سليم صافي
الميو اهو آهي ته پاڪستان رياستي سطح تي دهشتگرديءَ جي واضح تعريف نه ڪئي آهي، پر گذريل 22 سالن ۾ ڪيترائي ماڻهو دهشتگرديءَ جو شڪار ٿي ويا آهن.انهن کي غائب ڪيو ويو يا انهن تي دهشتگردي جي انت واري عدالتن ۾ ڪيس هليا.اهڙي طرح گذريل سالن ۾ جڏهن حڪومت ۽ رياستي ادارا چاهين ته انهن جي ڪنهن به تنقيد ڪندڙ جي خلاف دهشتگرديءَ جو ڪيس قائم ڪيو وڃي ۽ ٻئي طرف جيڪڏهن ڪيترائي ماڻهو دهشتگرد جي تعريف تي پورا لهي ويا ، انهن کي آزاديءَ سان گهمڻ ڦرڻ جي اجازت هئي ڇو ته اهي رياست يا حڪومت جا پيارا هئا. عمران خان اهو سياستدان آهي جنهن پنهنجي سياسي مخالفن تي دهشتگردي ۽ غداري جا سڀ کان وڌيڪ فتوا جاري ڪيا ۽ سندس حڪومت ۾ اڪثر سياسي مخالفن کي رياستي ادارن جي مدد سان گرفتار ڪيو ويو. اهڙي طرح رياستي ادارن تي جائز تنقيد ڪندڙن خلاف دهشتگردي ايڪٽ تحت ڪيس به قائم ڪيا ويا پر 9 مئي تي عمران خان جي پارٽي جي ماڻهن نه رڳو سڪيورٽي فورسز جي تنصيبات تي حملا ڪيا پر شهيدن جي يادگارن تي به حملا ڪيا ۽ ايم ڪيو ايم کي نشانو بڻايو. ايم عالم جو جهاز سڙي ويو. هاڻي ته تحريڪ انصاف جا مخالف ان کي دهشتگرد پارٽي قرار ڏئي رهيا آهن ته ٻئي طرف عمران خان ۽ سندس ساٿي بار بار اهو سوال اٿاري رهيا آهن ته اسان دهشتگرد ڪيئن ٿي سگهون؟
مان فتويٰ جاري ڪرڻ جي قابل نه آهيان ۽ نه ان جو قائل آهيان، ان ڪري مون ڪڏهن به ڪنهن کي غدار، دهشتگرد، منافق ۽ غير وطن پرست جو لقب نه ڏنو آهي. جڏهن عمران خان جي حڪومت ۾ پي ٽي آءِ جي وزيرن ۽ خاص ڪري پختون وزيرن پختون تحفظ موومينٽ جي عهديدارن کي ملڪ دشمن قرار ڏنو يا گم ٿيل ماڻهن جي بازيابي لاءِ آواز اٿاريندڙن کي دهشتگرديءَ سان ڳنڍيو ته مون نه صرف انهن جي اهڙي رويي تي سخت تنقيد ڪئي پر انهن تي سخت تنقيد ڪئي. ميڊيا انهن کي پرائيويٽ ۾ سمجهائيندي رهي ته توهان ماڻهو انهن جي رويي يا لفظن کي غلط چئو پر ڪنهن جنرل يا ڪرنل جي خوشنودي خاطر انهن کي غدار، ملڪ دشمن يا پرڏيهي ايجنٽ جي لقبن سان ياد نه ڪيو. هاڻي هڪ طرف پي ٽي آءِ چئي رهي آهي ته ان خلاف رياستي دهشتگردي ٿي رهي آهي ته ٻئي طرف حڪومت ۽ پي ٽي آءِ تي تنقيد ڪندڙ چئي رهيا آهن ته پي ٽي آءِ هاڻي سياسي پارٽي ناهي رهي پر 9 مئي کانپوءِ دهشتگرد پارٽي بڻجي وئي آهي.
سوال اهو آهي ته دهشتگرد ڪير آهي؟، عرض آهي ته دهشتگردي انتها پسندي مان جنم وٺندي آهي. سادي لفظن ۾، انتهاپسندي جو مطلب اهو آهي ته توهان صرف اهو چئو جيڪو توهان چئو اهو صحيح آهي ۽ ٻين سڀني جو چوڻ آهي ته اهي غلط آهن. نه رڳو ايترو، پر پنهنجي بيان يا نظريي ۾ غلطيءَ جي امڪان کي نه مڃيو ۽ نه ئي مخالف بيان يا نظريي ۾ سچائيءَ جي امڪان کي تسليم ڪيو. يعني رڳو هڪ پارٽيءَ، ڪنهن جي اڳواڻ ۽ هڪڙيءَ جي نظريي کي صحيح ۽ باقي کي مڪمل طور تي باطل سمجهڻ ۽ ان ۾ ڪنهن به شڪ جي گنجائش کي تسليم نه ڪرڻ انتها پسندي آهي. هاڻي جيڪڏهن ان حوالي سان ڏسون ته عمران خان پي ٽي آءِ کي انتها پسند جماعت بڻائي ڇڏيو هو.
هو رڳو پاڻ کي ملائڪ ۽ ٻين سڀني اڳواڻن کي چور، ڌاڙيل ۽ منافق سڏيندو رهيو. ساڳيءَ طرح سندس پوئلڳ به ان ڳالهه کي تسليم ڪرڻ لاءِ تيار نه هوندا آهن ته پنهنجي ليڊر ۾ ڪا خامي ۽ ڪنهن ٻئي مخالف اڳواڻ ۾ ڪنهن به قابليت جي موجودگيءَ جو امڪان آهي. ان جي برعڪس عمران خان مخالف سياسي پارٽين کي سياسي پارٽي ۽ سياسي اڳواڻن کي سياسي اڳواڻ تسليم ڪرڻ لاءِ تيار نه هو.
سندس حڪومت ۾ به هو چوندو رهيو ته مان چورن سان نه ويهندس ۽ نه ڪڏهن ساڻن ويهندس، جڏهن ته حڪومت ڇڏڻ کان پوءِ به هو چوندو رهيو ته اپوزيشن، سياسي ليڊر چور آهن ۽ مان چورن سان ڳالهائي نٿو سگهان. ان ڪري مان سمجهان ٿو ته پي ٽي آءِ کي عمران خان آهستي آهستي هڪ انتها پسند پارٽي بڻائي ڇڏيو آهي. انسائيڪلوپيڊيا برٽانيڪا انتهاپسندي جي تعريف هن ريت ڪري ٿي:
Belief in and support for ideas that are very far from what most people consider correct or reasonable.
اهڙي طرح انسائيڪلوپيڊيا برٽينيڪا ۾ دهشتگردي جي تعريف هن ريت ڪئي وئي آهي:
The use of violent acts to frighten the people in an area as a way of trying to achieve a political goal.
يعني تشدد، طاقت (اهو عوامي هجي يا بندوق) يا پرتشدد ڪاررواين ذريعي پنهنجي سياسي نظرين ۽ مقصدن کي حاصل ڪرڻ کي دهشتگردي چئبو آهي. آسان لفظن ۾، اسان اهو چئي سگهون ٿا ته صرف اسان جا لفظ، اسان جا خيال، انتهاپسندي آهي پنهنجي پارٽي ۽ پنهنجي مذهب کي صحيح ۽ هر ڪنهن کي غلط سمجهڻ ۽ پوءِ ڪنهن به طاقت (عوام يا بندوق) ذريعي پنهنجو نظريو مسلط ڪرڻ دهشتگردي آهي.بظاهر ٽي ٽي پي جو مقصد به تمام سٺو يعني اسلامي نظام جو نفاذ آهي،.بلوچستان جي عوام جا خدشا به درست آهن ۽ بظاهر جيڪڏهن بلوچ ويڙهاڪ پنهنجا حق گهرن ٿا ته ان حد تائين سندن ڳالهيون درست آهن پر اسان جي رياست انهن کي دهشتگرد ان ڪري سڏي ٿي، ڇاڪاڻ ته هو طاقت جي زور تي اسلام يا بلوچستان تي مسلط ڪرڻ چاهين ٿا. حق حاصل ڪرڻ لاء. هاڻي جيتريقدر پي ٽي آءِ جو تعلق آهي ته سڀڪو ڄاڻي ٿو ته عمران خان رڳو پاڻ کي صحيح سمجهندو آهي ۽ ٻين سياسي پارٽين کي سياسي پارٽي تسليم ڪرڻ لاءِ تيار ناهي. 2014ع ۾ هن ڌرڻن ذريعي به پنهنجو سياسي مقصد حاصل ڪرڻ جي ڪوشش ڪئي (جنهن جو اسڪرپٽ هڪ سئو کان وڌيڪ ڌاڙيلن جو قتل شامل هو). پوءِ لاڪ ڊائون ذريعي اسلام آباد تي حملي جي ڪوشش ڪئي. اقتدار ۾ اچڻ کان پوءِ هن مخالفن کي جيلن ۾ بند ڪري ۽ قانون جو خوف پيدا ڪري پنهنجي تنقيد ڪندڙن کي دٻائڻ جي ڪوشش ڪئي. اقتدار وڃائڻ کان پوءِ به هن عدالتي يا پارلياماني طريقي جي بدران عوامي طاقت سان حڪومت ۽ رياستي ادارن کي خوفزده ڪري پنهنجو سياسي مقصد حاصل ڪرڻ چاهيو. هنن پوليس آفيسرن ۽ ججن کي ڌمڪيون پڻ ڏنيون. هنن عدالتن کي ڌمڪيون ڏيڻ جي ڪوشش ڪئي ۽ عدالتن کي ڌمڪيون ڏنيون، جڏهن ته 9 مئي تي سڄي ملڪ ۾ فوجي تنصيبات ۽ شهيدن جي يادگارن کي نشانو بڻائي پنهنجي سياسي مقصد حاصل ڪرڻ جي ڪوشش ڪئي. ڄڻ ته پروپئگنڊا ڪري رڳو پاڻ کي صحيح ۽ ٻين کي ڪوڙو بنائڻ يا عوامي طاقت ذريعي مخالفن کي خوفزده ڪرڻ، اهو سندن بنيادي فلسفو آهي.هاڻي پاڻ فيصلو ڪريو ته پي ٽي آءِ دهشتگرد تنظيم آهي يا سياسي.
اداري جو هن آرٽيڪل جي مواد سان متفق هجڻ ضروري ناهي
هي روزاني جنگ جي ٿورن سان پڙهندڙن لاءِ پيش ڪجي ٿو
