غلام مصطفىٰ جمالي
گلگت بلتستان ۾ چونڊن جي گهمسان پنهنجي عروج ڏانهن وڌي رهي آهي. مختلف سياسي پارٽيون، انهن جا مرڪزي اڳواڻ ۽ مقامي اميدوار عوامي حمايت حاصل ڪرڻ لاءِ سرگرم آهن. جلسن، جلوسن، ميڊيا مهمن ۽ سوشل ميڊيا جي ذريعي ووٽرن تائين پهچڻ جي ڪوشش ڪئي پئي وڃي. هر سياسي جماعت پنهنجي منشور کي عوام لاءِ نجات جو رستو قرار ڏئي رهي آهي، جڏهن ته مخالفن تي تنقيد به مهم جو اهم حصو بڻيل آهي. اهڙي ماحول ۾ عام ووٽر لاءِ ضروري آهي ته هو جذباتي نعريبازي بدران حقيقتن، ڪارڪردگي ۽ عوامي مفاد کي سامهون رکي فيصلو ڪري.
گلگت بلتستان پاڪستان جو اهو خطو آهي، جيڪو قدرتي حسن، سياحتي اهميت، معدني وسيلن ۽ اسٽريٽجڪ حيثيت جي ڪري سڄي دنيا جي توجهه جو مرڪز رهيو آهي. دنيا جا بلند ترين جبل، سرسبز واديون، صاف شفاف ڍنڍون ۽ ثقافتي تنوع هن خطي کي منفرد بڻائين ٿا. پر انهن سڀني خوبين جي باوجود هتي جي عوام کي ڪيترن ئي بنيادي مسئلن کي منهن ڏيڻو پوي ٿو. روزگار جي کوٽ، تعليم جي محدود سهولتن، صحت جي مسئلن، مواصلاتي رڪاوٽن ۽ بنيادي ڍانچي جي ڪمزورين سبب عام ماڻهو اڃا به بهتر مستقبل جو منتظر آهي.
هر چونڊ دوران عوام سان نوان واعدا ڪيا ويندا آهن. ڪڏهن ترقيءَ جا خواب ڏيکاريا ويندا آهن، ڪڏهن لکين نوڪرين جا اعلان ٿيندا آهن ته ڪڏهن وڏن منصوبن جي ڳالهه ڪئي ويندي آهي. پر سوال اهو آهي ته گذريل چونڊن دوران ڪيل واعدن جو ڇا ٿيو؟ ڪهڙا منصوبا مڪمل ٿيا؟ ڪهڙا اڌورا رهجي ويا؟ ۽ ڪهڙا رڳو تقريرن تائين محدود رهيا؟ هڪ باشعور ووٽر لاءِ اهي سوال انتهائي اهم آهن، ڇاڪاڻتہ جمهوريت ۾ احتساب جو سڀ کان وڏو ذريعو ووٽ هوندو آهي.
ووٽ صرف هڪ سياسي حق نه پر قومي ذميواري پڻ آهي. جڏهن ڪو شهري ووٽ ڏئي ٿو ته هو پنهنجي مستقبل، پنهنجي خاندان ۽ پنهنجي علائقي بابت فيصلو ڪري ٿو. ان ڪري ووٽرن کي ذاتي لاڳاپن، قبائلي وابستگين ۽ جذباتي نعريبازي بدران اميدوارن جي صلاحيت، ايمانداري، ڪارڪردگي ۽ عوامي خدمت کي ڏسڻ گهرجي.
گلگت بلتستان ۾ نوجوان آبادي جو وڏو حصو آهن. نوجوانن جون اميدون ۽ خواب هن خطي جي مستقبل سان ڳنڍيل آهن. تعليم مڪمل ڪرڻ کان پوءِ روزگار حاصل ڪرڻ، ڪاروبار جا موقعا ملڻ ۽ جديد سهولتن تائين رسائي سندن بنيادي خواهشون آهن. سياسي جماعتن کي نوجوانن جي مسئلن تي سنجيدگي سان ڌيان ڏيڻ گهرجي. صرف واعدن سان نه پر عملي منصوبن سان نوجوانن جو اعتماد حاصل ڪري سگهجي ٿو.
تعليم ڪنهن به قوم جي ترقي جو بنياد هوندي آهي. گلگت بلتستان جي نوجوانن محدود وسيلن باوجود تعليم جي ميدان ۾ قابل ذڪر ڪاميابيون حاصل ڪيون آهن. پر اڃا به ڪيترن علائقن ۾ اسڪولن جي کوٽ، استادن جي گهٽتائي ۽ جديد تعليمي سهولتن جي اڻاٺ موجود آهي. ووٽرن کي اهو ڏسڻ گهرجي ته ڪهڙي سياسي جماعت تعليم کي پنهنجي ترجيحن ۾ شامل ڪري ٿي ۽ ان لاءِ عملي روڊ ميپ پيش ڪري ٿي.
صحت جو شعبو پڻ خاص توجهه جو طالب آهي. ڪيترن ئي پهاڙي ۽ ڏورانهن علائقن ۾ جديد اسپتالون ۽ ماهر ڊاڪٽر موجود ناهن. نتيجي ۾ مريضن کي وڏن شهرن ڏانهن وڃڻو پوي ٿو، جنهن سان وقت ۽ پئسي ٻنهي جو نقصان ٿئي ٿو. صحت جي شعبي ۾ بهتري لاءِ ڊگهي مدي وارا قدم کڻڻ ضروري آهن.
سياحت گلگت بلتستان جي معيشت لاءِ زندگيءَ جي رت وانگر آهي. هر سال هزارين ملڪي ۽ غيرملڪي سياح هتي اچن ٿا. جيڪڏهن سياحت کي جديد بنيادن تي ترقي ڏني وڃي ته نه صرف روزگار جا نوان موقعا پيدا ٿي سگهن ٿا پر مقامي معيشت به مضبوط ٿي سگهي ٿي. بهتر روڊن، هوٽلن، صفائي ۽ ماحولياتي تحفظ تي ڌيان ڏيڻ سان سياحت کي وڌيڪ فروغ ملي سگهي ٿو.
گلگت بلتستان ۾ معدني وسيلن جا به وڏا ذخيرا موجود آهن. جيڪڏهن انهن وسيلن کي شفاف ۽ منصفاڻي طريقي سان استعمال ڪيو وڃي ته مقامي ماڻهن جي زندگيءَ ۾ وڏي تبديلي آڻي سگهجي ٿي. عوام کي اهو حق حاصل آهي ته هو پڇي ته قدرتي وسيلن مان حاصل ٿيندڙ فائدا مقامي آبادي تائين ڪيتري حد تائين پهچي رهيا آهن.
چونڊ مهم دوران سوشل ميڊيا جو ڪردار پڻ انتهائي اهم بڻجي چڪو آهي. مثبت طور تي استعمال ٿيڻ جي صورت ۾ سوشل ميڊيا عوامي شعور وڌائڻ ۾ مددگار ثابت ٿي سگهي ٿي، پر غلط معلومات ۽ افواهن جي ڦهلاءُ سان نقصان به ٿي سگهي ٿو. ان ڪري ووٽرن کي هر خبر جي تصديق ڪرڻ گهرجي ۽ غيرمصدقہ مواد کان بچڻ گهرجي.
عورتن جي سياسي شرڪت به جمهوريت جي مضبوط ٿيڻ لاءِ ضروري آهي. گلگت بلتستان جون عورتون تعليم، صحت، سماجي خدمتن ۽ ٻين شعبن ۾ اهم ڪردار ادا ڪري رهيون آهن. انهن کي سياسي عمل ۾ وڌيڪ نمائندگي ۽ موقعا ملڻ گهرجن ته جيئن سندن مسئلا ۽ تجويزون پاليسي سازي جو حصو بڻجي سگهن.
عوام کي اهو به ڏسڻ گهرجي ته چونڊ ميدان ۾ موجود اميدوارن جو ماضي ڪهڙو رهيو آهي. ڇا اهي عوام سان رابطي ۾ رهيا؟ ڇا انهن پنهنجن علائقن جي مسئلن کي اجاگر ڪيو؟ ڇا انهن عوامي خدمت کي ترجيح ڏني؟ اهڙا سوال ووٽرن کي صحيح فيصلو ڪرڻ ۾ مدد ڏيندا.
جمهوريت صرف چونڊن جو نالو ناهي. اها هڪ مسلسل ذميواري آهي جنهن ۾ عوام ۽ چونڊيل نمائندا ٻئي شامل هوندا آهن. چونڊن کان پوءِ به عوام کي پنهنجي نمائندن کان ڪارڪردگي بابت سوال ڪرڻ گهرجن ۽ کين پنهنجي واعدن جي ياد ڏيارڻ گهرجي.
اڄ گلگت بلتستان هڪ اهم موڙ تي بيٺو آهي. عوام وٽ اهو موقعو موجود آهي ته هو پنهنجي ووٽ ذريعي اهڙي قيادت چونڊي جيڪا صرف تقريرن تائين محدود نه هجي، پر عملي طور تي ترقي، خوشحالي ۽ عوامي خدمت جو رستو اختيار ڪري. جيڪڏهن ووٽر شعوري فيصلا ڪندا ته ان جا مثبت اثر ايندڙ نسلن تائين پهچندا.
آخر ۾ اهو چوڻ مناسب ٿيندو ته گلگت بلتستان جي چونڊن ۾ اصل مقابلو رڳو سياسي جماعتن جو نه پر سوچن جو آهي. هڪ طرف نعريبازي، جذباتيت ۽ روايتي سياست آهي، جڏهن ته ٻي طرف ڪارڪردگي، شفافيت ۽ عوامي خدمت جو تصور آهي. هاڻي فيصلو عوام جي هٿ ۾ آهي ته هو ڪهڙي رستي جو انتخاب ڪن ٿا. جيڪڏهن ووٽر حقيقتن کي بنياد بڻائيندا ته گلگت بلتستان جو مستقبل وڌيڪ روشن، مستحڪم ۽ خوشحال ٿي سگهي ٿو.
