غلام مصطفيٰ جمالي
لڪي مروت جي سرزمين هڪ ڀيرو ٻيهر رت سان رڱجي وئي آهي. امن جي خواهش رکندڙ ماڻهن جي دلين ۾ وري هڪ ڀيرو ڏک، غم ۽ بيچيني پيدا ٿي وئي آهي. پوليس جي گشت ڪندڙ گاڏي کي نشانو بڻائي ڪيل دهشتگرد حملي ۾ ست پوليس اهلڪار شهيد ٿي ويا. انهن ۾ ٿاڻي جو انچارج به شامل هو جيڪو پنهنجي ساٿين سان گڏ علائقي ۾ امن قائم رکڻ لاءِ پنهنجي فرض جي ادائيگي ڪري رهيو هو. هي واقعو رڳو هڪ دهشتگرد حملو نه پر سڄي قوم لاءِ هڪ وڏو سانحو آهي جيڪو اسان کي ياد ڏياري ٿو ته دهشتگردي جي خطري کان مڪمل نجات حاصل ڪرڻ لاءِ اڃا گهڻو ڪم ڪرڻو پوندو.پاڪستان جي تاريخ ۾ دهشتگردي جا ڪيترائي ڏکيا باب موجود آهن. گذريل ٻن ڏهاڪن دوران ملڪ ڪيترين ئي قربانين کان پوءِ امن ڏانهن اڳتي وڌڻ جي ڪوشش ڪئي آهي. سيڪيورٽي فورسن، پوليس ۽ عام ماڻهن گڏجي دهشتگردي جي خلاف هڪ ڊگهي جنگ لڙي آهي. ڪيترن ئي وڏن آپريشنن ذريعي شدت پسند ٽولن جي ڍانچي کي ڪمزور ڪيو ويو ۽ ملڪ جي ڪيترن ئي علائقن ۾ امن بحال ٿيو. پر وقت بوقت پيش ايندڙ اهڙا واقعا اهو ظاهر ڪن ٿا ته دهشتگردي جي خطري کي مڪمل طور ختم ڪرڻ لاءِ مسلسل خبرداري ۽ گڏيل جدوجهد ضروري آهي.خيبر پختونخوا جو صوبي خاص طور تي دهشتگردي جي جنگ جو اهم ميدان رهيو آهي. هن صوبي جا ڪيترائي ضلعا سالن تائين شدت پسند ڪاررواين جو شڪار رهيا. ڪيترائي بيگناهه شهري پنهنجي جان وڃائي ويٺا جڏهن ته پوليس ۽ سيڪيورٽي فورسن جا ڪيترائي جوان ملڪ جي سلامتي لاءِ شهيد ٿيا. انهن قربانين جي نتيجي ۾ ملڪ ۾ نسبي امن پيدا ٿيو، پر هاڻي وري ڪجهه علائقن ۾ عدم استحڪام جا آثار نظر اچي رهيا آهن.لڪي مروت ۾ پيش آيل تازو سانحو به اهڙي صورتحال جو عڪس آهي. پوليس جي گاڏي کي ان وقت نشانو بڻايو ويو جڏهن اهلڪار معمولي گشت تي هئا. دهشتگردن جو مقصد صاف ظاهر آهي ته رياستي ادارن کي خوفزده ڪرڻ ۽ علائقي ۾ بدامني پيدا ڪرڻ آهي. پوليس اهلڪار جيڪي هر ڏينهن پنهنجي جان خطري ۾ وجهي عوام جي حفاظت ڪندا آهن، اهي اهڙن حملن جو سڀ کان وڏو نشانو بڻجن ٿا.دهشتگردي جو هر واقعو ڪيترن ئي خاندانن جي زندگين کي تبديل ڪري ڇڏيندو آهي. شهيد پوليس اهلڪارن جا ٻار، والدين ۽ ڀائر ڀينرون عمر ڀر جي جدائي جو درد برداشت ڪندا آهن. جڏهن ڪنهن خاندان جو ڪمائڻ وارو فرد شهيد ٿي وڃي ته ان گهر جي معاشي ۽ سماجي حالت به متاثر ٿي وڃي ٿي. ان ڪري دهشتگردي رڳو سيڪيورٽي جو مسئلو نه پر هڪ وڏو انساني ۽ سماجي مسئلو پڻ آهي. لڪي مروت جو علائقو جغرافيائي طور حساس رهيو آهي. سرحدي علائقن جي ويجهو هجڻ ۽ مختلف قبائلي رستن جي موجودگي سبب ڪجهه شدت پسند ٽولا هتي پنهنجون ڪارروايون ڪرڻ جي ڪوشش ڪندا رهيا آهن. پر مقامي ماڻهن جي وڏي اڪثريت امن پسند آهي ۽ هو دهشتگردي جي سخت مخالفت ڪن ٿا. ڪيترن ئي موقعن تي مقامي قبيلن ۽ امن ڪميٽين سيڪيورٽي ادارن سان گڏجي امن قائم رکڻ ۾ اهم ڪردار ادا ڪيو آهي.واقعي کان پوءِ سيڪيورٽي ادارن طرفان علائقي ۾ ڪارروائي به ڪئي وئي جنهن دوران ڪيترائي دهشتگرد ماريا ويا. اهڙيون ڪارروايون رياست جي عزم کي ظاهر ڪن ٿيون ته دهشتگردي کي ڪنهن به صورت برداشت نه ڪيو ويندو. پر ساڳئي وقت اهو به ضروري آهي ته اهڙن حملن جي بنيادي سببن کي به سمجهيو وڃي ته جيئن مستقبل ۾ انهن کي روڪي سگهجي.دهشتگردي جي مسئلي کي سمجهڻ لاءِ ضروري آهي ته ان جا ڪيترائي پهلو ڏٺا وڃن. هڪ طرف شدت پسند نظريا آهن جيڪي ڪجهه نوجوانن کي گمراهه ڪري تشدد جي راهه تي آڻين ٿا. ٻي طرف معاشي ۽ سماجي مسئلا به ڪڏهن ڪڏهن اهڙي سوچ کي وڌائڻ ۾ ڪردار ادا ڪندا آهن. جيڪڏهن ڪنهن علائقي ۾ تعليم، روزگار ۽ ترقي جا موقعا گهٽ هجن ته اتي شدت پسندي لاءِ زمين هموار ٿي سگهي ٿي.ان ڪري رياست کي رڳو فوجي ڪاررواين تائين محدود نه رهڻ گهرجي. تعليم، ترقي، روزگار ۽ سماجي شعور کي وڌائڻ به دهشتگردي جي خاتمي لاءِ انتهائي ضروري آهي. جڏهن نوجوانن کي مثبت موقعا ملندا ته هو شدت پسندي جي رستي کان پري رهندا.پاڪستان جي پوليس ۽ سيڪيورٽي ادارن جون قربانيون ڪنهن کان ڳجهيون ناهن. هزارين جوان ملڪ جي سلامتي لاءِ پنهنجي جان قربان ڪري چڪا آهن. پوليس خاص طور تي شهري ۽ ضلعي سطح تي امن قائم رکڻ لاءِ فرنٽ لائين فورس طور ڪم ڪندي آهي. گشت، چيڪنگ ۽ ڪاررواين دوران اهي هر وقت خطري ۾ هوندا آهن.لڪي مروت ۾ شهيد ٿيندڙ پوليس اهلڪارن به ساڳي قرباني ڏني آهي. انهن جو رت اسان کي اهو پيغام ڏئي ٿو ته امن جي قيمت تمام وڏي هوندي آهي. هر شهيد جي قرباني ملڪ جي سلامتي لاءِ هڪ نئون حوصلو پيدا ڪندي آهي.اهڙن واقعن کان پوءِ قومي اتحاد جي وڌيڪ ضرورت محسوس ٿيندي آهي. دهشتگردي ڪنهن هڪ علائقي يا قوميت جو مسئلو نه آهي بلڪه سڄي ملڪ جو مسئلو آهي. جڏهن قوم متحد ٿي بيهندي ته ڪو به دشمن پاڪستان کي غير مستحڪم نٿو ڪري سگهي.ميڊيا ۽ سماج جي ذميواري به تمام اهم آهي. خبرن جي رپورٽنگ دوران ذميواري ۽ سنجيدگي ضروري آهي ته جيئن دهشتگردن جي پروپيگنڊا کي هٿي نه ملي. ساڳئي وقت شهيدن جي قربانين کي به اجاگر ڪرڻ گهرجي ته جيئن عوام کي حقيقتن جي ڄاڻ ملي ۽ حوصلا وڌن.عالمي سطح تي به دهشتگردي هڪ وڏو مسئلو بڻجي چڪو آهي. ڪيترائي ملڪ شدت پسند ٽولن کان متاثر ٿيا آهن. ان ڪري عالمي تعاون به ضروري آهي ته جيئن اهڙن نيٽ ورڪن کي روڪي سگهجي. پاڪستان به عالمي برادري سان گڏجي دهشتگردي جي خاتمي لاءِ ڪوششون جاري رکي رهيو آهي.ملڪ جي سياسي قيادت تي به ذميواري عائد ٿئي ٿي ته هو قومي سلامتي جي معاملن تي گڏيل موقف اختيار ڪن. سياسي اختلاف جمهوريت جو حصو آهن پر دهشتگردي جهڙن مسئلن تي قومي اتفاق راءِ انتهائي ضروري آهي. جڏهن سياسي قوتون گڏجي رياست جي سلامتي لاءِ ڪم ڪنديون ته دشمن قوتن کي ڪاميابي حاصل نه ٿيندي.دهشتگردي جي خلاف جنگ رڳو هٿيارن سان نه کٽي ويندي، پر تعليم، فڪر ۽ سماجي شعور سان به کٽي ويندي. اسڪولن، مدرسن ۽ يونيورسٽين ۾ برداشت، رواداري ۽ انسانيت جا سبق عام ٿيڻ گهرجن. جڏهن سماج ۾ برداشت جو ماحول پيدا ٿيندو ته شدت پسند سوچ پاڻمرادو ڪمزور ٿيندي.لڪي مروت جو سانحو اسان کي اهو به ياد ڏياري ٿو ته امن کي برقرار رکڻ لاءِ مسلسل چوڪسي ضروري آهي. سيڪيورٽي ادارن کي بهتر معلوماتي نظام، جديد سهولتن ۽ عوامي سهڪار جي ضرورت هوندي آهي. جڏهن عوام ۽ ادارا گڏجي ڪم ڪندا ته دهشتگردي کي شڪست ڏئي سگهجي ٿي.شهيد پوليس اهلڪارن جي ياد اسان جي دلين ۾ هميشه زنده رهندي. انهن جو رت ملڪ جي امن لاءِ ڏنل هڪ قيمتي قرباني آهي. قوم کي گهرجي ته انهن جي خاندانن سان يڪجهتي جو اظهار ڪري ۽ رياست به انهن جي مدد لاءِ سڀ ضروري قدم کڻي.دهشتگردي جي خلاف جنگ ڊگهي ۽ ڏکئي ضرور آهي پر ناممڪن نه آهي. پاڪستان اڳ به ڪيترين ئي مشڪلاتن مان نڪري آيو آهي. جيڪڏهن قوم متحد رهي، ادارا مضبوط هجن ۽ قيادت سنجيدگي سان ڪم ڪري ته امن جو خواب ضرور حقيقت بڻجي سگهي ٿو.لڪي مروت جي مٽي ۾ وهيل رت اسان کي اهو سبق ڏئي ٿو ته امن جي حفاظت لاءِ قربانيون ڏيڻيون پونديون آهن. شهيدن جون قربانيون قوم جي تاريخ جو فخر بڻجي وينديون آهن ۽ ايندڙ نسلن کي حوصلو ڏينديون آهن ته هو ملڪ جي سلامتي لاءِ هميشه تيار رهن.اڄ جڏهن اسان انهن شهيدن کي ياد ڪريون ٿا ته اسان کي اهو عزم به ڪرڻ گهرجي ته دهشتگردي جي خلاف جدوجهد جاري رکبي. پاڪستان جو مستقبل امن، استحڪام ۽ قومي اتحاد سان جڙيل آهي. جيڪڏهن اسان گڏجي هن رستي تي هلنداسين ته ڪو به دشمن اسان جي ملڪ کي نقصان نه پهچائي سگهندو.
