ڊاڪٽر طارق نوراني
صحت مند انسان ئي صحتمند معاشري جو بنياد هوندو آهي ۽ صحتمند زندگيءَ لاءِ متوازن، محفوظ ۽ غذائيت سان ڀرپور خوراڪ بنيادي ضرورت آهي. دنيا ۾ اهڙيون ڪيتريون ئي غذائون موجود آهن، جيڪي جسم کي توانائي ڏيڻ سان گڏ واڌ ويجهه، قوت ۽ جسماني نظام جي بهتر ڪارڪردگي لاءِ ضروري غذائي جزا فراهم ڪن ٿيون. انهن غذائن مان انڊو پنهنجي غذائي قدر، آسان دستيابي ۽ مختلف طريقن سان استعمال ٿيڻ سبب هڪ نمايان حيثيت رکي ٿو. ھڪ ننڍڙي انڊي ۾ جسم لاءِ گهربل ڪيترائي اهم غذائي جزا موجود هوندا آهن. ان ۾ اعليٰ معيار جو پروٽين، وٽامنز، معدنيات ۽ ٻيا ضروري غذائي عنصر شامل آهن، جيڪي ٻارن جي نشونما کان وٺي بالغن جي جسماني صحت تائين اهم ڪردار ادا ڪن ٿا. انڊو نه رڳو گهرن جي روزاني خوراڪ جو حصو آهي، پر پولٽري ۽ زرعي معيشت، روزگار ۽ خوراڪ جي فراهمي سان پڻ گهرو تعلق رکي ٿو.
انڊن جي انهن غذائي، سماجي ۽ معاشي اهميت کي اجاگر ڪرڻ لاءِ هر سال آڪٽوبر جي ٻئي جمعي تي عالمي انڊن جو ڏينهن ملهايو ويندو آهي. هي ڏينهن صرف انڊن جي استعمال بابت ڳالهائڻ جو موقعو نه، پر ماڻهن کي متوازن غذا، غذائيت، خوراڪ جي حفاظت ۽ صحتمند زندگي بابت آگاهي ڏيڻ جو پڻ اهم ذريعو آهي. ان موقعي تي اچو ته انڊن جي غذائي اهميت، صحت لاءِ فائدن، پيداوار، خوراڪ جي حفاظت ۽ انساني زندگيءَ ۾ ان جي ڪردار جو تفصيلي جائزو وٺون.
انڊو ننڍي جسامت جي باوجود ڪيترن ئي ضروري غذائي جزن جو ذريعو آهي. خاص طور تي ان ۾ موجود اعليٰ معيار جو پروٽين جسم جي واڌ ويجهه، عضلات جي تعمير ۽ خراب ٿيل جسماني عضون جي مرمت ۾ مدد ڪري ٿو. انساني جسم کي پروٽين جي ضرورت زندگي جي هر مرحلي تي هوندي آهي، تنهنڪري متوازن خوراڪ ۾ مناسب پروٽين شامل ڪرڻ ضروري آهي. انڊن ۾ وٽامن بي 12، وٽامن ڊي، وٽامن اي، رائبوفليوين ۽ فوليٽ سميت مختلف وٽامنز ۽ سيلينيم، فاسفورس ۽ آئرن جهڙا معدنيات به موجود هوندا آهن. ان کان علاوه انڊي ۾ موجود ڪولين دماغ ۽ اعصابي نظام جي معمول جي ڪم لاءِ اهم غذائي جزو آهي. ٻارن جي جسماني ۽ ذهني نشونما لاءِ مناسب ۽ متوازن خوراڪ بنيادي ضرورت آهي. انڊو پروٽين ۽ ٻين غذائي جزن جو ذريعو هجڻ ڪري ٻارن جي روزاني غذا ۾ شامل ڪري سگهجي ٿو. خاص طور تي وڌندڙ عمر ۾ جسم کي نون ٽشوز ۽ عضلات جي تعمير لاءِ پروٽين جي ضرورت وڌيڪ هوندي آهي. والدين لاءِ ضروري آهي ته ٻارن کي رڳو هڪ ئي خوراڪ تي ڀاڙڻ بدران ڀاڄين، ميون، اناج، دالين، کير ۽ ٻين مناسب غذائن سان گڏ متوازن خوراڪ فراهم ڪن.
نوجوانن ۾ جسماني سرگرمي ۽ واڌ ويجهه سبب غذائي ضرورتون وڌي سگهن ٿيون. انڊو پروٽين فراهم ڪرڻ جو آسان ذريعو ٿي سگهي ٿو. بالغ ماڻهو به پنهنجي روزاني خوراڪ ۾ انڊن کي مناسب مقدار ۾ شامل ڪري سگهن ٿا، خاص طور تي جڏهن غذا ۾ مختلف غذائي گروهن جو توازن برقرار رکيو وڃي.
جسماني مشقت ڪندڙ ماڻهن ۽ رانديگرن لاءِ به پروٽين اهم آهي، ڇاڪاڻ ته اهو عضلات جي سار سنڀال ۽ جسماني بحالي ۾ ڪردار ادا ڪري ٿو. تنهن هوندي به صحتمند غذا جو مطلب صرف وڌيڪ پروٽين استعمال ڪرڻ نه، پر مجموعي طور تي متوازن خوراڪ اختيار ڪرڻ آهي.
انڊن ۾ موجود ڪولين هڪ اهم غذائي جزو آهي، جيڪو جسم ۾ مختلف حياتياتي عملن ۾ حصو وٺي ٿو. اهو اعصابي نظام جي معمول جي ڪم ۽ دماغي صحت سان لاڳاپيل آهي. زندگي جي مختلف مرحلن ۾ مناسب غذائيت ذهني ۽ جسماني صحت لاءِ اهم آهي.
انهيءَ ڪري عالمي انڊن جو ڏينهن ماڻهن کي اهو سمجهائڻ جو موقعو فراهم ڪري ٿو ته خوراڪ ۾ موجود مختلف غذائي جزن جي اهميت کي سمجهڻ ۽ متوازن غذا اختيار ڪرڻ ضروري آهي.
انڊن جي پيداوار سان لاڳاپيل شعبو لکين ماڻهن جي روزگار سان به ڳنڍيل آهي. پولٽري فارمنگ، انڊن جي پيداوار، پيڪنگ، ٽرانسپورٽ ۽ مارڪيٽنگ جي ذريعي ڪيترن ئي خاندانن جي آمدني جو ذريعو پيدا ٿئي ٿو.
هارين ۽ پولٽري فارمنگ جي ڪردار مطابق انڊو اسان تائين پهچڻ کان اڳ هڪ وڏي زرعي ۽ معاشي نظام مان گذري ٿو. ڪڪڙ پالڻ، مناسب خوراڪ مهيا ڪرڻ، صاف پاڻي، ويڪسين، جانورن جي صحت جي نگراني ۽ صفائي سٿرائي انڊن جي پيداوار ۾ اهم ڪردار ادا ڪن ٿا. جڏھن ته پولٽري فارمرز لاءِ بهتر انتظام، مناسب جانورن جي سنڀال ۽ بيمارين کان بچاءَ جا قدم نه رڳو پيداوار بهتر ڪن ٿا، پر صارفين تائين محفوظ ۽ معياري خوراڪ پهچائڻ ۾ پڻ مددگار ثابت ٿين ٿا.
انڊن جي غذائي فائدن سان گڏ خوراڪ جي حفاظت به انتهائي اهم آهي. انڊن کي صاف ۽ مناسب هنڌ تي رکڻ، خراب يا ٽٽل انڊن کان پاسو ڪرڻ ۽ انهن کي مناسب طريقي سان پچائڻ ضروري آهي. خام يا اڌ پڪل انڊن جي استعمال ۾ خاص احتياط ڪرڻ گهرجي، ڇاڪاڻ ته ڪجهه حالتن ۾ خوراڪ سان لاڳاپيل بيمارين جو خطرو ٿي سگهي ٿو. گهرن، هوٽلن، اسڪولن ۽ کاڌو تيار ڪندڙ ادارن ۾ صفائي، هٿ ڌوئڻ ۽ مناسب پچائڻ جا اصول اختيار ڪرڻ سان خوراڪ جي حفاظت کي بهتر بڻائي سگهجي ٿو.
اقتصادي اھميت موجب انڊو ڪيترن ئي خاندانن لاءِ پروٽين ۽ ٻين غذائي جزن جو عملي ذريعو آهي. انڊن جي صنعت سان گڏ ڪڪڙين جي خوراڪ، دوائن، پيڪنگ، ٽرانسپورٽ ۽ مارڪيٽنگ سان لاڳاپيل ڪيترائي ننڍا ۽ وڏا ڪاروبار پڻ هلن ٿا. خاص طور تي ترقي پذير ملڪن ۾ پولٽري جو شعبو ننڍن ڪاروبارن ۽ خاندانن لاءِ روزگار ۽ آمدني جا موقعا پيدا ڪري سگهي ٿو. ان ڪري انڊو صرف هڪ خوراڪ نه، پر زرعي معيشت جو به اهم حصو آهي.
پولٽري پروڊڪشن جي ھڪ شاگرد جي حيثيت ۾ مان اھو ئي چوندس تہ عالمي انڊن جو ڏينهن اسان کي ياد ڏياري ٿو ته صحتمند زندگي لاءِ رڳو پيٽ ڀرڻ ڪافي ناهي، پر غذائيت سان ڀرپور ۽ متوازن خوراڪ ضروري آهي. انڊو ڪيترن ئي ضروري غذائي جزن جو ذريعو آهي ۽ مناسب غذا جو حصو بڻجي سگهي ٿو. ھن ڏينهن تي اسڪولن، ڪاليجن، يونيورسٽين اسپتالن، زرعي ادارن، غذائي ماهرن ۽ سماجي تنظيمن کي گهرجي ته عوام کي متوازن خوراڪ، خوراڪ جي حفاظت، ٻارن جي غذائيت ۽ زرعي پيداوار بابت معلومات فراهم ڪن. عالمي انڊن جو ڏينهن هڪ اهڙو موقعو آهي، جنهن ذريعي انڊن جي غذائي ۽ معاشي اهميت کي اجاگر ڪرڻ سان گڏ صحتمند خوراڪ بابت عوامي شعور وڌائي سگهجي ٿو. انڊو پروٽين، وٽامنز ۽ معدنيات جو اهم ذريعو آهي، پر صحتمند زندگي لاءِ ان کي ٻين غذائي شين سان گڏ متوازن ۽ مختلف غذا جو حصو بڻائڻ وڌيڪ اهم آهي.
جيڪڏهن اسان غذائيت بابت صحيح ڄاڻ، خوراڪ جي حفاظت، بهتر زرعي طريقن ۽ ذميواراڻي خوراڪ جي استعمال کي هٿي ڏيون ته هڪ صحتمند ۽ غذائيت سان ڀرپور معاشري جي تعمير ۾ اهم ڪردار ادا ڪري سگهون ٿا.
