خدا جو منصوبو،آمريڪي-اسرائيلي “پلي بُڪ” ۽ مڪمل برباد

ماجد برفت
جڏهن دنيا جا سڀ کان خطرناڪ هٿيار رکندڙ انسان اهو سمجهڻ لڳن ته کين “آسمان” مان حڪم ملي رهيا آهن، ته پوءِ اسان سڀني کي ڌرتيءَ لاءِ دعا گهرڻ گهرجي. اسان انساني تاريخ جي هڪ اهڙي خوفناڪ باب ۾ داخل ٿي چڪا آهيون جتي فوجي بريفنگ ۽ مذهبي وعظ (Sermon) جي وچ ۾ فرق ختم ٿي چڪو آهي. فيبروري جي آخر کان، جڏهن آمريڪا ۽ اسرائيل ايران تي شديد حملا شروع ڪيا، اسان کي چيو ويو ته هي “قومي سلامتي” (National Security) ۽ “دفاع” جو معاملو آهي. پر پينٽاگون ۽ وائيٽ هائوس مان ايندڙ بيانن کي غور سان ڏسو؛ هي هاڻي رڳو تيل، اثر رسوخ يا ايٽمي معاهدي جي جنگ ناهي رهي. هي هڪ اهڙي تباهي واري ۽ قيامت جهڙي راند (Apocalyptic Playbook) آهي، جنهن ۾ وچ اوڀر کي انسانن جو ملڪ نه پر “قيامت” (End Times) جي منظر جو هڪ اسٽيج سمجهيو پيو وڃي.
فرنٽ لائن تان ايندڙ رپورٽون لڱ ڪانڊاريندڙ آهن. ٻڌڻ ۾ اچي رهيو آهي ته آمريڪا جا اعليٰ فوجي ڪمانڊر پنهنجي جوانن کي مذهبي وعظ ذريعي ٻڌائي رهيا آهن ته ايران سان هي جنگ “خدا جو منصوبو” (God’s Plan) آهي. جڏهن توهان ڪنهن جنگ کي مذهبي رنگ ڏيو ٿا، ته اتي امن جي گنجائش ختم ٿي وڃي ٿي. توهان “خدا جي حڪم” تي مذاڪرات نٿا ڪري سگهو، ۽ نه ئي “قيامت” کان اڳ جنگ بندي (Ceasefire) ٿي سگهي ٿي. هي مذهبي رنگ ڪو اتفاق ناهي، پر واشنگٽن جي ان قيادت جو نتيجو آهي جنهن تي هاڻي انتهاپسند نظريات (Fundamentalist Ideologies) حاوي آهن.
هن تباهي واري فريم ورڪ (Framework) ۾، آمريڪي دفاعي سيڪريٽري پيٽ هيگسيٿ (Pete Hegseth) جون تجويزون سڀ کان وڌيڪ خطرناڪ آهن. هن جو موقف رڳو هڪ حڪمت عملي ناهي، پر آمريڪي جنگي مشينريءَ جو مڪمل نظرياتي بدلاءُ آهي. هيگسيٿ اهڙي فوجي ڪلچر جي حمايت ڪري رهيو آهي جنهن جا بنياد “صليبي جنگين” (Crusader Ethics) واري سوچ تي رکيل آهن. هن جي نظر ۾ بين الاقوامي قانون رڳو “دنياوي ڪمزوريون” آهن جيڪي مذهبي فتح جي رستي ۾ رڪاوٽ آهن. هن لاءِ ايران تي حملا رڳو هڪ حڪومت کي ختم ڪرڻ ناهي پر هڪ اهڙي مذهبي منزل تائين پهچڻ آهي جيڪو هر قسم جي جاني نقصان (Collateral Damage) کي جائز بڻائي ٿي. هي سوچ آمريڪي فوج کي هڪ امن پسند قوت بدران هڪ اهڙي اوزار ۾ تبديل ڪري رهي آهي، جيڪا مخالف جي مڪمل تباهي (Total Destruction) کي انساني الميو نه پر “قيامت” کان اڳ جي هڪ ضروري “پاڪائي” سمجهي ٿي.
هي عالمي عوام سان هڪ تمام وڏو “فريب” (Fraud) آهي. سرڪاري بيانن ۾ ته بين الاقوامي قانونن جون ڳالهيون ٿين ٿيون، پر پردي جي پويان “مقدس ڪتابن” جون اڳڪٿيون بحث هيٺ آهن. هي رڳو مذهب تي تنقيد ناهي، پر ان سنگدل لاپرواهي (Apathy) تي تنقيد آهي جيڪا انسانن جي قيمت تي ڏيکاري پئي وڃي. انهن فيصلو ڪندڙن لاءِ ايران، عراق ۽ ڪُردستان جا لکين انسان رڳو هڪ ڊرامي جا “ڪردار” آهن. انهن جون زندگيون، گهر ۽ مستقبل ان “خدا جي ٽائم لائن” جي مقابلي ۾ ڪجهه به ناهن، جنهن لاءِ دنيا ۾ فساد ۽ رتوڇاڻ ضروري سمجهي پئي وڃي. هي تڪبر جي انتها آهي ته توهان پنهنجي مذهبي تشريح کي پوري دنيا کي باهه ڏيڻ لاءِ جواز بڻايو.
هن راند جو سڀ کان ڏکوئيندڙ حصو اهو آهي ته علائقي جي مظلوم قومن کي جنگ جي ٻارڻ طور استعمال ڪيو پيو وڃي. ايران جي ڪُرد (Kurdish) آباديءَ بابت هاڻوڪي حڪمت عملي کي ڏسو. ڏهاڪن کان ڪُردن کي آمريڪا پنهنجي مفاد لاءِ استعمال ڪري پوءِ اڪيلو ڇڏي ڏنو آهي. هاڻي منصوبو اهو آهي ته ايران جي ڪُردن ۾ مسلح بغاوت (Militancy) پيدا ڪئي وڃي ته جيئن ايران کي اندروني طور ڪمزور ڪري سگهجي. هي “آزاديءَ جي حمايت” جو نقاب پائي “پنهنجي مفاد” (Vested Interest) کي پورو ڪرڻ جي ڪوشش آهي. واشنگٽن کي ڪُردن جي حقن سان ڪا دلچسپي ناهي، هو رڳو ڪُردن جو رت وهائي پنهنجي دشمن کي ڪمزور ڪرڻ چاهي ٿو.
پر هي هڪ تمام خطرناڪ راند آهي. ڪُرد آبادي ايران، عراق، ترڪي ۽ شام ۾ پکڙيل آهي. جيڪڏهن توهان ايراني ڪُردستان ۾ باهه لڳائيندا ته اها رڳو تهران تائين محدود نه رهندي، پر ان جا اثر ترڪي ۽ عراق تي به پوندا. ترڪي جهڙو ملڪ ڪُرد بغاوت کي پنهنجي وجود لاءِ خطرو سمجهي ٿو. هن حڪمت عملي سان آمريڪا پنهنجي ئي اتحادين کي پاڻ کان پري ڪري رهيو آهي. هي وچ اوڀر کي ٺيڪ ڪرڻ جو نه پر ان کي ايترن ٽڪرن ۾ ورهائڻ (Fragmentation) جو منصوبو آهي جو هو ڪڏهن به گڏ نه ٿي سگهي.
هن سڄي صورتحال ۾ سڀ کان وڏي منافقت (Hypocrisy) مغرب پاران پيش ڪيل “همدردي” آهي. هو هڪ پاسي ايراني عوام کي “آزاد” ڪرڻ جون ڳالهيون ڪن ٿا ۽ ٻئي پاسي انهن جي شهرن تي بمباري ڪن ٿا. مظلومن لاءِ “احساس” جي ڳالهه ڪندڙ کين دوائن ۽ خوراڪ کان محروم ڪري رهيا آهن. هي “بي غرضي” جو ماسڪ پائي “خودي مفاد” حاصل ڪرڻ جي ڪوشش آهي. هن شطرنج جي هر چال واشنگٽن ۽ تل ابيب جي انتهاپسند نظرياتي گروهه کي فائدو پهچائڻ لاءِ آهي، جڏهن ته علائقي جي عوام کي رڳو “روح” (Ghosts) وانگر نظرانداز ڪيو پيو وڃي.
اسان کي ان “مختصر جنگ” (Short-lived war) واري ڪوڙي دعويٰ تي به تنقيد ڪرڻي پوندي. فيبروري ۾ چيو ويو ته هي حملا محدود ۽ تيز هوندا، پر اسان ڏسي رهيا آهيون ته جنگ هر گذرندڙ ڏينهن سان وڌي رهي آهي. جڏهن توهان سمجهو ٿا ته توهان “قيامت” لاءِ وڙهي رهيا آهيو، ته پوءِ توهان جنگ ختم ڪرڻ جو رستو (Exit Strategy) ناهيو ڳوليندا، پر ان کي وڌائڻ جي ڪوشش ڪندا آهيو. انتهاپسندن جي هٿن ۾ اختيار هجڻ جو سڀ کان وڏو خطرو اهو آهي ته اهي “مڪمل جنگ” (Total War) کان نٿا ڊڄن، بلڪه اهي ان کي “خدا جي منصوبي” جي ڪاميابيءَ جي نشاني سمجهي ان جي آجيان ڪن ٿا.
مان، جيڪو هميشه سچ جي طاقت ۽ انساني روح جي وقار تي يقين رکندو آيو آهيان، سمجهان ٿو ته سياست ۽ توهم پرستي جو هي ميلاپ اسان جي دور جي سڀ کان وڏي غداري (Greatest Betrayal) آهي. اسان کي اهڙا ماڻهو هڪ اونداهي گهٽيءَ ۾ وٺي وڃي رهيا آهن جيڪي چون ٿا ته هو “روشني” جي پيروي ڪري رهيا آهن. انهن “نصيحتن جا شهر” ۽ “وعظن جا قلعا” ته اڏي ڇڏيا آهن پر انهن جي دلين ۾ انسانيت کي “ڀاڪر” پائڻ جي ڪا جڳهه ناهي. هو رڳو ڪهاڻين جا مالڪ آهن پر انهن جي هر ڪهاڻي رت سان لکيل آهي.
آخر ۾، جنهن سرزمين کي هو “بچائڻ” جي دعويٰ ڪن ٿا، ان کي ئي هو تباھ ڪري رهيا آهن. هو سمجهن ٿا ته “زمانا” ۽ “زمينون” سندن آهن، پر هو رڳو طاقت جا “گداگر” آهن جيڪي هڪ انساني الميي کي زبردستي مذهبي رنگ ڏيڻ جي ڪوشش ڪري رهيا آهن. اسان کي خاموش ناهي رهڻو، ڇو ته جيڪڏهن اڄ اسان خاموش رهياسين ته اها باهه اسان جي چانئٺ تائين پهچڻ ۾ دير نه ڪندي.

دنيا کي “قيامت” جي ضرورت ناهي، پر هڪ “جاڳرتا” (Awakening) جي ضرورت آهي. اسان کي هن “خدا جي منصوبي” واري پروپئگنڊا کي سمجهڻو پوندو ۽ اهو محسوس ڪرڻو پوندو ته واحد منصوبو جنهن جي پيروي ڪرڻ گهرجي، اهو آهي جيڪو زندگي بچائي، ملڪن جي خودمختياري جو احترام ڪري ۽ هڪ “اڌوري” انساني ڪهاڻي کي هڪ “مڪمل” مذهبي تباهي کان وڌيڪ اهميت ڏئي.