صدر ٽرمپ پاران ناڪابندي ختم ڪرڻ جو اعلان، ’بيان اڌ سچ ۽ اڌ ڪوڙ آهي‘

واشنگٽن(ويب ڊيسڪ) ايران ۽ آمريڪا ۾ 60 ڏينهن تائين جنگبندي جو مدو وڌائڻ بابت اتفاق راءِ ٿيڻ بابت متضاد خبرون سامهون اچي رهيون آهن. اڄ پاڪستان جو پرڏيهي وزير آمريڪي هم منصب مارڪو روبيو سان ملندو. مارڪو روبيو جيڪو تازو ڀارت جو دورو ڪري آهي، هو نه رڳو پاڪستان سان ٻطرفن لاڳاپن پر ايران جنگ بندي بابت پڻ مشورا ڪندو. ذريعن جو چوڻ آهي ته پاڪ ڀارت ڳالهيون شروع ٿيڻ بابت به اهم پيش رفت ٿي سگهي ٿي.

روبيو جي ڊار سان ملاقات، گڏيل مفادن لاءِ ڪم ڪرڻ تي اتفاق

آمريڪا جي پرڏيهي وزير مارڪو روبيو اڄ واشنگٽن ڊي سي ۾ پاڪستان جي نائب وزيراعظم ۽ پرڏيهي وزيراسحاق ڊار سان ملاقات ڪئي۔ اسٽيٽ ڊپارٽمينٽ پاران جاري ڪيل مختصر بيان ۾ٻڌايو ويو آهي ته سيڪريٽري روبيو ڪوئٽا ۾ تازو ٿيل بي ايل اي جي دهشتگرد حملي جي متاثرين لاءِ تعزيت جو اظهار ڪيو۔ هن وزير جو شڪريو ادا ڪيو ته پاڪستان وچ اوڀر ۾ امن بابت صدر ٽرمپ جي ويزن کي عملي جامو پهرائڻ ۾ ۽ ايران سان ثالثي جي ڪوششن ۾ مسلسل تعميري ڪردار ادا ڪري رهيو آهي۔ سيڪريٽري ۽ نائب وزيراعظم ان ڳالهه تي اتفاق ڪيو ته ٻنهي ملڪن لاءِ ضروري آهي ته گڏجي ڪم ڪري هڪ اهڙي بامعني شراڪت کي وڌيڪ مضبوط بڻايو وڃي، جيڪا آمريڪين ۽ پاڪستانين ٻنهي لاءِ سلامتي ۽ خوشحالي کي فروغ ڏئي۔

ايراني يورينيم قاقستان ۾ رکي سگهجي ٿو، گروسي

انٽرنيشنل اٽامڪ انرجي ايجنسي جي سربراهه تجويز ڏني آهي ته قازقستان ايران جي افزودہ يورينيم کي محفوظ رکڻ لاءِ تيار آهي۔ ايجنسي جي سربراهه رفائل گروسي فنانشل ٽائمز سان ڳالهائيندي چيو ته قازقستان جي صدر هن هفتي آستانا ۾ ٿيل ملاقات دوران کيس اها آڇ ڪئي هئي۔ قازقستان ۾ گهٽ افزودہ يورينيم جو هڪ عالمي نگراني هيٺ هلندڙ ذخيرو موجود آهي، جنهن جو مقصد IAEA ميمبر ملڪن جي بجلي گهرن لاءِ تيل جي فراهمي کي يقيني بڻائڻ ۽ جوهري هٿيارن جي ڦهلاءَ کي روڪڻ آهي۔ گروسي چيو: “اسان وٽ اهڙي جڳهه موجود آهي جتي (ايران جو افزودہ يورينيم) محفوظ طريقي سان رکي سگهجي ٿو۔” سندس خيال موجب اهڙو انتظام ايران ۽ آمريڪا ٻنهي لاءِ قابلِ قبول ٿي سگهي ٿو۔

ٽرمپ جو بيان ’اڌ سچ اڌ ڪوڙ‘ آهي، فارس نيوز ايجنسي

ايران جي فارس نيوز ايجنسي باخبر ذريعن جي حوالي سان رپورٽ ڪيو آهي ته ڊونلڊ ٽرمپ جي ايران سان ممڪنه معاهدي بابت تازي بيان کي “سچ ۽ ڪوڙ جو ملاپ” قرار ڏنو ويو آهي۔ تازو ٽرٿ سوشل تي ڪيل پوسٽ ۾، انهن اڻڄاتل ذريعن چيو ته ٽرمپ معاهدي جي مسودي جي اهم حصن کي مسخ ڪيو آهي ته جيئن هو “جعلي فتح” جي دعويٰ ڪري سگهي۔ خاص طور تي، ذريعن چيو ته ٽرمپ جي اها دعويٰ ته ايران جو افزودہ مواد تباهه ڪيو ويندو، “بنيادي طور بي بنياد” آهي۔ ساڳئي طرح اهو به درست ناهي ته ايران کي هرمز مان بنا ڪنهن فيس جي کولڻو پوندو، ڇو ته اهو نقطو مسودي معاهدي ۾ شامل ئي ناهي۔ ذريعن وڌيڪ چيو ته ٽرمپ مسودي معاهدي جي ٻين اهم شقن جو ذڪر به نه ڪيو، جن ۾ ايران جا اربين ڊالر جا اثاثا جاري ڪرڻ ۽ لبنان ۾ مڪمل جنگبندي شامل آهي۔

صدر ٽرمپ پاران مشروط ناڪابندي ختم ڪرڻ ۽ هرمز کولڻ جو اعلان

صدر ڊونلڊ ٽرمپ هن وقت پنهنجي ڪابينا سان ’سچوئيشن روم‘ ۾ اهم اجلاس ڪري رهيو آهي پر ساڳئي وقت هن پنهنجي ٽرٿ سوشل تي ڪيل پوسٽ ۾ چيو آهي ته “ايران کي ان ڳالهه تي راضي ٿيڻ گهرجي ته هو ڪڏهن به جوهري هٿيار يا بم حاصل نه ڪندو۔ هرمز فوري طور ٻنهي طرفن کان آمدرفت لاءِ کليل هجڻ گهرجي، بغير ڪنهن ٽول ٽيڪس جي، ته جيئن جهازن جي آزادانه اچ وڃ جاري رهي۔ جيڪڏهن پاڻيءَ ۾ ڪي بارودي سرنگون (بم) موجود آهن ته انهن کي ختم ڪيو ويندو (اسان پنهنجي شاندار ۽ طاقتور آبدوزي بارودي سرنگ صاف ڪندڙ جهازن ذريعي اهڙيون ڪيتريون ئي سرنگون ڌماڪن سان ختم ڪري چڪا آهيون۔ ايران باقي رهيل سرنگن کي فوري طور هٽائيندو يا ڌماڪي سان تباهه ڪندو، ۽ اهي گهڻيون نه هونديون!)۔ اسان جي شاندار ۽ بي مثال سامونڊي ناڪابندي سبب جيڪي جهاز آبنائي هرمز ۾ ڦاٿل هئا، اها ناڪابندي هاڻي ختم ڪئي ويندي، ۽ اهي هاڻي “واپس گهر وڃڻ” جو عمل شروع ڪري سگهن ٿا! منهنجي طرفان پنهنجين زالن، مڙسن، والدين ۽ خاندانن کي سلام چئو، توهان جي پسنديده صدر طرفان! افزودہ مواد، جنهن کي ڪڏهن ڪڏهن “نيوڪليئر ڊسٽ” چيو ويندو آهي، جيڪو زمين جي گهراين ۾ دفن ٿيل آهي ۽ جنهن جي مٿان 11 مهينا اڳ اسان جي طاقتور B2 بمبار حملي سبب تقريباً ٽٽل جبل موجود آهن، ان کي آمريڪا زمين مان ڪڍندو (۽ اهو مڃيو ويو آهي ته آمريڪا، چين سان گڏ، واحد ملڪ آهي جنهن وٽ اها مشيني صلاحيت موجود آهي!)۔ اهو ڪم ايران جي اسلامي جمهوريه ۽ انٽرنيشنل اٽامڪ ايجنسي سان ويجهي هم آهنگي ۽ سهڪار سان ڪيو ويندو، ۽ پوءِ ان مواد کي تباهه ڪيو ويندو۔ اڳئين اطلاع تائين ڪنهن به قسم جي رقم جي ڏي وٺ نه ٿيندي۔ ٻين گهٽ اهم معاملن تي اتفاق ٿي چڪو آهي۔ مان هاڻي صورتحال واري ڪمري (Situation Room) ۾ آخري فيصلو ڪرڻ لاءِ اجلاس ڪري رهيو آهيان۔ هن معاملي تي ڌيان ڏيڻ لاءِ توهان جي مهرباني! صدر ڊونلڊ جي ٽرمپ”

گذريل 24 ڪلاڪن ۾ 24 جهاز هرمز مان پار ٿيا آهن

پاسداران انقلاب ٻڌايو آهي ته گذريل 24 ڪلاڪن دوران 24 جهاز ايران جي اختيارين سان هم آهنگي تحت هرمز مان گذريا آهن۔ ايران جي فارس نيوز ايجنسي پاران جاري ڪيل بيان موجب، IRGC نيوي چيو ته هو هر روز محدود تعداد ۾ جهازن کي مقرر ڪيل رستن ذريعي هن اهم سامونڊي لنگهه مان گذرڻ جي اجازت ڏئي رهي آهي ته جيئن “رش کان بچي سگهجي”۔ ڪالهه IRGC چيو هو ته 24 ڪلاڪن دوران 26 واپاري جهاز آبنائي هرمز مان گذريا هئا.

ايران سان معاهدي کان اڳ اختلافي معاملا حل ڪرڻا پوندا، وينس
نائب صدر جي ڊي وينس چيو آهي ته آمريڪا ۽ ايران وچ ۾ جنگ بابت ڪنهن معاهدي تائين پهچڻ کان اڳ اڃا به ڪيترن اهم اختلافن کي حل ڪرڻو پوندو. بي بي سي طرفان جڏهن کانئس پڇيو ويو ته ڇا صدر ٽرمپ معاهدي تي صحي ڪرڻ جي ويجهو آهن، ته وينس چيو ته اهو چوڻ اڃا جلدبازي هوندي ته “ڪڏهن يا ڇا” ٻئي ڌريون ڪنهن حتمي معاهدي تي پهچنديون۔ رپورٽن موجب، اهو معاهدو جنگبندي کي وڌيڪ 60 ڏينهن لاءِ وڌائيندو ۽ ايران جي جوهري پروگرام جي مستقبل بابت ڳالهيون شروع ڪيون وينديون۔ خميس ڏينهن اڳ آمريڪي عملدارن بي بي سي کي ٻڌايو هو ته ٻنهي ملڪن هڪ معاهدي جي فريم ورڪ تي اتفاق ڪري ورتو آهي، جيڪو ٽرمپ ۽ ايران جي قيادت جي منظوري جو منتظر آهي۔ پر ايران جي نيم سرڪاري خبر ايجنسي تسنيم ٻڌايو ته معاهدو نه ته حتمي بڻايو ويو آهي ۽ نه ئي ان جي تصديق ڪئي وئي آهي۔ رپورٽن موجب، ان معاهدي تحت آبنائي هرمز مان “بغير رڪاوٽ” آمدرفت جي اجازت ڏني ويندي، جڏهن ته ايران کي 30 ڏينهن اندر ان تنگ سامونڊي رستي مان بارودي سرنگون هٽائڻيون پونديون۔ آمريڪا پڻ پنهنجي ناڪابندي ختم ڪندو ۽ ايران کي ٻيهر تيل وڪڻڻ جي اجازت ڏيڻ لاءِ پابندين ۾ نرمي آڻيندو۔ ويب سائيٽ Axios، جنهن سڀ کان پهرين خميس تي آمريڪا ۽ ايران وچ ۾ عبوري معاهدي جي خبر ڏني هئي، ٻڌايو ته ٽرمپ کي ان تجويز بابت بريفنگ ڏني وئي آهي، پر هن فوري طور ان جي منظوري نه ڏني ۽ ان تي غور لاءِ ڪجهه ڏينهن وٺندا۔ خميس شام ڳالهائيندي وينس چيو ته ڳالهين ڪندڙ “ڪجهه لفظي نڪتن” تي اڳتي پٺتي ڳالهائي رهيا آهن، جن ۾ “يورينيم افزودگي جو سوال” به شامل آهي۔ هن صحافين کي ٻڌايو: “اسان اڃا اتي نه پهتا آهيون، پر تمام ويجهو آهيون ۽ اسان ان تي ڪم جاري رکنداسين۔” آمريڪا گهڻي عرصي کان ايران کان مطالبو ڪندو رهيو آهي ته هو انتهائي افزودہ يورينيم جي پيداوار بند ڪري ۽ پنهنجو موجوده ذخيرو ختم ڪري، جيڪو نظرياتي طور جوهري هٿيار ٺاهڻ لاءِ استعمال ٿي سگهي ٿو۔ واشنگٽن ڊي سي ۾ صحافين سان ڳالهائيندي وينس پراميد لهجو اختيار ڪيو ۽ چيو ته آمريڪا جو خيال آهي ته ايراني “نيڪ نيتي” سان ڳالهيون ڪري رهيا آهن۔ ٽرمپ اڳ ۾ تجويز ڏني هئي ته آمريڪا اهو مواد پنهنجي تحويل ۾ وٺي سگهي ٿو، يا وري ايران سان گڏجي ان کي ايران اندر يا ڪنهن ٽئين هنڌ تي غير مؤثر بڻائي سگهي ٿو۔ خميس تي وائيٽ هائوس جي بريفنگ دوران آمريڪي خزاني واري سيڪريٽري اسڪاٽ بيسينٽ ان ڳالهه جي تصديق ڪرڻ کان انڪار ڪيو ته ڪو معاهدو طئي ٿي ويو آهي۔ هن چيو: “صدر کان اڳتي نڪرڻ هميشه غلطي هوندي آهي، ۽ آخري فيصلو مڪمل طور صدر جو هوندو۔” جڏهن کانئس پڇيو ويو ته ڇا ڪنهن ممڪن امن معاهدي ۾ ايران جي “ٻيهر تعمير” به شامل هوندي، ته هن جواب ڏنو: “اسان کي پهرين معاهدي تائين پهچڻو پوندو، پوءِ اڳتي جي ڳالهه ٿيندي۔”