پاڪ فوج جي ٻن اڳوڻن جنرلن تي سوئس بئنڪ ۾ غيرقانوني طور تي دولت گڏ ڪرڻ جو الزام آهي. اهي الزام ”دي سوئز سيڪريٽس“ جو حصو آهن، جنهن ۾ عالمي خانگي بئنڪ ”ڪريڊٽ سوئس“ جي گراهڪن جي اڪائونٽن تي ڳجهي معلومات رکيل آهي، جنهن ۾ دنيا جي مختلف ملڪن جا سياستدان، فوجي آمر، مجرم ۽ دنيا جا ٻيا ڪيترائي ماڻهو شامل آهن. انهن ٻن اڳوڻن پاڪستاني جنرلن جا نالا به شامل آهن. هڪ آهي اڳوڻو آءِ ايس آءِ سربراهه ۽ چيئرمين جوائنٽ چيفس آف اسٽاف جنرل اختر عبدالرحمان(6 ڪروڙ ڊالر) ۽ ٻيو آهي جنرل زاهد علي اڪبر. هي ماڻهو ڪير آهن؟
”جسم چست ۽ مضبوط، چمڪيلو يونيفارم، شفاف ۽ بي داغ ۽ سيني تي رنگين تمغن جون ٽي قطارون، جنهن مان پتو پوي ٿو ته هن پاڪستان جي قيام کان وٺي ڪيترن فوجي جنگين ۾ حصو ورتو آهي. جنرل اختر عبدالرحمان، پاڪستان جي انٽر سروسز انٽيليجنس (آءِ ايس آءِ) جو سربراهه ۽ بعد ۾ جوائنٽ چيفس آف اسٽاف ڪميٽي جو چيئرمين رهيو. اهو خاڪو يا منظر ڪشي رٽائرڊ برگيڊيئر محمد يوسف پنهنجي ڪتاب ۾ ڏنو آهي. همايون اختر ۽ هارون اختر جي والد جنرل اختر پاڪستان ٺهڻ کان اڳ 1946ع ۾ رائل برٽش آرمي ۾ شامل ٿيو ۽ ٽن جنگين ۾ وڙهيو. تنهن هوندي به، سندس فوجي زندگيءَ جي سڀ کان اهم جنگ اها آهي، جنهن کي سرد جنگ جو خاتمو ۽ ان جي خاتمي جو سبب چئي سگهجي ٿو. ان کي عام طرح ’جهاد افغانستان‘ جي نالي سان سڃاتو وڃي ٿو. ”جهاد افغانستان“ ۾ سندس شرڪت ۽ دلچسپي هڪ دستاويز سان شروع ٿي. پنهنجي ڪتاب ’خاموش مجاهد‘ ۾ برگيڊيئر محمد يوسف تفصيل سان ان پس منظر کي بيان ڪيو آهي، جنهن سبب جنرل اختر افغانستان ۾ جهاد ۾ شرڪت ڪئي. 1979ع ۾ جڏهن سوويت يونين جون هٿياربند فوجون پاڙيسري ملڪ افغانستان ۾ داخل ٿيون ته جنرل ضياءُ الحق ملڪ جي چيف آف اسٽاف ۽ چيف آف آرمي اسٽاف جي حيثيت ۾ آءِ ايس آءِ چيف جنرل اختر کي گهرايو ۽ سندن راءِ پڇي.جنرل ضياءَ ان مقصد لاءِ جنرل اختر سان صلاح ڇو ڪئي؟ برگيڊيئر يوسف جو خيال هو ته ان جا ٻه سبب ٿي سگهن ٿا. پهريون سبب سندس عهدو هو، ڇاڪاڻ ته انهن ڏينهن ۾ هو فوج جي اهم انٽيليجنس ايجنسي انٽر سروسز انٽيليجنس (آءِ ايس آءِ) جو سربراهه هو. ٻيو سبب اهو به ٿي سگهي ٿو ته پاڪستان ٺهڻ کان اڳ ٻنهي جنرلن گڏجي ڪئڊٽ طور ڪم ڪيو هو. مشهور تجزيه نگار، ڪالم نگار ۽ جنرل اختر عبدالرحمان جي سوانح عمري ”فاتح“ جو مصنف هارون رشيد يقين سان چوي ٿو ته ان ويجهڙائيءَ جو سبب اوڀر پنجاب مان ٻنهي جنرلن جي خاندانن جي هڪ ئي وقت ڪيل لڏپلاڻ هئي. هٿياربند فوج جي ٻنهي اڳواڻن جي وچ ۾ قربت غير معمولي هئي. هارون رشيد جو چوڻ آهي ته جنرل ضياءَ ۽ جنرل اختر جي گهرن جون ديوارون به گڏيل هيون. تنهن ڪري ڀت ۾ هڪ دروازو ٺاهيو ويو ته جيئن ٻئي جنرل افغان جنگ بابت ڳجهي صلاح مشورا ڪرڻ لاءِ هڪ ٻئي جي گهر وڃي سگهن.
افغانستان جي تيزيءَ سان بگڙجندڙ صورتحال کي نظر ۾ رکندي جنرل اختر جنرل ضياءُ الحق کان ڪجهه وقت پڇيو ۽ هڪ جامع تجزياتي رپورٽ مرتب ڪئي. اها رپورٽ ٽن حصن تي مشتمل هئي. پهريون نقطو اهو هو ته پاڪستان کي دل سان ”افغان جهاد“ جو حصو ٿيڻ گهرجي. رپورٽ موجب ان جو هڪ سبب خالصتن پاڪستان جو مفاد هو. هن لکيو ته افغانستان تي ڪميونسٽن جي قبضي کانپوءِ پاڪستاني حدن ۾ سندن توسيع جو امڪان تمام گهڻو وڌي ويندو، ان ڪري پاڪستان لاءِ خاموشي اختيار ڪرڻ درست ناهي. ٻئي نقطي ۾، هن پهريون ڀيرو سوويت يونين جي خلاف مزاحمت ڪرڻ ۽ انهن کي سوويت يونين ڏانهن واپس ڌڪڻ جو خيال پيش ڪيو. ٽئين نقطي ۾، هن مزاحمت جي حڪمت عملي جي نشاندهي ڪئي. افغان عوام جي قبائلي ۽ نسلي مزاج جو اندازو لڳائيندي هن چيو ته انهن ماڻهن ۾ بيحد برداشت ۽ قرباني جو جذبو آهي، تنهن ڪري جيڪڏهن انهن کي صحيح رهنمائي، تربيت ۽ هٿيار ڏنا وڃن ته اهي هڪ ناقابل تسخير گوريلا فوج بڻجي سگهن ٿا. جنرل ضياءَ انهن تجويزن سان اتفاق ڪيو ۽ انگريزيءَ ۾ هڪ جملو چيو جيڪو بعد ۾ افغانستان ۾ جهاد جي پاليسي بڻجي وئي. جنرل ضياءَ چيو: ‘افغانستان ۾ پاڻي کي صحيح درجه حرارت تي اٻرڻ گهرجي’.
برگيڊيئر يوسف ان جملي جي وضاحت ڪندي چيو ته افغان جنگ کي محدود شدت سان وڙهيو وڃي ته جيئن روس کي پاڪستان تي ڪا به جارحيت ڪرڻ جو موقعو نه ملي. برگيڊيئر يوسف لکي ٿو ته ايندڙ سالن ۾ هيءَ جنگ ان پاليسيءَ تحت وڙهي وئي ۽ جنرل اختر ان ڳالهه کي يقيني بڻايو ته هن جنگ جو ڪو به رخ ان حڪمت عملي جي مخالف طرف نه وڃي. جنگون مشڪل سان وڙهيون وينديون آهن جيئن رٿيل آهن، تنهنڪري ڪنهن به وقت ڪا به صورتحال پيدا ٿي سگهي ٿي. يوسف لکي ٿو ته جنرل اختر هن جنگ بابت ٻه فيصلا ڪيا هئا. هڪ ته افغان جنگ لاءِ هٿيار ڪمانڊرن بدران تنظيمن کي فراهم ڪيا وڃن. ان مقصد لاءِ سندس ڪوششن سبب ست جماعتي افغان اتحاد قائم ٿيو. ٻيو ته هٿيارن جي فراهمي ۽ مجاهدن جي تربيت جو سمورو عمل پاڪستان جي هٿ ۾ رکيو وڃي. ڪنهن به وڏي طاقت کي ان ۾ مداخلت نه ڪرڻ گهرجي. آمريڪا چاهي ٿو ته انهن مسئلن تائين به پهچ ۽ هٿيار پارٽين بدران ڪمانڊرن کي سڌو سنئون ڏئي. آمريڪن جي خواهش کي نظر ۾ رکندي جنرل ضياءَ ان سلسلي ۾ رعايتون ڏيڻ لاءِ تيار هو پر جنرل اختر ان سلسلي ۾ رنڊڪ بڻجي ويو. هن جو خيال هو ته جيڪڏهن هن اصول تي عمل نه ڪيو ويو ته ”افغان جهاد“ شڪست کائي ويندو.
برگيڊيئر يوسف موجب افغان جهاد جي هڪ ٻي اڻ اعلانيل حڪمت عملي به جنرل اختر جي هڪ جملي مان ورتي وئي. جنرل اختر چيو هو ته ”دشمن کي هزارين ننڍڙا زخم ڏئي ڪمزور ڪيو وڃي. ”دشمن“ کي بيشمار زخمي ڪرڻ جو نتيجو اهو نڪتو جو هڪ وقت اهڙو به آيو جو گوريلا فوجون سوويت علائقن ڏانهن هليون ويون ۽ آپريشن شروع ڪيو. افغان گوريلن جي تربيت ۽ ڪارڪردگي اهڙي هئي جو اختلافن جي باوجود آمريڪي ان کان متاثر نه رهي سگهيا. ان ڪري جڏهن سي آءِ اي جو سربراهه وليم ڪيسي پاڪستان آيو ته هو جنرل اختر جي ٽريننگ ۽ پلاننگ جو اعتراف ڪرڻ کان سواءِ رهي نه سگهيو. افغان جنگ دوران فوج ۽ سول انتظاميا وچ ۾ اڪثر جهڙپون ٿينديون رهيون. جنرل اختر کي اڪثر شڪايت ڪئي وئي ته افغان ڪمشنر ڪرپشن جو مرڪز بڻيل آهي ۽ پناهگير رشوت کانسواءِ ڪجهه به نٿا ڪري سگهن.
برگيڊيئر جنرل يوسف موجب جنرل اختر اهڙين خبرن تي ڪجهه نه ڪري سگهيو جيڪو افسوس جوڳو عمل هو. برگيڊيئر يوسف لکيو ته جنرل اختر هڪ بي عيب فوجي آفيسر هو جنهن جي پيرن تي ڪرپشن جو ڪو داغ نه هو. ان سلسلي ۾ هن هڪ واقعي جو به ذڪر ڪيو آهي. سندس چوڻ هو ته هڪ ڀيرو آءِ ايس آءِ لاءِ گاڏيون خريد ڪيون ويون ته لاڳاپيل شخص کين 2 ملين رپيا ڪميشن جي آڇ ڪئي. جڏهن جنرل اختر قبول ڪرڻ کان انڪار ڪيو ته تجويز ڪندڙ چيو ته اها رقم سندس حق آهي ۽ ڪو به سرڪاري آفيسر، فوجي يا غير فوجي اهڙي ڪميشن کي وٺڻ کان انڪار نه ڪندو. جنرل اختر ان دليل کي به رد ڪري ڇڏيو ۽ چيو ته جيڪڏهن هو اهڙي رقم ڪنهن به صورت ۾ ڏيڻ چاهي ته کيس ڪجهه وڌيڪ گاڏيون فراهم ڪرڻ گهرجن جن کي هو افغان جهاد ۾ استعمال ڪري سگهي. اها سندس حڪمت عملي هئي جنهن افغان جهاد کي ڪامياب بڻايو پر عين وقت تي کيس آءِ ايس آءِ جي عهدي تان هٽائي کيس چيئرمين جوائنٽ چيفس آف اسٽاف ڪميٽي بڻايو ويو. برگيڊيئر جو چوڻ هو ته ان فيصلي جنرل اختر ۽ افغان جنگ کي صدمو پهچايو. ان ڪري هن ان دور جي حالتن کي زوال جي دور جي عنوان هيٺ قلمبند ڪيو آهي. جنرل اختر کي ان عهدي تان ڇو هٽايو ويو، برگيڊيئر يوسف ان کي فاتح جي ڪريڊٽ جي ڳالهه سمجهي ٿو. افغان جنگ بابت جنرل اختر جو عزم ڪيترو نه گَهِرو هو. ان سلسلي ۾ هارون رشيد هڪ واقعو بيان ڪري ٿو. هن ٻڌايو ته هڪ دفعي مجاهدن لاءِ چين جون توپون مليون هيون. اهي توپون لڳاتار 60 گولا فائر ڪرڻ جي قابل هيون. انهن توپن ۾ جنرل اختر دلچسپي ورتي ۽ اپ گريڊ ڪرايو ۽ اهي 120 گولا فائر ڪرڻ جي پوزيشن ۾ اچي ويون. هارون رشيد جو چوڻ آهي ته جنرل اختر تي سنگين الزام هئا پر اهي سڀ الزام بي بنياد آهن. سندس ذاتي معلومات جي بنياد تي سندس چوڻ آهي ته هن خاندان جي سموري دولت جنرل اختر جي پٽن جي محنت جي ڪري آهي. هن ۾ جنرل اختر جي وڏي پٽ اڪبر جو ذڪر آهي. هن کي خاندان ۾ پئسا ٺاهڻ واري مشين طور ياد ڪيو ويندو آهي. هن جي مطابق، هن کي هڪ ڪارخانو هلائڻ جو هڪ غير معمولي تجربو هو. اڪبر هاڻي آمريڪا ۾ ڪم ڪري ٿو، جڏهن ته جنرل اختر جا ٽي ٻيا پٽ همايون، هارون ۽ غازي به غير معمولي ڪاروباري صلاحيتن جا مالڪ آهن. ياد رهي ته جنرل ضياءَ جي دور ۾ راولپنڊي ۽ اسلام آباد جي سنگم تي اوجھڙي ڪيمپ تي ٿيل خوفناڪ حملي جو الزام عام طور تي جنرل اختر تي اچي ٿو. هارون رشيد جو چوڻ آهي ته ان واقعي جو جنرل اختر سان ڪو به تعلق ناهي ڇاڪاڻ ته ان وقت سندس آءِ ايس آءِ سان ڪو به واسطو نه هو. هن چيو ته هٿيارن جي تباهي ۾ آمريڪا ملوث هو، جيڪو نه ٿو چاهي ته پاڪستان مجاهدن کي وڌيڪ هٿيار فراهم ڪري. جنرل اختر ۽ افغان جنگ جون ڪهاڻيون تاريخ جي صفحن ۾ محفوظ آهن.
ڪيتريون ئي ڪهاڻيون اڄ به ٻڌايو وڃن ٿيون. انهن سڀني ڳالهين تي بحث ٿي سگهي ٿو پر اها هڪ حقيقت آهي جنهن تي سندس دوست ۽ مخالف سڀ متفق آهن. ان ۾ ڪو شڪ ناهي ته افغان ويڙهاڪن جي گوريلا خاصيتن جي پهرين نشاندهي جنرل اختر ڪئي هئي. هن جنگ کي چار ڏهاڪا گذري ويا آهن ۽ هر گذرندڙ ڏينهن سان افغان سڃاڻپ مضبوط ٿيندي پئي وڃي.
جنرل زاهد علي اڪبر
ليفٽيننٽ جنرل زاهد علي اڪبر، جيڪو جنرل ضياءَ الحق جي دور ۾ رٽائر ٿيو، فوج جي راولپنڊي ڪور جي اڳواڻي ڪئي، ان کان پوءِ 1987 کان 1992 تائين واپڊا جو چيئرمين ۽ پاڪستان ڪرڪيٽ بورڊ جو چيئرمين پڻ رهيو. جنرل مشرف جي دور ۾ قومي احتساب بيورو (نيب) مٿس ڪرپشن کان علاوه آمدني کان وڌيڪ اثاثا ٺاهڻ جو الزام هنيو. مقامي ميڊيا رپورٽن موجب هن نيب آڏو اعترافي بيان ڏنو ۽ 200 ملين رپيا قومي خزاني ۾ جمع ڪرايا.
رٽائرڊ ليفٽيننٽ جنرل زاهد علي اڪبر کي ڪروشيا مان بوسنيا ۾ داخل ٿيڻ وقت انٽرپول پاران گرفتار ڪيو ويو پر برطانوي شهريت هجڻ سبب کيس بوسنيا کان برطانيا منتقل ڪيو ويو. نيب دستاويزن موجب رٽائرڊ ليفٽيننٽ جنرل زاهد علي اڪبر جا 77 بئنڪ اڪائونٽ هئا جن ۾ 20 ڪروڙ رپين کان وڌيڪ رقم جمع هئي. اهي بئنڪ اڪائونٽس سندن ويجهن مائٽن ۽ مختلف ڪمپنين جي نالن تي هئا. رٽائرڊ ليفٽيننٽ جنرل زاهد علي اڪبر پاڪستان آرمي جي انجنيئرنگ ڪور جو هڪ انجنيئر آفيسر هو، جيڪو آرمي هيڊ ڪوارٽر، جي ايڇ ڪيو راولپنڊي ۾ سول ڪم جو انچارج به هو. هن بعد ۾ انجنيئرنگ ريسرچ ليبارٽريز (ERL) ۾ خدمتون سرانجام ڏنيون، 1970 جي ڏهاڪي ۾ ڳجهي ائٽم بم پروگرام جي ترقيءَ تي هڪ اهم تحقيقي ادارو. صدر ضياءُ الحق کيس ميجر جنرل مان ليفٽيننٽ جنرل جي عهدي تي ترقي ڏني. چيو وڃي ٿو ته هو جنرل ضياءُ الحق جو مائٽ هو ۽ ٻنهي جنرلن جي ٻئي نسل جون شاديون ان رشتي جو سبب بڻيون. 1980ع ۾ کيس جنرل هيڊڪوارٽر (GHQ) ۾ انجنيئر ان چيف جي عهدي تي ترقي ڏني وئي. هو ڪمانڊر 10 ڪور کان علاوه چيئرمين واپڊا به رهيو. 1984 ع کان 1989 ع تائين، هن هڪ “سيڪنڊمينٽ ” يعني عارضي بنياد تي مقرر رهيو. هو ڊفينس سائنس اينڊ انجنيئرنگ آرگنائيزيشن جو سربراهه ۽ پاڪستان ڪرڪيٽ بورڊ جو چيئرمين پڻ رهيو. سندس قيادت ۾ پاڪستان قومي ٽيم 1992 جو ڪرڪيٽ ورلڊ ڪپ کٽيو. جنرل ضياءَ جنرل اڪبر ڀٽو کي جي ويجهن حلقن ۾ متعارف ڪرايو جيڪو ان وقت آرمي چيف هو. ڊاڪٽر عبدالقدير خان جي مشوري تي عمل ڪندي وزيراعظم ڀٽو آرمي چيف جنرل ضياءَ کي چيو ته هو هڪ قابل انجنيئرنگ مئنيجر ڳولي. آگسٽ 1976ع ۾ (ان وقت) برگيڊيئر اڪبر پاڪستان آرمي جي سول انجنيئرنگ پراجيڪٽس جي شعبي ۾ تمام گهڻو مشهور هو. ان وقت جي آرمي چيف جنرل ضياءَ کيس خفيه ايٽم بم پروگرام جو حصو بڻائڻ جي منظوري ڏني ۽ کيس ڊاڪٽر عبدالقدير خان سان ملڻ لاءِ چيو ويو. ميجر جنرل اڪبر هن مضبوط ڍانچي جي تعمير ۾ اهم ڪردار ادا ڪيو، جنهن تي ڊاڪٽر خان پاران مهيا ڪيل سينٽريفيوجز ٺهيل هئا. سينٽريفيوجز پاڪستان جي ائٽم بم جي افزودگي جي ڪنجي هئي. ميجر جنرل اڪبر هڪ ڪميٽي جوڙي جنهن کي هن اهم ۽ رازدارانه منصوبي جي ضرورتن کي پورو ڪرڻ ۽ ڪهوٽا ۾ سينٽريفيوجز جي تعمير لاءِ مالي وسيلن جي فراهمي جي نگراني ڪرڻ جو ٽاسڪ ڏنو ويو. 1980ع ۾ زاهد علي اڪبر کي ”ٿري اسٽار جنرل“ جي عهدي تي ترقي ڏني وئي ۽ پاڪستان آرمي جي انجنيئرنگ ڪور جي انجنيئر ان چيف جو عهدو سنڀاليو. فوج جي اندروني ذريعن موجب، جنرل اڪبر ملڪ جي انٽيليجنس سروسز سان ويجهو ڪم ڪيو. جنرل ضياءَ کيس هندستان جي ايٽمي پروگرام تي خاص رپورٽ تيار ڪرڻ جي ذميواري سونپي هئي. اهو جنرل ضياءُ الحق هو جنهن ليفٽيننٽ جنرل اڪبر کي واٽر اينڊ پاور ڊولپمينٽ اٿارٽي (واپڊا) جو چيئرمين به مقرر ڪيو هو. 1987ع ۾ هو ”فور اسٽار“ جنرل جي عهدي جي ڊوڙ ۾ شامل هو، پر وائيس چيف آف آرمي اسٽاف جي مقرري تي صدر ضياءَ ۽ وزير اعظم جوڻيجو جي وچ ۾ تلخ تڪرار پيدا ٿي پيو هو. ڊپٽي چيف آف آرمي اسٽاف کي پاڪ فوج جي ”آپريشنل ڪمانڊ پوسٽ“ سمجهيو ويندو آهي. شروعات ۾ صدر ضياءَ ليفٽيننٽ جنرل مرزا اسلم بيگ کي اوليت ڏيندي ليفٽيننٽ جنرل اڪبر کي ’وائيس آرمي چيف‘ مقرر ڪيو هو، پر وزير اعظم محمد خان جوڻيجو ان مقرري جي توثيق کان انڪار ڪري ڇڏيو ۽ وائيس چيف آف آرمي اسٽاف طور اسلم بيگ جي مقرري تي اصرار ڪيو. واپڊا جي چيئرمين طور مقرري جي تصديق کانپوءِ هن وزيراعظم بينظير ڀٽو جي دور حڪومت ۾ به خدمتون سرانجام ڏنيون. 1989ع ۾ ليفٽيننٽ جنرل اڪبر کي ٻيهر ڊيسٽو ۾ مقرر ڪيو ويو جتي هو ڊائريڪٽر هو. هي ادارو فوج جي ڳجهن ۽ حساس فوجي منصوبن بابت هو.
(ايڊيٽر اعجاز مهر جو نوٽ ۽ اضافي ڄاڻ: هي مضمون بي بي سي اردو تي عمر فاروق ۽ فاروق عادل لکيو جيڪو 21 فيبروري تي شايع ٿيو هو. اسين پنهنجي پڙهندڙن لاءِ ترجمو ڪري پيش ڪيو. مان اوهان کي اهو ٻڌائيندو هلان ته ‘گينگ آف فور’ ۾ جيڪي 4 جرنيل شامل هئا تن کي جالندهري گروپ به سڏيو ويندو هو جن ۾ مٿي ذڪر ڪيل ٻن جنرلز کانسواءِ جنرل ضياءَالحق ۽ جنرل رحيم الدين به شامل هئا. هنن چونڊيل وزيراعظم ذوالفقار علي ڀٽو جو تختو اونڌو ڪيو ۽ کيس عدالتن مان ڦاهي ڏيارڻ ۾ اهم ڪردار ادا ڪيو هو. هنن جنرلز جي ٻارن جو شاديون به هڪٻئي جي خاندانن ۾ ٿيل آهن. جنرل اختر عبدالرحمان جو وڏو پٽ اڪبر ۽ جنرل ضياءَ جو پٽ اعجاز الحق جنرل رحيم الدين جون ڌيئر پرڻيل آهن. جڏهن ته جنرل اختر عبدالرحمان جو پٽ سينيٽر هارون اختر جنرل اڪبر جي ڌيءَ پرڻيل آهي. 1979 ۾ جڏهن جنرل اختر آءِ ايس آءِ جو سربراهه بڻيو ته ساڳئي سال سندس پٽ هارون اختر کي ڪئناڊا جي شهريت ملي هئي. جنرل اختر جي ٽن پٽن اڪبر، هارون ۽ غازي جي 1985 ۾ کوليل گڏيل اڪائونٽ ۾ ان زماني ۾ 37 لک ڊالر هئا جيڪي 2003 ۾ 50 لک ڊالر ٿي چڪا هئا ۽ هڪ ٻيو اڪائونٽ جيڪو اڪبر جي اڪيلي نالي هو ان ۾ 92 لک ڊالر هئا، جيڪو 1986 ۾ کوليو ويو هو. سي آءِ اي ان زماني ۾ آءِ ايس آءِ کي هٿيار خريدڻ لاءِ 3 ارب دالر ڏنا هئا جن مان واشنگٽن پوسٽ موجب پاڪستاني جرنيل امير ٿي ويا هئا. ايڪسپريس نيوز گروپ جي مالڪن سلطان لاکاڻي ۽ سندس خاندان جي نالي 10 کان مٿي سوئس بينڪ اڪائونٽس ۾ 6 ڪروڙ ڊالر هئا، صحافي ۽ اينڪرپرسن رانا مبشر ۽ سندس زال ارم جي نالي اڪائونٽ ۾ 10 لک ڊالر هئا، پنجاب جي فناس منسٽر هاشم جوان بخت مخدوم، سينيٽر گلزار، سينيٽر وقار ۽ عمار، پي پي جي اڳوڻي سينيٽر حاجي سيف الله بنگش مرحوم، سندس پٽن شوڪت الله ۽ ڪفايت الله، شان گروپ جي ناصر شان جا نالا به سوئس اڪائونٽ رکندڙن ۾ شامل هئا.)
