ڪراچي (اسٽاف رپورٽر): سنڌ جي وڏي وزير سيد مراد علي شاهه اربع تي امن، مذهبي هم آهنگي، بين المذاهب مڪالمي ۽ قومي ٻڌيءَ کي ھٿي وٺرائڻ لاءِ پنهنجي حڪومت جي عزم کي ورجايو جڏهن ته مختلف مذهبن جي اڳواڻن، مذهبي عالمن ۽ اقليتي برادرين جي نمائندن پيغامِ امن جي بينر هيٺ انتهاپسندي، فرقه وارييت ۽ نفرت تي ٻڌل بيانيي جو مقابلو ڪرڻ لاءِ گڏجي ڪم ڪرڻ جو عهد ڪيو. اهو عهد سي ايم هائوس ۾ منعقد هڪ اعليٰ سطحي اجلاس ۽ ان کانپوءِ گڏيل پريس ڪانفرنس دوران ڪيو ويو، جتي وڏي وزير نيشنل پيغامِ امن ڪميٽي (NPAC) ۽ صوبائي پيغامِ امن ڪميٽي (PPAC) سنڌ جي هڪ وفد سان ملاقات ڪئي، جنهن جي اڳواڻي اين پي اي سي جي ڪوآرڊينيٽر مولانا طاهر محمود اشرفي ڪري رهيو هو. اجلاس ۾ سينيئر وزير شرجيل انعام ميمڻ، مذهبي معاملن واري وزير رياض شاهه شيرازي، پورهئي واري وزير سعيد غني، چيف سيڪريٽري سنڌ آصف حيدر شاهه، گھرو بابت ايڊيشنل چيف سيڪريٽري اقبال ميمڻ، وڏي وزير جو سيڪريٽري آصف جميل، ڪمشنر ڪراچي حسن نقوي، انسپيڪٽر جنرل آف پوليس جاويد عالم اوڍو، ايڊيشنل آءِ جي پي ڪراچي آزاد خان، اعليٰ سرڪاري اختيارين، مذهبي عالمن، اقليتي نمائندن ۽ قومي ۽ صوبائي پيغامِ امن ڪميٽين جي ميمبرن شرڪت ڪئي. ٻين شرڪت ڪندڙن ۾ مفتي محمد جان نعيمي، راجيش ڪمار هرداساني، سردار رميش سنگهه خالصا، پنڊت مهاراج گوسوامي گير ۽ ٻيا نمايان مذهبي اڳواڻ شامل هئا. وفد کي ڀليڪار چوندڙ وڏي وزير مراد علي شاهه چيو ته سنڌ تاريخي طور تي رواداري، گڏيل وجود ۽ ثقافتي تنوع جي سرزمين رهي آهي جتي مختلف مذهبن، فرقيوارڻي ۽ نسلي پس منظر سان تعلق رکندڙ ماڻهو گڏيل احترام ۽ سمجھاڻي سان گڏ رهيا آهن. هن چيو ته سنڌ جون صدين پراڻيون صوفي ازم، شموليت ۽ هم آهنگي جون روايتون امن، سماجي هڪجهڙائي ۽ قومي ٻڌيءَ لاءِ هڪ مضبوط بنياد فراهم ڪن ٿيون. وڏي وزير نيشنل پيغامِ امن ڪميٽي جي امن کي فروغ ڏيڻ ۽ معاشري جي مختلف طبقن جي وچ ۾ مڪالمي کي مضبوط ڪرڻ جي ڪوششن جي ساراهه ڪئي. هن چيو ته پائيدار ترقي، اقتصادي اڳڀرائي ۽ سماجي استحڪام لاءِ امن، رواداري ۽ گڏيل احترام ناگزير آهن. وڏي وزير ان ڳالهه تي زور ڏنو ته سمورن شهرين جي آئيني حقن جو تحفظ ۽ اقليتي برادرين لاءِ برابر موقعا يقيني بڻائڻ سندس حڪومت جي اهم ترجيح آهي. هن سڄي سنڌ ۾ محرم، عيد ميلاد النبي، چهلوم, ڪرسمس، ايسٽر، ديوالي، هولي ۽ ٻين مذهبي موقعن جي پرامن ملهائڻ جي سهولت لاءِ صوبائي حڪومت پاران کنيل قدمن کي اجاگر ڪيو. مراد علي شاهه چيو ته انتهاپسندي، فرقه وارييت ۽ نفرت انگيز تقريرن کي صرف هڪ جامع ۽ گڏيل ڪوشش ذريعي شڪست ڏئي سگهجي ٿي جنهن ۾ سرڪاري ادارا، مذهبي عالم، تعليمي ماهر، ميڊيا تنظيمون، نوجوان ۽ ڪميونٽي اڳواڻ شامل هجن. هن چيو ته مذهبي عالمن ۽ مشائخن جو امن، اعتدال پسندي، همدردي ۽ انسانيت جي احترام تي ٻڌل اسلام جي سچي تعليمات کي فروغ ڏيڻ ۾ هڪ اهم ڪردار آهي. هاڻوڪي دور جي چيلينجز جو حوالو ڏيندي وڏي وزير مشاهدو ڪيو ته آن لائن انتهاپسندي، غلط معلومات ۽ نفرت تي ٻڌل بيانيي لاءِ اجتماعي عمل ۽ ذميواراڻي رابطي جي ضرورت آهي. هن تعليمي ادارن ۽ نوجوانن کي آئيني قدرن، شهري ذميواري، رواداري ۽ قومي يڪجهتي جي فروغ ۾ شامل ڪرڻ جي ضرورت تي زور ڏنو. وڏي وزير پيغامِ پاڪستان جي بيانيي کي انتهاپسندي، تشدد ۽ فرقيوارڻي نفرت جي خلاف هڪ قومي اتفاقِ راءِ وارو فريم ورڪ قرار ڏنو ۽ ان کي هر سطح تي فروغ ڏيڻ جو سڏ ڏنو. هن بين المذاهب مڪالمي کي مضبوط ڪرڻ ۽ هندو، عيسائي، سکن، پارسي ۽ ٻين اقليتي برادرين سان رابطي کي وڌائڻ جي مقصد سان شروع ڪيل قدمن کي پڻ ڀليڪار چيو.اجلاس دوران ۽ بعد ۾ گڏيل پريس ڪانفرنس ۾ ڳالهائيندي، مولانا طاهر محمود اشرفي مذهبي هم آهنگي جي حمايت ڪرڻ تي سنڌ حڪومت جا ٿورا مڃيا ۽ مختلف مذهبن ۽ فرقن جي وچ ۾ پرامن گڏيل وجود کي هٿي ڏيڻ ۾ سنڌ جي ڪردار جي ساراهه ڪئي. هن چيو ته اين پي اي سي ۽ پي پي اي سي سڄي ملڪ ۾ امن, رواداري، اتحاد ۽ قومي يڪجهتي جي پيغام کي مضبوط ڪرڻ لاءِ ڪم ڪري رهيون آهن. قومي ادارن جي تحفظ جي اهميت کي اجاگر ڪندي، مولانا اشرفي سياسي قوتن تي زور ڏنو ته اهي جمهوري ۽ آئيني طريقن سان اختلافن کي حل ڪن جڏهن ته اهڙي بيان بازي کان پاسو ڪن جيڪا رياستي ادارن کي ڪمزور ڪري سگهي ٿي. هن چيو ته اسان جا سپاهي اسان جا ڀائر ۽ پٽ آهن. اسان کي پنهنجي هٿياربند فوجن ۽ ملڪ جي دفاع لاءِ اسان جي شهيدن ۽ غازين پاران ڏنل قربانين تي فخر آهي. هٿياربند فوجن، قانون لاڳو ڪندڙ ادارن ۽ شهيدن جي خاندانن کي خراج عقيدت پيش ڪندي هن چيو ته قوم انهن جي احسانمند آهي جن پاڪستان جي سلامتي ۽ خودمختاري لاءِ پنهنجون جانيون قربان ڪيون. هن وڌيڪ چيو ته ڪنهن کي به اسان جي شهيدن جي قربانين جي بي حرمتي ڪرڻ جي اجازت نه ڏني وڃي. انهن ملڪ جي تحفظ لاءِ سڀ ڪجهه ڏنو آهي. مولانا اشرفي معاشري جي سمورن طبقن کي انتهاپسندي، تشدد ۽ تفرقو پيدا ڪندڙ بيانيي کي رد ڪرڻ ۽ ملڪ ۾ عدم استحڪام پيدا ڪرڻ جي ڪوشش ڪندڙ قوتن جي خلاف متحد ٿي بيهڻ جو سڏ ڏنو.اسلامي نظرياتي ڪائونسل (CII) جي چيئرمين، علامه ڊاڪٽر راغب حسين نعيمي، سمورن مڪتبه فڪر ۽ مذهبي برادرين جي وچ ۾ مڪالمي، اتحاد ۽ رابطي جي اهميت تي زور ڏنو . هن چيو ته مختلف فرقن ۽ مذهبن جي وچ ۾ با مقصد مڪالمو معاشري لاءِ وڌيڪ سمجھاڻي ۽ مثبت نتيجا ڏئي ٿو. هن چيو ته جڏهن به مختلف مڪتبه فڪر ۽ مذهبن جا ماڻهو گڏ ويهندا آهن ۽ مڪالمو ڪندا آهن، ته ان سان بهتر سمجھاڻي ۽ بهتر نتيجا نڪرندا آهن. علامه نعيمي ان ڳالهه تي زور ڏنو ته امن ۽ استحڪام سڌي ريت اقتصادي ترقي ۽ خوشحالي سان لاڳاپيل آهن. هن چيو ته سرمائيڪاري، ترقي ۽ قومي اڳڀرائي لاءِ پرامن ماحول ضروري آهي، هن وڌيڪ چيو ته سڄي ملڪ ۾ مذهبي عالم ۽ ادارا انتهاپسندي کي روڪڻ ۽ اعتدال پسندي ۽ سماجي هم آهنگي کي فروغ ڏيڻ لاءِ سرگرمي سان ڪم ڪري رهيا آهن. پيغامِ امن جي اڳڀرائي جو حوالو ڏيندي، هن چيو ته هن تحريڪ جو مقصد تڪفير جي نظريي کي ختم ڪرڻ ۽ امن، گڏيل وجود ۽ قومي يڪجهتي جي ثقافت کي مضبوط ڪرڻ آهي.اقليتي برادرين جي طرفان ڳالهائيندي اين پي اي سي جي ميمبر راجيش ڪمار هرداساني چيو ته پاڪستان ۾ اقليتي برادريون امن، رواداري ۽ بين المذاهب هم آهنگي کي فروغ ڏيڻ جي ڪوششن ۾ سرگرمي سان حصو وٺي رهيون آهن. هن فرقيوارڻي ۽ سياسي ورهاست جي خاتمي جو سڏ ڏنو ۽ ملڪ جي شهيدن ۽ انهن جي خاندانن کي انهن جي قربانين تي خراج عقيدت پيش ڪيو. راجيش ڪمار ان ڳالهه تي زور ڏنو ته هڪ شموليت واري ۽ پرامن معاشري جي تعمير لاءِ اقليتي برادرين جي جان، مال ۽ حقن جو تحفظ ضروري آهي.اين پي اي سي جي ميمبر مفتي عبدالرحيم مذهبي تعليم جي شعبي ۾ مسلسل سڌارن ۽ اعتماد سازي جي قدمن جي ضرورت کي اجاگر ڪيو. هن چيو ته مذهبي مدرسن سان لاڳاپيل خدشن کي مشاورت، تعميري رابطي ۽ تعليمي سڌارن ذريعي حل ڪيو وڃي. هن اعتدال پسندي، ذميواراڻي شهريت ۽ قومي هڪجهڙائي کي فروغ ڏيڻ لاءِ نصاب جي تياري ۽ شاگردن جي مثبت ذهني ۽ ڪردار سازي جي اهميت تي زور ڏنو. پريس ڪانفرنس کي خطاب ڪندي سنڌ جي اطلاعات، ٽرانسپورٽ ۽ ماس ٽرانزٽ واري سينيئر وزير شرجيل انعام ميمڻ چيو ته پيغامِ امن جو بنيادي پيغام سڄي معاشري ۾ امن، هم آهنگي، رواداري ۽ گڏيل احترام کي فروغ ڏيڻ آهي. هن چيو ته اسان جو پيغام سادو آهي: معاشري جي سمورن طبقن کي گڏجي ڪم ڪرڻ گهرجي ته جيئن پاڪستان کي امن ۽ استحڪام جو پنهوارو بڻائي سگهجي. هن چيو ته مذهبي عالمن عوامي راءِ کي هموار ڪرڻ ۾ هڪ اهم ڪردار ادا ڪيو آهي ۽ تنهن ڪري انهن تي اعتدال پسندي، بين المذاهب هم آهنگي ۽ مختلف مڪتبه فڪر جي وچ ۾ اتحاد کي فروغ ڏيڻ جي اهم ذميواري آهي. شرجيل ميمڻ چيو ته پاڪستان هميشه مذهبي هم آهنگي ۽ اقليتن جي حقن جي تحفظ کي برقرار رکيو آهي. هن نوٽ ڪيو ته پاڪستان جي قومي جهنڊي جو اڇو حصو اقليتن جي حقن جي حفاظت ڪرڻ ۽ سڀني لاءِ برابر شهريت کي يقيني بڻائڻ لاءِ ملڪ جي عزم جي علامت آهي. سينيئر وزير چيو ته پاڪستان جو دفاع مضبوط ۽ صلاحيت رکندڙ هٿن ۾ آهي ۽ ملڪ جي شهيدن کي خراج عقيدت پيش ڪندي انهن جي قربانين کي پوري قوم لاءِ فخر جو باعث قرار ڏنو. هن چيو ته اسان جي شهدائن جي قربانين کي هميشه شڪرگذاري ۽ احترام سان ياد رکيو ويندو ۽ اهي ايندڙ نسلن کي متاثر ڪنديون رهنديون.اجلاس ۾ ضلعي انتظاميا، قانون لاڳو ڪندڙ ادارن، مذهبي اڳواڻن ۽ مقامي امن ڪميٽين جي وچ ۾ رابطي کي مضبوط ڪرڻ تي اتفاق ڪيو ويو ته جيئن سامهون ايندڙ چيلينجز کي اڳواٽ حل ڪيو وڃي ۽ سڄي صوبي ۾ مذهبي ۽ سماجي هم آهنگي کي برقرار رکيو وڃي. شريڪ ماڻهن پيغامِ امن جي فريم ورڪ تحت تجويز ڪيل صوبائي علماءِ، مشائخ ۽ بين المذاهب هم آهنگي ڪانفرنس جي انتظامن تي پڻ خيالن جي ڏيوٺ ڪئي. اجلاس کي پڄاڻي تي رسائيندي وڏي وزير مراد علي شاهه وفد کي يقين ڏياريو ته سنڌ حڪومت امن جي پيغام کي مضبوط ڪرڻ، ڪميونٽي تائين پهچ ۽ بچاءُ وارن رابطن جي نظام کي هٿي ڏيڻ لاءِ اين پي اي سي ۽ پي پي اي سي سنڌ سان گڏجي ڪم ڪندي رهندي. وڏي وزير چيو ته هڪ مضبوط، وڌيڪ پرامن ۽ متحد پاڪستان جي تعمير لاءِ اجتماعي ڪوششون ضروري آهن.
