ڪراچي (اسٽاف رپورٽر): سنڌ جي وڏي وزير سيد مراد علي شاهه سومر ڏينهن صوبي ۾ ڪڻڪ جي اسٽاڪ جي صورتحال ۽ ضبط ٿيل ڪڻڪ جي اسٽاڪ جي حالت جو جائزو ورتو. هن خوراڪ کاتي کي پهرين آڪٽوبر کان فلور ملن کي سرڪاري ڪڻڪ جاري ڪرڻ شروع ڪرڻ جي هدايت ڪئي ته جيئن مارڪيٽ ۾ مناسب فراهمي يقيني بڻائي سگهجي ۽ سڄي سنڌ ۾ اٽي جي قيمتن کي هيٺ آڻي سگهجي. وزيراعليٰ هائوس ۾ هڪ اجلاس جي صدارت ڪندي وڏي وزير چيو ته حڪومت جي پهرين ترجيح صارفين کي سستي اٽي جي فراهمي يقيني بڻائي رليف ڏيڻ آهي. هن ان ڳالهه تي زور ڏنو ته ڪڻڪ جا اسٽريٽجڪ ذخيرا، وقت تي خريداري، مارڪيٽ ۾ اثرائتي مداخلت ۽ ذخيرو اندوزي خلاف سخت ڪارروائي قيمتن کي مستحڪم ڪرڻ ۽ صارفين کي هٿرادو کوٽ ۽ قیاس آرائي واري عملن کان بچائڻ ۾ مدد ڪندي. هن خوراڪ کاتي ۽ ضلعي انتظاميا کي هدايت ڪئي ته ذخيرو اندوزن خلاف ڪارروايون تيز ڪيون وڃن، ضبط ٿيل ڪڻڪ جي اسٽاڪ کي کڻڻ ۽ منتقل ڪرڻ واري عمل کي تيز ڪيو وڃي، ۽ رليز پروگرام شروع ٿيڻ کان گهڻو اڳ سمورا خريداري ۽ لاجسٽڪ انتظام مڪمل ڪيا وڃن. اجلاس ۾ صوبائي وزيرن مڪيش ڪمار چاولا، ڄام خان شورو ۽ گهرو وزير ضياءُ الحسن لنجار شرڪت ڪئي جڏهن ته وزير خوراڪ مخدوم محبوب الزمان، وزير زراعت سردار محمد بخش مهر، صلاحڪار گيانچند ايسراڻي ۽ خاص مددگار جبار خان وڊيو لنڪ ذريعي شرڪت ڪئي. چيف سيڪريٽري آصف حيدر شاهه، وڏي وزير جو سيڪريٽري آصف جميل، خوراڪ کاتي جو سيڪريٽري غلام عباس نائيچ ۽ ٻيا سينئر عملدار پڻ موجود هئا. اجلاس دوران خوراڪ کاتي پاران حڪومت وٽ موجود ڪڻڪ جي اسٽاڪ، ضبط ٿيل اسٽاڪ، خريداري جي منصوبن ۽ درآمدي انتظامن بابت تفصيلي جائزو پيش ڪيو ويو. ضبط ٿيل ڪڻڪ جو اسٽاڪ: وڏي وزير کي آگاهه ڪيو ويو ته صوبي ۾ ڪل 226,918 ميٽرڪ ٽن (MT) ڪڻڪ ضبط ۽ مفاهمت ڪئي وئي آهي. ان مان 57,122 ميٽرڪ ٽن فلور ملن ۾ موجود آهي ۽ کڻڻ لاءِ تيار آهي، جڏهن ته 169,796 ميٽرڪ ٽن غير قانوني اسٽاڪ رکندڙ واپارين ۽ ذخيرو اندوزن کان ضبط ڪيو ويو آهي. عملدارن چيو ته 25,365 ميٽرڪ ٽن ڪڻڪ تي اڃا تائين مقدمو هلي رهيو آهي، جنهن ڪري 144,431 ميٽرڪ ٽن کڻڻ لاءِ موجود آهي. هيستائين 59,223 ميٽرڪ ٽن خريداري ۽ ذخيرو ڪرڻ وارين سهولتن تائين منتقل ڪيو ويو آهي، جڏهن ته 85,208 ميٽرڪ ٽن اڃا کڻڻو باقي آهي. اجلاس کي ٻڌايو ويو ته خوراڪ کاتي اڳ ۾ ئي کنيل ڪڻڪ جي اسٽاڪ جي عيوض 2.855 ارب رپيا ادا ڪري ڇڏيا آهن. ضلعي وار ڪارڪردگي جو جائزو وٺندي وڏي وزير ڊپٽي ڪمشنرن ۽ فوڊ اٿارٽيز کي هدايت ڪئي ته باقي بچيل اسٽاڪ جي منتقلي تيز ڪئي وڃي، خاص ڪري انهن ضلعن ۾ جتي کڻڻ جو تناسب گهٽ آهي. هن زور ڏنو ته قانوني طور تي موجود سموري ڪڻڪ بنا دير جي سرڪاري تحويل ۾ آندي وڃي ته جيئن ان کي مارڪيٽ جي مداخلت ۽ قيمتن جي استحڪام لاءِ اثرائتي نموني استعمال ڪري سگهجي. آڪٽوبر کان ڪڻڪ جاري ڪرڻ جو منصوبو: وڏي وزير خوراڪ کاتي کي هدايت ڪئي ته پهرين آڪٽوبر کان فلور ملن کي ڪڻڪ جاري ڪرڻ جا انتظام حتمي شڪل ڏنا وڃن ۽ ان ڳالهه کي يقيني بڻايو وڃي ته سپلائي جو طريقو شفاف ۽ ڪارائتو رهي. مراد علي شاهه چيو ته ڪڻڪ جا ذخيرا جاري ڪرڻ جو مقصد مارڪيٽ ۾ دستيابي وڌائڻ، منافعي خوري جي حوصلي شڪني ڪرڻ ۽ اٽي جي قيمتن ۾ گهٽتائي ذريعي صارفين کي واضح رليف فراهم ڪرڻ آهي. هن کاتي کي هدايت ڪئي ته مارڪيٽ جي رجحانن تي نظر رکي وڃي ۽ ان ڳالهه کي يقيني بڻايو وڃي ته سرڪاري ڪڻڪ جو فائدو صارفين تائين اٽي جي گهٽيل قيمتن جي صورت ۾ پهچي.پاسڪو (PASSCO) کان خريداري: خوراڪ کاتي اجلاس کي آگاهه ڪيو ته سنڌ، فيئر ائوريج ڪوالٽي (FAQ) ڪڻڪ جي دستيابي جي شرط تي پاسڪو کان 190,000 ميٽرڪ ٽن ۽ 223,455 ميٽرڪ ٽن جي وچ ۾ ڪڻڪ خريد ڪرڻ جو منصوبو رکي ٿي. خوراڪ واري وزير مخدوم محبوب الزمان اجلاس کي ٻڌايو ته ٽرانسپورٽيشن جو ٽينڊر اڳ ۾ ئي جاري ڪيو ويو آهي جيڪو 22 سيپٽمبر 2026 تي کوليو ويندو. کاتي ٻورين ۽ ٻين لاجسٽڪ گهرجن جي خريداري پڻ شروع ڪري ڏني آهي. وڏي وزير خوراڪ کاتي کي هدايت ڪئي ته خريداري جي عمل ۾ مڪمل شفافيت ۽ ڪارڪردگي يقيني بڻائي وڃي ۽ عملدارن کي هدايت ڪئي ته مقرر ڪيل وقت اندر سمورا انتظام مڪمل ڪيا وڃن. هن چيو ته پاسڪو کان وقت تي خريداري، سرڪاري اسٽاڪ جاري ڪرڻ سان گڏ، مارڪيٽ جي سپلائي کي مضبوط ڪندي ۽ سڄي صوبي ۾ قيمتن جي استحڪام کي برقرار رکڻ ۾ مدد ڪندي.اجلاس کي وفاقي حڪومت جي ڪڻڪ جي درآمد واري اقدام بابت پڻ آگاهه ڪيو ويو. عملدارن وڏي وزير کي ٻڌايو ته ٽريڊنگ ڪارپوريشن آف پاڪستان (TCP) 0.3 ملين ميٽرڪ ٽن (MMT) ڪڻڪ جي درآمد لاءِ ٽينڊر جاري ڪيو آهي. هي ٽينڊر هن هفتي کولڻ جو امڪان آهي. وڏي وزير خوراڪ کاتي کي هدايت ڪئي ته درآمدي عمل تي ويجهڙائي سان نظر رکي وڃي ۽ ٻولين (bids) جي کلڻ کان فورن بعد پهچندڙ لاڳت ۽ سپلائي جي اثرن بابت تفصيلي جائزو ڪابينا جي ذيلي ڪميٽي کي پيش ڪيو وڃي. مراد شاهه چيو ته جتي ضرورت هجي، اتي ڪڻڪ جي درآمد کي حڪمت عملي سان مقامي اسٽاڪ کي هٿي ڏيڻ ۽ مارڪيٽ ۾ بنا ڪنهن رڪاوٽ جي سپلائي يقيني بڻائڻ لاءِ استعمال ڪيو وڃي. اجلاس ۾ ڪراچي جي فلور ملن جي پيھڻ واري صلاحيت جو جائزو ورتو ويو ۽ ٻڌايو ويو ته هن وقت 96 فلور ملون فعال آهن جڏهن ته 5 غير فعال آهن. عملدارن ٻڌايو ته ڪراچي جي 101 رجسٽرڊ فلور ملن جي گڏيل پيھڻ جي صلاحيت 424,473 ميٽرڪ ٽن آهي، جنهن ۾ سڀ کان وڏي صلاحيت ملير ۽ اوڀر ضلعن ۾ آهي. وڏي وزير خوراڪ کاتي کي هدايت ڪئي ته فلور ملرز سان ويجهي رابطي ۾ رهي ته جيئن ڪڻڪ جاري ٿيڻ کانپوءِ پيھڻ جي عمل کي آسان ۽ اٽي جي پيداوار کي بنا ڪنهن رڪاوٽ جي يقيني بڻائي سگهجي.ڪڻڪ جي دستيابي جي صورتحال: اجلاس کي ٻڌايو ويو ته ڪڻڪ جو ڪل دستياب اسٽاڪ، جنهن ۾ باقي بچيل اسٽاڪ، موجوده خريداري ۽ منتقل ٿيل ضبط ٿيل ڪڻڪ شامل آهي، سڄي صوبي ۾ تقريبن 303,829 ميٽرڪ ٽن آهي. ڪراچي وٽ 119,534 ميٽرڪ ٽن دستياب اسٽاڪ سان گڏ سڀ کان وڏي پوزيشن آهي، ان کانپوءِ لاڙڪاڻو 61,871 ميٽرڪ ٽن ۽ حيدرآباد 54,559 ميٽرڪ ٽن سان گڏ آهي. عملدارن وڏي وزير کي وڌيڪ ٻڌايو ته ڪراچي لاءِ 130,000 ميٽرڪ ٽن پاسڪو ڪڻڪ ۽ 300,000 ميٽرڪ ٽن درآمد ٿيل ڪڻڪ جو منصوبو آهي، جڏهن ته حيدرآباد، شهيد بينظير آباد ۽ ميرپورخاص ڊويزنن لاءِ پاسڪو جون اضافي الاٽمينٽون مقرر ڪيون ويون آهن. اجلاس کي خطاب ڪندي مراد علي شاهه ورجايو ته فوڊ سيڪيورٽي (غذائي تحفظ) ۽ صارفين کي رليف ڏيڻ صوبائي حڪومت جي اعليٰ ترين ترجيحن ۾ شامل آهي. هن چيو ته اسان يقيني بڻائينداسين ته سڄي سنڌ ۾ ڪڻڪ جو گهربل اسٽاڪ موجود هجي ۽ صارفين کي سستي قيمت تي اٽو ملي، هن وڌيڪ چيو ته حڪومت عوام کي غير ضروري قيمتن جي واڌ کان بچائڻ لاءِ جڏهن به ضرورت پوندي مارڪيٽ ۾ مداخلت ڪندي رهندي. وڏي وزير خوراڪ کاتي کي هدايت ڪئي ته موجود سموري ضبط ٿيل ڪڻڪ کي کڻڻ جو عمل جلد کان جلد مڪمل ڪيو وڃي، پاسڪو سان خريداري جي انتظامن کي تيز ڪيو وڃي، ڪڻڪ جي درآمد ۽ ان سان لاڳاپيل لاڳت تي ويجهڙائي سان نظر رکي وڃي، ضلعي انتظاميا ۽ فلور ملن سان رابطن کي مضبوط ڪيو وڃي، سخت انتظامي قدمن ذريعي ذخيرو اندوزي ۽ مارڪيٽ ۾ هٿرادو ڦيرڦار کي روڪيو وڃي، ۽ ڪڻڪ جي اسٽاڪ، رليز ۽ ورڇ جو هڪ جامع مانيٽرنگ سسٽم برقرار رکيو وڃي. مراد شاهه چيو ته صوبائي حڪومت اٽي جي قيمتن کي مستحڪم ڪرڻ، غذائي تحفظ کي تحفظ ڏيڻ ۽ سنڌ جي عوام لاءِ ڪڻڪ جي بنا ڪنهن رڪاوٽ جي فراهمي کي يقيني بڻائڻ لاءِ اڳواٽ فعال قدم کڻندي رهندي.
