اسلام آباد(بيورو)عالمي موسميات جي ماهرن جو چوڻ آهي ته پاڪستان ۾ تازي ٻوڏ جي تباهي ۾ انساني سرگرمين جو ڪردار سوال کان ٻاهر ناهي.ورلڊ ويدر انتساب گروپ جي موسمياتي ماهرن جي هڪ بين الاقوامي ٽيم جي رپورٽ ۾ چيو ويو آهي ته صنعتي دور ۾ انساني سرگرمين جي ڪري عالمي گرمي پد ۾ 1.2 ڊگري سينٽي گريڊ اضافو ٿيو آهي.رپورٽ موجب موسمياتي تبديليءَ سبب سنڌ ۽ بلوچستان ۾ 5 ڏينهن جي مجموعي برساتن ۾ 50 سيڪڙو اضافو ٿيو آهي، موجوده موسمي حالتن جي تحت ڪنهن به سال ۾ اهڙا واقعا رونما ٿيڻ جو هڪ سيڪڙو امڪان آهي، سواءِ انساني پيدا ٿيندڙ گرين هائوس گيس جي. ظهور گهٽ آهي.رپورٽ موجب پاڪستان ۾ تازين ٻوڏن سبب 1400 ماڻهو اجل جو شڪار ٿيا ۽ 33.3 ملين ماڻهو متاثر ٿيا، جڏهن ته 17 لک گهر تباهه ٿيا ۽ فصلن کي به وڏي پيماني تي نقصان پهتو. رپورٽ ۾ اهو به چيو ويو آهي ته گذريل ڏهاڪن ۾ سڀ کان وڌيڪ متاثر ٿيل علائقن ۾ 75 سيڪڙو کان وڌيڪ برساتون ٿيون آهن، سنڌ ۽ بلوچستان ۾ رڪارڊ برساتن جو ڪارڻ انساني سرگرمين جي ڪري ٿي سگهي ٿو، جنهن جو مطلب اهو آهي ته موسمياتي تبديليءَ جي ڪري تيز برساتن جو امڪان وڌي ويو آهي، تاريخي طور تي پاڪستان ۾ مون سون جي برساتن ۾ وڏي تبديلي موجود آهن. موسميات جي ماهرن جو چوڻ آهي ته ان ڪري اهو اندازو لڳائڻ ممڪن ناهي ته پاڪستان ۾ 60 ڏينهن جي مجموعي برسات ۾ انساني پيدا ٿيندڙ گرميءَ جو ڪيترو حصو رهيو آهي، جيڪا موسميات جي اڳڪٿي ڪيترن ئي سالن کان ڪئي پئي وڃي، اها به تاريخي رڪارڊ سان مطابقت رکي ٿي. جڏهن کان انسانن وڏي پيماني تي زهريلي گيسز کي خارج ڪرڻ شروع ڪيو آهي، علائقي ۾ تيز برساتن ۾ ڊرامائي واڌارو آهي.عالمي موسمياتي اداري موجب، گذريل 50 سالن دوران دنيا ۾ موسم سان لاڳاپيل آفتن ۾ 5 ڀيرا اضافو ٿيو آهي، جنهن ۾ روزانو 115 موت واقع ٿيا آهن.اسلام آباد ۾ سينٽر فار ڪلائميٽ چينج اينڊ سسٽين ايبل ڊولپمينٽ جي ريسرچر فهد سعيد جو چوڻ آهي ته ٻوڏن مان ظاهر ٿيو آهي ته امير ملڪن کي گهرجي ته فنڊنگ وڌائڻ لاءِ ٻين جي مدد ڪن ته جيئن ماحولياتي تبديلين کي منهن ڏئي سگهجي، پاڪستان کي به ترقي يافته ملڪن کي ذميواري قبول ڪرڻ گهرجي.فهد سعيد جو چوڻ آهي ته موسمياتي تبديليءَ کان متاثر ملڪن ۽ آباديءَ کي به نقصانن جو ازالو ڪرڻ گهرجي.خبردار ڪيو ويو آهي ته نومبر ۾ COP27 جي سربراهي اجلاس جي تياري جاري آهي ۽ ملڪ جيڪي موسمياتي تبديلي جي سڀ کان وڌيڪ خطري ۾ آهن اهي مطالبو ڪري رهيا آهن ته مالدار ۽ تاريخي آلودگي نقصان جي تلافي ڪن.
