استبول (ويب ڊيسڪ)پرڏيهي وزارت موجب پاڪستان ۽ ٻين مسلمان ملڪن غزه ۾ اسرائيل جي جنگ بندي جي خلاف ورزين جي سخت مذمت ڪئي ۽ قابض اسرائيلي فوجن جي فوري طور تي واپسي جو مطالبو ڪيو، اهو ياد رکڻ گهرجي ته 9 آڪٽوبر تي حماس ۽ اسرائيل جي وچ ۾ جنگ بندي جو معاهدو ٿيو هو، جنهن جي تحت اسرائيلي يرغمالين جي آزادي جي بدلي ۾ فلسطيني قيدين کي آزاد ڪرڻ تي اتفاق ڪيو ويو هو. هي معاهدو آمريڪي صدر ڊونلڊ ٽرمپ جي امن منصوبي جو پهريون مرحلو هو، جنهن جو مقصد غزه تي اسرائيلي جارحيت جي خاتمي لاءِ رستو هموار ڪرڻ هو، پاڪستان انهن اٺن عرب ۽ مسلم ملڪن ۾ شامل هو جن هن منصوبي تي ٽرمپ انتظاميه سان تعاون ڪيو. جيتوڻيڪ وقت بوقت جھڙپن ۽ ڇڪتاڻ جي رپورٽون ڏنيون ويون آهن، پر اڄ تائين غزه ۾ هڪ نازڪ جنگ بندي برقرار آهي،جنگ بندي ڪيترن ئي پيچيده مسئلن (جهڙوڪ حماس جي غير مسلح ڪرڻ ۽ اسرائيلي واپسي جي وقت جي فريم) کي حل ڪرڻ کان سواءِ ٿي، جنهن جي اسرائيل بار بار هوائي حملي جي صورت ۾ خلاف ورزي ڪئي آهي، سومر ڏينهن، ترڪي، گڏيل عرب امارات، انڊونيشيا، قطر، پاڪستان، سعودي عرب ۽ اردن جي پرڏيهي وزيرن استنبول ۾ اسلامي ۽ عرب پرڏيهي وزيرن جي رابطا اجلاس ۾ ملاقات ڪئي ته جيئن غزه ۾ جنگ بندي تي بحث ڪيو وڃي، اهي ساڳيا ملڪ جن 23 سيپٽمبر تي گڏيل قومن جي جنرل اسيمبلي جي موقعي تي صدر ٽرمپ سان ملاقات ڪئي هئي، پرڏيهي آفيس هڪ بيان ۾ چيو ته نائب وزيراعظم ۽ پرڏيهي وزير اسحاق ڊار ۽ ٻين اسلامي ۽ عرب سفارتڪارن غزه ۾ پائيدار جنگ بندي ۽ پائيدار امن لاءِ اڳتي وڌڻ جي رستي تي بحث ڪيو، بيان ۾ چيو ويو آهي ته اڳواڻن فلسطيني عوام لاءِ فوري طور تي انساني امداد جو مطالبو ڪيو، اسرائيلي جنگ بندي جي خلاف ورزين جي مذمت ڪئي، قبضي ۾ ورتل فلسطيني علائقن مان اسرائيلي واپسي جو مطالبو ڪيو ۽ غزه جي تعمير نو جي ضرورت تي زور ڏنو، بيان ۾ اهو چيو ويو ته پاڪستان پنهنجي اصولي موقف کي ورجايو ته فلسطين جي هڪ آزاد، قابل عمل ۽ ملحق رياست گڏيل قومن ۽ او آءِ سي جي قراردادن جي مطابق قائم ڪئي وڃي، 1967 کان اڳ جي سرحدن مطابق جنهن جو گاديءَ جو هنڌ القدس شريف هجي، پاڪستان ۽ ٻين مسلمان ملڪن چيو ته غزه جو مستقبل فلسطيني قيادت هيٺ هجڻ گهرجي ۽ اتي ڪنهن به نئين سرپرستي يا ٻاهرين ڪنٽرول سسٽم کان پاسو ڪيو وڃي.ترڪي زور ڏئي رهيو آهي ته مسلمان ملڪن کي غزه جي بحالي ۽ تعمير نو ۾ پنهنجو اثر رسوخ استعمال ڪرڻ گهرجي.ترڪي جي پرڏيهي وزير هاکان فيدان ڳالهين کان پوءِ چيو ته اسان جو اصول اهو آهي ته فلسطيني پنهنجا معاملا ۽ سيڪيورٽي پاڻ سنڀاليندا، ۽ عالمي برادري کي ان حوالي سان بهترين ممڪن سفارتي، ادارتي ۽ معاشي مدد فراهم ڪرڻ گهرجي.هن پريس ڪانفرنس ۾ چيو ته “ڪو به نٿو چاهي ته اتي ڪو نئون سرپرستي يا نگراني نظام اچي، اسان هڪ تمام اهم ۽ نازڪ مرحلي ۾ داخل ٿي چڪا آهيون ۽ اسان نٿا چاهيون ته غزه ۾ نسل ڪشي ٻيهر شروع ٿئي. هاکان فيدان وڌيڪ چيو ته سڀئي ست ملڪ ان منصوبي جي حمايت ڪن ٿا جنهن تحت فلسطيني پاڻ غزه جي سيڪيورٽي ۽ گورننس جو ڪنٽرول سنڀاليندا.هن چيو ته هفتي جي آخر ۾ هن حماس جي اعليٰ مذاڪرات ڪندڙ خليل الحيا جي اڳواڻي ۾ هڪ وفد سان ملاقات ڪئي هئي، ۽ حماس ان موقعي تي چيو هو ته اهو غزه جو ڪنٽرول هڪ گڏيل فلسطيني ڪميٽي جي حوالي ڪرڻ لاءِ تيار آهي.ترڪي جي پرڏيهي وزير اميد ظاهر ڪئي ته مغربي ڪناري ۾ حماس ۽ فلسطيني اختيارين جي وچ ۾ مفاهمت جون ڪوششون جلد ڪامياب ٿينديون، ڇاڪاڻ ته بين الاقوامي فلسطيني اتحاد بين الاقوامي سطح تي فلسطين جي نمائندگي کي وڌيڪ مضبوط ڪندو.هاکان فيدان چيو ته انٽرنيشنل اسٽيبلائيزيشن فورس (آءِ ايس ايف)، جيڪا ٽرمپ جي منصوبي تحت غزه ۾ جنگ بندي جي نگراني ڪندي، کي قانوني جواز حاصل ڪرڻ لاءِ گڏيل قومن جي سلامتي ڪائونسل جي قرارداد ذريعي مينڊيٽ ڏيڻ جي ضرورت آهي.هن چيو ته واشنگٽن هن وقت هن فورس جي قيام تي عرب ۽ بين الاقوامي ڀائيوارن سان صلاح مشورو ڪري رهيو آهي، ۽ ترڪي ان ۾ ڪردار ادا ڪرڻ جو خواهشمند آهي، جيتوڻيڪ اسرائيل ان جو سخت مخالف آهي.هاکان فيدان جي مطابق، جن ملڪن سان اسان ڳالهايو آهي، انهن چيو آهي ته اهي اسرائيلي فوج جي مينڊيٽ ۽ طاقتن جي بنياد تي پنهنجون فوجون موڪلڻ جو فيصلو ڪندا. پهرين، هڪ متفقه مسودو تيار ڪيو ويندو، پوءِ ان کي سلامتي ڪائونسل جي ميمبرن جي منظوري جي ضرورت پوندي ۽ اهو ضروري آهي ته سلامتي ڪائونسل جي مستقل ميمبرن مان ڪو به ويٽو استعمال نه ڪري.هن اشارو ڪيو ته هي ويٽو اڪثر ڪري آمريڪا طرفان استعمال ڪيو ويندو آهي، جيڪو اسرائيل جو ويجهو اتحادي آهي.اسرائيل ڊگهي عرصي کان ترڪي جي سفارتي ڪاررواين تي شڪ ڪري رهيو آهي، خاص طور تي حماس سان ويجهن لاڳاپن جي ڪري، ۽ تنهن ڪري غزه مان اسرائيلي فوجن جي واپسي کان پوءِ ٺهيل فورس ۾ ترڪي جي شموليت جي سخت مخالفت ڪري ٿو.
