بيجنگ(ويب ڊيسڪ)چيني سائنسدانن چيو آهي ته هنن چانور جي پاڙن ۾ خشڪ سالي جي مزاحمت سان لاڳاپيل جينياتي راز ڳولي ورتو آهي. جيڪي عام طور تي پوکيل چانورن کي خشڪ سالي برداشت ڪندڙ قسمن ۾ تبديل ڪرڻ جي راهه هموار ڪن ٿا. چيني سائنسدانن چيو آهي ته هن جين، جنهن کي HMGB1 سڏيو وڃي ٿو، کي هٽائڻ سان چانور ڊگهيون پاڙون ۽ وڌيڪ خشڪ سالي برداشت ڪرڻ واري صلاحيت حاصل ڪري وٺن ٿا. اهڙا چانور پاڻي جي گهٽتائي وارن علائقن ۾ به بچي سگهن ٿا. بي جي آءِ ريسرچ، هواتشونگ زرعي يونيورسٽي (مرڪزي چين جي شهر ووهان ۾) ۽ يونان يونيورسٽي (ڏکڻ اولهه چين) جي محققن اپريل ۾ پنهنجي نتيجن کي بين الاقوامي تحقيقي جائزي Molecular Plant ۾ شايع ڪيو آهي. انهن تحقيقي مقالي ۾ لکيو آهي ته، “اپلينڊ چانور هڪ خاص قسم جو چانور آهي جيڪو خاص طور تي خشڪ زمين ۾ پنهنجي مضبوط پاڙن جي نظام سبب واڌ لاءِ موزون آهي. سڃاتل جينز مان HMGB1 نالي جين اپلينڊ چانور ۾ پاڙن جي ڊگها ٿيڻ ۽ ٿلهو ٿيڻ جو اهم جز آهي، جيڪو خشڪ سالي جي مزاحمت کي بهتر بڻائي ٿو.” “اسان جي تحقيق اپلينڊ چانور جي پاڙن ۾ جينياتي سطح تي اهڙا خاص نقشا ظاهر ڪري ٿي جيڪي خشڪ زمين جي حالتن سان هم آهنگ هجڻ ۾ مدد ڪن ٿا ۽ اها زرعي ماهرن لاءِ خشڪ سالي برداشت ڪندڙ نوان چانور پيدا ڪرڻ ۾ اهم وسيلو فراهم ڪري ٿي.” چانور سڄي دنيا ۾ سڀ کان عام ۽ اعليٰ پيداوار ڏيندڙ طريقو آهن، جيڪي دنيا جي 55 سيڪڙو چانورن جي زمين تي پوکيا وڃن ٿا ۽ 75 سيڪڙو عالمي پيداوار ڏين ٿا. چين ۾، چانورن جي پيداوار زرعي پاڻي جي 70 سيڪڙو ۽ قومي سطح تي استعمال ٿيندڙ پاڻي جي اڌ حصي تي مشتمل آهي. ايشيا ۾ چين چانورن جي پيداوار ۾ اڳڀرو ملڪ آهي، جيڪو علائقي جي چوٿين حصي تائين چانور مهيا ڪري ٿو. سائنسدان چون ٿا ته وڌندڙ آبهوا جي تبديلي جي نتيجي ۾، کاڌي جي عالمي تحفظ کي درپيش خطري سبب، پاڻي بچائيندڙ يا خشڪ سالي برداشت ڪندڙ چانورن کي ترقي ڏيڻ ضروري ٿي پيو آهي، ڇو ته روايتي چانور تمام گهڻو پاڻي استعمال ڪن ٿا ۽ خشڪ موسمن جي ڪري تباه ٿي سگهن ٿا. نئين مطالعي ۾، محققن 16 مختلف قسم جا چانور چونڊيا، اڌ اپلينڊ (خشڪي يا برسات تي ٿيندڙ چانورن جي جنس) ۽ اڌ پاڻي وارا ۽ انهن جي پاڙن جي خاصيتن جي ڀيٽا جو جائزو ورتو. هنن لکيو، “اسان جي نتيجن مان ظاهر ٿئي ٿو ته اپلينڊ چانور ۾ گهريون ۽ ٿلهيون پاڙون خشڪ سالي جي مزاحمت جو اهم سبب ٿي سگهن ٿيون، ۽ اهي خاصيتون جينياتي طور مستحڪم ۽ ماحولياتي تبديلين کان آزاد آهن.” انهن 376 اهڙا جين به سڃاتا آهن، جيڪي پاڙن جي واڌ سان واسطو رکن ٿا ۽ جيڪي اپلينڊ ۽ آبپاشي وارن چانورن ۾ مختلف طريقي سان ظاهر ٿين ٿا. انهن مان HMGB1 هڪ اهم جين طور سامهون آيو جيڪو پاڙن جي واڌ ۽ خشڪ سالي جي مزاحمت ۾ ڪنٽرولر جو ڪم ڪري ٿو. تحقيق ۾ شامل سائنسدانن لکيو، “اسان معلوم ڪيو ته جڏهن HMGB1 جو اظهار وڌي ٿو ته اپلينڊ چانورن جي پاڙن جي ڊيگهه ۽ خشڪ سالي جي مزاحمت جي سطح گهٽجي ٿي.” تحقيق جي پهرين ليکڪ، ژونگ ليوآن، جيڪو BGI-ريسرچ جو ايسوسيئيٽ ريسرچر آهي، چيو ته هن طريقي سان هڪ مستحڪم ۽ وڏي پيماني تي قابل قبول چانور جي قسم پيدا ڪرڻ ۾ 8 کان 10 سال لڳي سگهن ٿا.
