خليل احمد نيني تال والا
آءِ ايم ايف جي ايگزيڪيوٽو بورڊ پاڪستان لاءِ 3 ارب ڊالرن جي اسٽينڊنگ معاهدي جي منظوري ڏئي ڇڏي آهي ۽ 1.20 ارب ڊالر جي پهرين قسط فوري طور جاري ڪري ڇڏي آهي، باقي رقم نومبر ۽ فيبروري ۾ ادا ڪئي ويندي. اسٽيٽ بئنڪ کي سعودي عرب مان 2 ارب ڊالرن جا ذخيرا ملي ويا آهن.
اسٽيٽ بئنڪ کي گڏيل عرب امارتن مان هڪ ارب ڊالرن جا ذخيرا به مليا آهن، جنهن سبب ملڪ جي معاشي صورتحال ۾ بهتري جا اشارا مليا آهن، 6 هزار امپورٽ ڪنٽينرز جي ادائيگين کانپوءِ رڪجي ويو ۽ درآمدات تي غير اعلانيل پابنديون ختم ڪيون ويون. نيون امپورٽ ايل سيز کولڻ سان ڊالر جي طلب ۾ اضافو ٿي ويو آهي، جڏهن ته ليٽر آف ڪريڊٽ جي اوپننگ جو عمل به تيز ٿي ويو آهي، اسٽاڪ ايڪسچينج ۾ به اضافو ڏٺو ويو آهي ۽ ڊالر جي قدر ۾ گهٽتائي سبب ڊالر جي اگهه ۾ واڌ ٿيندي. جيئن ئي گهربل گهرجون پوريون ٿينديون آهن، ان جي باوجود مزدورن جي موڪلن ۾ گهٽتائي هڪ ڳڻتي جوڳي ڳالهه آهي.
حڪومت کي ان حوالي سان پنهنجو ڪردار ادا ڪرڻ گهرجي، صورتحال اها آهي ته سڄي دنيا ۾ 10 ڪروڙ ماهر افرادي قوت جي ضرورت آهي، جيڪڏهن پاڪستان ماهر افرادي قوت پيدا ڪرڻ ۽ انهن کي سرڪاري انتظامن ذريعي پرڏيهه موڪلڻ تي ڌيان ڏئي ته پوءِ مزدورن جي ماهوار موڪلن جي قيمت ۾ اضافو ٿيندو. ملڪ 4 ارب ڊالرن تائين پهچي سگهي ٿو عالمي ڪريڊٽ ريٽنگ ايجنسي فچ پاڪستان جي معيشت جي ريٽنگ کي اپ گريڊ ڪري ڇڏيو آهي. ڊگهي مدي لاءِ پرڏيهي ڪرنسي جي ريٽنگ کي ٽرپل سي تي اپ گريڊ ڪيو ويو، ناڻي واري وزير اسحاق ڊار ان ڳالهه جي تصديق ڪئي ته اهو موجوده معاشي بحالي جي سفر ڏانهن هڪ ٻيو مثبت قدم آهي، ٻئي طرف ايڪسچينج ايسوسيئيشن آف پاڪستان جي چيئرمين بوستان جو چوڻ آهي ته قدر ۾ واڌ ڊالر جي قيمت عارضي آهي، ڊالر تمام جلد 250 تائين پهچي ويندو.
سول حڪومت ۽ هٿياربند فوج جي گڏيل سهڪار سان ملڪ ۾ زرعي انقلاب لاءِ جيڪو قدم کنيو ويو آهي اهو هن وقت تائين جو سڀ کان وڏو قدم آهي، جيڪڏهن ان تي مڪمل عمل ڪيو ويو ته پاڪستان چند سالن ۾ عالمي معاشي طاقت بڻجي اڀري سگهي ٿو. وزيراعظم صحيح چيو ته اهو منصوبو صرف 2 سالن ۾ پاڪستان کي عالمي ادارن جي چنگل مان مڪمل آزاد ڪرائيندو، 5 سالن ۾ 50 ارب ڊالرن جي سيڙپڪاري ۽ 40 لک ماڻهن کي روزگار ڏيڻ ان جي سطح تي وڏو انقلاب آهي. معاشي سرگرميون پيدا ٿينديون ۽ کاڌي پيتي جي قيمتن ۾ جيڪو استحڪام ايندو، اهو ان کان علاوه آهي، اسان سمجهون ٿا ته هي منصوبو پاڪستان جي معاشي تقدير بدلائي سگهي ٿو، آرمي چيف صحيح چيو ته دنيا جي ڪا به طاقت اسان جو رستو روڪي نه ٿي سگهي. ترقي، استحڪام ۽ خوشحالي پاڪستان جو مقدر آهي.
ٻئي طرف بلوچستان جي علائقي زوب ۾ گذريل ڏينهن دهشتگردن جي حملي کي ناڪام بڻائڻ پاڪ فوج جي جوانن جي عزم، پيشيوراڻي صلاحيت ۽ عزم جو ثبوت آهي. خبر موجب دهشتگردن جو گروپ صبح سوير ژوب ڪينٽ ۾ داخل ٿيڻ جي ڪوشش ڪري رهيو هو ته پاڪ فوج جي جوانن پنهنجي جانين سان مقابلو ڪري کين ماري ڇڏيو. سيڪيورٽي ريسرچ انسٽيٽيوٽ جي رپورٽ موجب هلندڙ سال جي پهرين اڌ ۾ دهشتگردي جي واقعن ۾ 79 سيڪڙو اضافو ٿيو آهي. ان عرصي دوران ملڪ ۾ دهشتگردي جا ڪل 271 واقعا ٿيا، جن ۾ 389 ڄڻا مارجي ويا.
2022ع جي هن عرصي دوران دهشتگردي جا 151 واقعا ٿيا، جن ۾ 293 ڄڻا مارجي ويا، خيبرپختونخواهه هن سال به دهشتگرديءَ سبب سڀ کان وڌيڪ متاثر صوبو رهيو، جتي پهرين 6 مهينن دوران 174 حملا ٿيا، جن ۾ 266 ماڻهو مارجي ويا. ۽ 463 ماڻهو زخمي ٿيا، انهن حملن مان 100 خيبرپختونخواهه ۾ ٿيا، منظم علائقن ۾ 188 ماڻهو مارجي ويا ۽ 354 زخمي ٿيا، جڏهن ته قبائلي ضلعن (اڳوڻي فاٽا) ۾ دهشتگردي جا 74 واقعا ٿيا، جن ۾ 78 ماڻهو مارجي ويا. 2022 جي پهرين اڌ جي مقابلي ۾ هن سال خيبرپختونخواهه جي قبائلي ضلعن ۾ دهشتگردي جي واقعن ۾ 51 سيڪڙو اضافو ٿيو آهي.
ان دوران بلوچستان ۾ دهشتگردي جا 75 واقعا رپورٽ ٿيا، جن ۾ 100 ڄڻا مارجي ويا ۽ 163 زخمي ٿيا. بلوچستان ۾ دهشتگردي جي واقعن ۾ گذريل سال جي پهرئين اڌ جي ڀيٽ ۾ 103 سيڪڙو ۽ جاني نقصان ۾ 61 سيڪڙو اضافو ٿيو، هن سال پنجاب ۾ دهشتگردي جي 8 واقعن ۾ 6 ڄڻا مارجي ويا، گذريل سال جي پهرين اڌ ۾ هتي دهشتگردي جو رڳو هڪ واقعو پيش آيو. دهشتگرديءَ جي هن سال جي پهرين اڌ ۾ سنڌ ۾ 13 واقعن ۾ 19 ڄڻا مارجي ويا، جيڪي گذريل سال جي پهرين اڌ جي ڀيٽ ۾ 19 سيڪڙو گهٽ آهن.
ملڪ ۾ دهشتگردي جي واقعن جي ان شماريات جي جائزي مان اهو واضح ٿئي ٿو ته ڪي پي ڪي ۽ بلوچستان جي علائقن ۾ دهشتگردي جا خطرا تمام گهڻا آهن. پاڪستان لاءِ اهي سيڪيورٽي خدشا افغانستان جي اندروني افراتفري ۽ رياستي عدم استحڪام سان جڙيل آهن، لڳ ڀڳ اڍائي هزار ڪلوميٽرن تي پکڙيل پاڪستان-افغان سرحد تي دهشتگردن جي دراندازي کي روڪڻ بلاشڪ هڪ غيرمعمولي چيلنج آهي، جنهن ۾ بهتر قدمن جي صلاحيت ۾ گهٽتائي آئي آهي. ويڙهاڪن وقت گذرڻ سان سرحد پار ڪري رهيا آهن، پر مڪمل طور تي دراندازيءَ کي روڪڻ لاءِ وڌيڪ ڪوششن جي ضرورت آهي.
اداري جو هن آرٽيڪل جي مواد سان متفق هجڻ ضروري ناهي
روزاني جنگ جي ٿورن سان هي آرٽيڪل پڙهندڙن لاءِ پيش ڪجي ٿو
