واشنگٽن(ويب ڊيسڪ) صدر ڊونلڊ ٽرمپ پنهنجي اسٽيٽ آف دي يونين خطاب جي پرڏيهي پاليسي واري حصي جي شروعات ايران بابت هڪ احتياط سان ترتيب ڏنل پيغام سان ڪئي، جنهن ۾ هن چيو ته سندس “ترجيح آهي ته هن مسئلي کي سفارتڪاري ذريعي حل ڪيو وڃي”، پر ساڳئي وقت هن خبردار ڪيو ته هو “ڪڏهن به” تهران کي جوهري هٿيار حاصل ڪرڻ نه ڏيندو.
هن جو بيان، جيڪو ڳالهين لاءِ تياري ظاهر ڪري رهيو هو پر فوجي طاقت جي امڪان کي ڄاڻي واڻي غير واضح رکيو ويو هو، سندس وسيع نظريي “طاقت وسيلي امن” جي عڪاسي ڪري رهيو هو.
هن24 فيبروري تي رات جو ٻنهي ايوانن جي گڏيل اجلاس کي خطاب ڪيو. ٽرمپ دليل ڏنو ته ٻيهر مضبوط ڪيل آمريڪي فوج ۽ ناٽو اتحادين پاران وڌايل دفاعي خرچن واشنگٽن جي پوزيشن کي وڌيڪ طاقتور بڻايو آهي.
ساڳئي وقت هن دعويٰ ڪئي ته ايران اهڙا ميزائل تيار ڪري رهيو آهي جيڪي آمريڪا تائين پهچي سگهن ٿا، ۽ شڪايت ڪندي چيو: “اسان ايران کان اهي ڳجها لفظ نه ٻڌا آهن ته: ‘اسان ڪڏهن به جوهري هٿيار حاصل نه ڪنداسين.’”
هن تهران تي “خطرناڪ جوهري پروگرام” هلائڻ جو الزام لڳايو ۽ دعويٰ ڪئي ته اڳوڻن آمريڪي حملا ايران جي جوهري صلاحيتن کي “مڪمل طور تباهه” ڪري چڪا آهن.
اڱاري رات سندس اسٽيٽ آف دي يونين خطاب هڪ ڪلاڪ ۽ 47 منٽن تي مشتمل هو ــ جيڪو گهٽ ۾ گهٽ ڇهن ڏهاڪن ۾ ڪانگريس جي گڏيل اجلاس اڳيان سڀ کان ڊگهو خطاب قرار ڏنو ويو آهي.
آمريڪي ٽيليويزن مبصرن موجب صدر هن سالياني آئيني رسم کي هڪ ڊگهي سياسي ڪارڪردگي ۾ تبديل ڪري ڇڏيو، جنهن جو مقصد پنهنجي مقبوليت وڌائڻ ۽ هن سال نومبر جي وچ مدي وارن چونڊن کان اڳ ريپبلڪن ووٽرن کي متحرڪ ڪرڻ هو.
ٽرمپ خطاب دوران ڏکڻ ايشيا جو به مختصر ذڪر ڪيو، ۽ مئي 2025 ۾ پاڪستان ۽ ڀارت وچ ۾ ٿيل جنگ ختم ڪرائڻ ۾ پنهنجي ڪردار کي اجاگر ڪندي دعويٰ ڪئي ته سندس ڪوششن “لکن جانين” کي بچايو، ڇو ته هن تڪرار کي جوهري جنگ بڻجڻ کان روڪيو.
“پاڪستان ۽ ڀارت … اها جوهري جنگ ٿي سگهي پئي. پاڪستان جي وزيراعظم چيو ته جيڪڏهن منهنجي مداخلت نه هجي ها ته 3 ڪروڙ 50 لک ماڻهو مري وڃن ها.”
هن دعويٰ ورجائي ته پنهنجي عهدي جي پهرين ڏهن مهينن ۾ هن اٺ جنگيون روڪيون، ۽ شڪي ماڻهن ڏانهن اشارو ڪندي چيو: “عجيب نه آهي؟ بيمار ماڻهو آهن.”
وچ اوڀر ۾ ٻن ڏهاڪن ۾ سڀ کان وڏي آمريڪي فوجي گڏجاڻي باوجود، ٽرمپ اهو واضح نه ڪيو ته ڇا هو ايران خلاف حملي جو حڪم ڏيڻ لاءِ تيار آهي يا نه. هن هڪ ڪلاڪ کان وڌيڪ دير بعد ايران جو ذڪر ڪيو ۽ علائقي ۾ آمريڪي فوجي تعينات جي پيماني بابت ڪو حوالو نه ڏنو، جنهن مان ظاهر ٿيو ته پرڏيهي پاليسي تي به سندس تقرير گهڻو ڪري گهريلو سياسي انداز تي ٻڌل هئي.
هن تهران ۽ ان جي اتحادين تي الزام لڳايو ته هو روڊ ڪناري بم ڌماڪن جا ذميوار آهن، جن ۾ “آمريڪي فوجي ۽ شهري مارجي ويا.” هن قاسم سليماني جي قتل جو حوالو ڏيندي چيو: “اسان سليماني کي ختم ڪيو”، ۽ چيو ته ان جو “وڏو اثر” پيو.
ساڳئي پرڏيهي معاملن جي سلسلي ۾ هن وينزويلا ۾ آمريڪي سلامتي لاءِ “عظيم فتح” جو ذڪر ڪيو ۽ مخالف ڌر جي قانونساز اينريڪي مارڪيز کي متعارف ڪرايو، جيڪو صدر Nicolás Maduro نڪولس مادورو جي گرفتاري کانپوءِ جيل مان آزاد ٿيو، ۽ گيلري ۾ ويٺل سندس مائٽ کي چيو: “مون کي خوشي آهي ته توهان جو چاچو نه رڳو آزاد ٿيو آهي پر اڄ رات هتي موجود آهي.”
خطاب جي شروعات مهم واري انداز سان ڪئي وئي: “اسان جو ملڪ واپس اچي ويو آهي: اڳ کان وڌيڪ وڏو، بهتر، مالدار ۽ مضبوط!” جنهن بعد منظرنامو سخت سياسي ورهاست ۾ تبديل ٿي ويو.
جڏهن ٽرمپ انهن ماڻهن کي بيهڻ لاءِ چيو جيڪي سمجهن ٿا ته “آمريڪي حڪومت جو پهريون فرض آمريڪي شهرين جي حفاظت آهي، نه غيرقانوني پرديسين جي”، ته ريپبلڪن ميمبر بيهي ڪيترن منٽن تائين تاڙيون وڄائيندا رهيا، جڏهن ته ڊيموڪريٽس ويٺا رهيا. ان تي هن چيو: “توهان کي شرم اچڻ گهرجي.”
نمائندن ايلهان عمر ۽ رشيده طليب تقرير دوران بار بار چيو: “توهان آمريڪين کي ماريو آهي!” ۽ “توهان کي شرم اچڻ گهرجي!” جڏهن ته ال گرين کي اڳ ۾ احتجاجي پلي ڪارڊ لهرائڻ تي ايوان مان ٻاهر ڪڍيو ويو.
ٽرمپ گهڻو وقت ريپبلڪن پاسي ڏانهن ڏسندو رهيو ۽ تاڙين مان لطف اندوز ٿيندو رهيو، پر جڏهن هو لڏپلاڻ، ڏوهن، چونڊ سڪيورٽي ۽ صنفي معاملن تي آيو ته هن سڌو ڊيموڪريٽس کي مخاطب ڪندي چيو: “هي ماڻهو پاڳل آهن، مان توهان کي ٻڌايان ٿو، پاڳل آهن … ڊيموڪريٽس اسان جي ملڪ کي تباهه ڪري رهيا هئا، پر اسان آخري لمحي ۾ ان کي روڪي ڇڏيو.”
لڏپلاڻ بابت هن صومالي آمريڪين تي تنقيد ڪندي چيو ته “صومالي قزاقن منيسوٽا کي لٽيو”، ۽ دليل ڏنو ته “غيرمحدود لڏپلاڻ ۽ کليل سرحدن ذريعي اهڙين ثقافتن کي آڻڻ سان اهي مسئلا سڌو آمريڪا ۾ اچن ٿا، ۽ ان جي قيمت آمريڪي عوام ادا ڪري ٿو.”
معاشي پاليسي بابت هن سپريم ڪورٽ جي هڪ تازي فيصلي تي تنقيد ڪئي، جيڪو سندس محصولن خلاف هو، ۽ ان کي “ڏاڍو افسوسناڪ” قرار ڏيندي چيو ته اهي محصول “مڪمل طور منظور ٿيل ۽ آزمايل متبادل قانوني شقن” تحت برقرار رهندا، ۽ وڌيڪ چيو: “ڪانگريس جي ڪارروائي ضروري نه هوندي.”
مهانگائي بابت هن ڊيموڪريٽس کي ذميوار قرار ڏيندي آمريڪين کي چيو: “ٿورو صبر ڪريو، اسان ان کي گهٽائي رهيا آهيون، ۽ جلد توهان اهڙا انگ ڏسندا جيڪي حاصل ڪرڻ ممڪن نه سمجهيا ويندا هئا.”
هن ووٽر رجسٽريشن لاءِ شهريت جو ثبوت لازمي قرار ڏيڻ واري SAVE America ايڪٽ جي منظوري تي زور ڏنو، جنهن کي ڊيموڪريٽس سينيٽ ۾ روڪڻ جو واعدو ڪيو آهي.
هڪ موقعي تي هن نيويارڪ جي ميئر ظہران ممداني کي “نيويارڪ شهر جو نئون ڪميونسٽ ميئر” سڏيو، پر پوءِ نرم لهجي ۾ چيو: “منهنجو خيال آهي هو سٺو ماڻهو آهي. پاليسي خراب آهي، پر ماڻهو سٺو آهي.”
سڄي شام جو منظر ــ هڪ صدر جيڪو لڳ ڀڳ رڳو ايوان جي هڪ پاسي کي خطاب ڪري رهيو هو جڏهن ته ٻئي پاسي تي تنقيد ڪري رهيو هو ــ تقرير جي مواد سان مطابقت رکي رهيو هو: هڪ اهڙو خطاب جنهن ۾ گهريلو سياسي مهم کي پرڏيهي پاليسي سان ملائي پيش ڪيو ويو، خاص طور ايران بابت، جتي سفارتڪاري ۽ فوجي ڪارروائي وچ ۾ حتمي فيصلو ڄاڻي واڻي ظاهر نه ڪيو ويو. هوڏانهن ايران جي پرڏيهي کاتي جي ترجمان صدر ٽرمپ جي ميزائيل ٺاهڻ واري بيان کي ڪوڙ قرار ڏنو.
