيو ته ان سان زمين جي بهتر استعمال جي منصوبابندي ۾ سهولت ملڻ، شهرين جي خدمتن تائين پهچ ۾ بهتري ۽ وڌيڪ ڪارائتي ۽ جديد لينڊ گورننس ۾ مدد ملڻ جي پڻ اميد آهي.
ڪرمنل پراسيڪيوشن سروس ۾ سڌارا: ڪابينا سنڌ ڪرمنل پراسيڪيوشن سروس (اڏاوت، ڪم ۽ اختيار) (ترميمي) بل 2026 جي مسودي جي منظوري ڏني جنهن ذريعي سينيئر پراسيڪيوشن جي عهدن لاءِ هڪ منظم پروموشنل ميڪانزم متعارف ڪرايو ويو آهي. ڊپٽي ڊسٽرڪٽ پبلڪ پراسيڪيوٽر (BS-18)، ڊسٽرڪٽ پبلڪ پراسيڪيوٽر (BS-19)، ڊپٽي پراسيڪيوٽر جنرل (BS-18) ۽ ايڊيشنل پراسيڪيوٽر جنرل (BS-19) جي عهدن تي سڌي ريت ڀرتي ختم ڪئي ويندي ۽ اهي عهدا ترقي ذريعي پر ڪيا ويندا. اسسٽنٽ ڊسٽرڪٽ پبلڪ پراسيڪيوٽر ۽ اسسٽنٽ پراسيڪيوٽر جنرل، ٻئي BS-17 جا عهدا شروعاتي سطح (اينٽري ليول) جون پوسٽون رهنديون جيڪي سنڌ پبلڪ سروس ڪميشن ذريعي 100 سيڪڙو سڌي ڀرتي سان پر ڪيون وينديون. هي ترميم قانون جي وزير کي اهو اختيار پڻ ڏيندي ته هو باقاعده ڪيڊر کي متاثر ڪرڻ کان سواءِ، غير معمولي پيچيدگي يا عوامي اهميت جي ڪيسن لاءِ عارضي ڪانٽريڪٽ جي بنياد تي اهل پراسيڪيوٽرن جون خدمتون حاصل ڪري سگهي.
سنڌ اسپورٽس پاليسي جي منظوري: ڪابينا رسمي طور تي سنڌ اسپورٽس پاليسي جي منظوري ڏني، جنهن جو مقصد ”سڀني لاءِ رانديون“ (Sports for All) جي ويزن تحت هڪ جامع ۽ مقابلي وارو راندين جو ماحول پيدا ڪرڻ آهي. هيءَ پاليسي ٽيلنٽ جي سڃاڻپ، برابري جا موقعا، تعليمي ادارن ۾ جسماني تعليم جي بحالي ۽ راندين جي بنيادي ڍانچي جي ترقيءَ لاءِ راهه هموار ڪري ٿي، جنهن ۾ ڊويزنل اسپورٽس سٽيز، ضليعي سطح جا اسپورٽس ڪمپليڪس، تعلقي سطح جون گهڻ-مقصدن واريون سهولتون، اسپورٽس هاسٽلز، اڪيڊميون ۽ راندين جي سائنس ۽ اينٽي ڊوپنگ جون خاص سهولتون شامل آهن. سنڌ اسپورٽس بورڊ تعلقي سطح تائين هڪ منظم انتظامي نظام جي نگراني ڪندو. هيءَ پاليسي ضابطه اخلاق، نوڪرين جي ڪوٽا، حقدار رانديگرن لاءِ وظيفا ۽ عوامي-نجي ڀاڱيواري ذريعي ڀلائي جي قدمن جو پڻ بندوبست ڪري ٿي. ڪابينا نظرثاني ٿيل نيشنل ايڊوليسنٽ اينڊ يوٿ پاليسي تي سنڌ جي راءِ جي پڻ منظوري ڏني جنهن ۾ تجويز ڪيل صوبائي ۽ ضلعي يوٿ ڪائونسلن ۾ ڳوٺاڻن، ساحلي ۽ موسمياتي تبديلين کان متاثر ٿيندڙ نوجوانن کي وڌيڪ نمائندگي ڏيڻ، شاگرد يونينن لاءِ غير جانبدار فريم ورڪ ۽ هڪ صوبائي گرين اسڪيلز فريم ورڪ جي سفارش ڪئي وئي آهي.
اعليٰ تعليم جي ترميمن جي منظوري: ڪابينا سنڌ انسٽيٽيوٽ آف ٽيچر ايجوڪيشن (SITE) ائڪٽ 2025 ۾ ترميمن جي منظوري ڏني جنهن تحت سنڌ پبلڪ پرائيويٽ پارٽنرشپ ائڪٽ 2010 تحت نجي ڀائيوارن کي قانوني اختيارن جي ڪنٽرولڊ ۽ محدود وقت لاءِ منتقلي ممڪن بڻائي ويندي، جيڪا وڏي وزير جي منظوري ۽ ريگيوليٽري نگراني سان مشروط هوندي. ان سان گڏ قلندر شهباز يونيورسٽي آف ماڊرن سائنسز (ترميمي) بل 2026 جي پڻ منظوري ڏني وئي، جنهن ذريعي يونيورسٽي جو قانوني مقام ٽنڊو محمد خان مان تبديل ڪري ڪراچي منتقل ڪيو ويو آهي، ان جي گورننس ڍانچي کي بهتر بڻايو ويو آهي ۽ ان جي تعليمي دائري کي مصنوعي ذهانت، ڊيٽا اينالائيٽڪس، روبوٽڪس ۽ سسٽينبل سائنسز سميت نون شعبن تائين وڌايو ويو آهي.
ايس آءِ يو ٽي (SIUT) کي 555.13 ملين رپين جي انفراسٽرڪچر سيس جي ڇوٽ ملي وئي: ڪابينا سنڌ انسٽيٽيوٽ آف يورولاجي اينڊ ٽرانسپلانٽيشن (SIUT) کي طبي سامان جي درآمد تي ڏنل 555.13 ملين رپين جي انفراسٽرڪچر سيس جي ڇوٽ جي توثيق ڪئي. هن ڇوٽ ۾ مئي ۽ سيپٽمبر 2026 جي وچ ۾ ڪليئر ٿيل 154 ڪنسائنمينٽس شامل هئا جن جو گڏيل اندازي مطابق ملو لڳ ڀڳ 30.07 ارب رپيا هو.
موٽر گاڏين جا ٽيڪس ايف بي آر (FBR) جي ريفنڊ سان لاڳاپيل:
ڪابينا فيصلو ڪيو ته موٽر گاڏين تي ايڊوانس ٽيڪس ۽ ڪيپيٽل ويلو ٽيڪس جي وصولي جي بحالي فيڊرل بورڊ آف روينيو (FBR) کان واجب الادا ريفنڊ جي وصولي ۽ ان سان لاڳاپيل مالي ۽ قانوني معاملن جي حل سان مشروط رهندي. صوبائي حڪومت باقي بچيل 10 ارب رپين جي ريفنڊ جي جاري ڪرڻ، بقايا ڪليمن تي حتمي عزم ۽ مستقبل ۾ ٽيڪس اوڳاڙي جي ڪنهن به انتظام لاءِ گڏيل طور تي طئي ٿيل ۽ آئين جي مطابق ميڪانزم جو مطالبو ڪيو.
ڀت خراب ڪرڻ يا بدصورتي جي روڪٿام جو قانون لوڪل گورنمينٽ کاتي ڏانهن منتقل:
هائيڪورٽ جي حڪمن جي تعميل ۾، ڪابينا ”پريوينشن آف ڊيفيسمنٽ آف پراپرٽي ائڪٽ 2013“ جو انتظام گهرو کاتي مان مٽائي لوڪل گورنمينٽ اينڊ هائوسنگ ٽائون پلاننگ کاتي ڏانهن منتقل ڪرڻ جي منظوري ڏني. کاتي کي هدايت ڪئي وئي ته هو هن قانون جو جائزو وٺي ته جيئن سنڌ لوڪل گورنمينٽ ائڪٽ 2013 سان گڏيل ٽڪراءَ (اوورليپ) کي ختم ڪري سگهجي جڏهن ته ان جي وسيع تعريفن ۽ لاڳت جي وصولي جي شقن کي برقرار رکيو وڃي. هڪ ڪابينا ڪميٽي عملدرآمد ۽ قانوني هماهنگي جي نگراني ڪندي.
انٽيليجنس بيورو جي آفيس لاءِ زمين الاٽ: ڪابينا ڄامشورو ۾ ڊسٽرڪٽ هيڊڪوارٽرز ڪمپليڪس جي ويجهو تعلقي ڪوٽڙي جي ديهه سونولهر ۾ 20,000 اسڪوائر فوٽ زمين انٽيليجنس بيورو کي پنهنجي آفيس جي اڏاوت لاءِ 99 سالن جي ليز تي ڏيڻ جي منظوري ڏني.
اين ايڇ ايس پي (NHSP) جي معاهدي ۾ واڌ: ڪابينا نيشنل هيلٿ سپورٽ پروگرام سنڌ جي پروگرام ڊائريڪٽر ڊاڪٽر صاحب جان بدر جي معاهدي ۾ عالمي بئنڪ جي تعاون سان هلندڙ پروگرام جي مڪمل ٿيڻ تائين واڌ جي منظوري ڏني ته باقي بچيل هدفن کي حاصل ڪرڻ لاءِ قيادت جو تسلسل ضروري هو.
ورڪرز ويلفيئر بورڊ جون خالي جايون پر ڪيون ويون:
ڪابينا 12 رجسٽرڊ ليبر فيڊريشنن مان مليل نامزدگين کانپوءِ ورڪرز ويلفيئر بورڊ، سنڌ تي پورهيتن جي نمائندن طور حبيب الدين جنيدي، سيد ذوالفقار علي شاهه ۽ ناصر عزيز منصور جي مقرري جي منظوري ڏني، جنهن پروجيڪٽ کي 31 ڊسمبر 2027ع تي سپورٽ حاصل آهي.
پي ايم فيول ريليف اسڪيم جو جائزو:
ڪابينا وفاق جي مالي سهڪار سان هلندڙ ”پي ايم فيول ريليف اسڪيم 2026“ جي سڄي صوبي ۾ عملدرآمد جو پڻ جائزو ورتو جيڪا اڳوڻي ”پيپلز فيول سبسڊي پروگرام“ جي جاءِ وٺي ٿي. هيءَ نئين اسڪيم اهل ٻن ۽ ٽن ڦيٿن وارين گاڏين جي واپرائيندڙن کي 100 رپيا في ليٽر ريليف فراهم ڪري ٿي، جيڪو هر هفتي 5 ليٽر ۽ هر مهيني 20 ليٽر تائين آهي جڏهن ته 800cc تائين نجي ڪارون هر 10 ڏينهن ۾ 10 ليٽر تائين ساڳئي ريليف لاءِ اهل آهن جنهن جي مهيني جي حد 30 ليٽر آهي.
رجسٽريشن 9771 تي ايس ايم ايس (SMS) موڪلڻ ذريعي آسان بڻائي پئي وڃي، جنهن کانپوءِ ’فيول پاس ايپ‘ ذريعي واؤچر حاصل ڪري سگهبو. ڪابينا کي ٻڌايو ويو ته سنڌ ۾ لڳ ڀڳ 67 لک 60 هزار (6.76 ملين) گاڏين جو هڪ امڪاني اهل بنياد موجود آهي جنهن ۾ 55 لک 10 هزار موٽرسائيڪلون، 338,344 ٽن ڦيٿن واريون گاڏيون ۽ 909,436 ننڍيون ڪارون شامل آهن جنهن سان صوبي لاءِ هر مهيني لڳ ڀڳ 14.43 ارب رپين جو امڪاني وفاقي ريليف بڻجي ٿو. سنڌ حڪومت اسڪيم بابت عوامي آگاهي کي هٿي ڏيڻ تي اتفاق ڪيو ۽ وفاقي حڪومت تي زور ڀريو ته ٻه-ٻوليائي مقامي ٻوليءَ ۾ سائن بورڊن کي يقيني بڻايو وڃي ۽ اسڪيم ۾ شامل فيول اسٽيشنن جون مڪمل لسٽون شايع ڪيون وڃن.