غلام مصطفيٰ جمالی
پاڪستان جي سلامتي، خودمختياري ۽ قومي استحڪام جو معاملو هميشه پوري قوم لاءِ انتهائي اهميت وارو رهيو آهي. هڪ اهڙي وقت ۾ جڏهن ملڪ جي مختلف علائقن ۾ دهشتگردي جا خطرا موجود آهن، تڏهن خيبرپختونخوا ۽ بلوچستان ۾ سيڪيورٽي فورسز پاران ڪيل تازيون ڪارروايون هڪ اهم اڳڀرائي طور سامهون آيون آهن. پاڪستان جي سيڪيورٽي فورسز مختلف ڳجهن اطلاعن جي بنياد تي ڪارروايون ڪندي مجموعي طور 74 دهشتگردن کي ماري ڇڏيو آهي. اهي ڪارروايون ان عزم جو اظهار آهن ته پاڪستان پنهنجي سرزمين تي امن امان قائم رکڻ ۽ شهرين جي جان ۽ مال جي حفاظت لاءِ پنهنجون ڪوششون جاري رکندو.
پاڪ فوج جي شعبي تعلقات عامه آءِ ايس پي آر موجب خيبرپختونخوا جي علائقي ميرعلي ۾ گذريل 48 ڪلاڪن دوران فائرنگ جي ڏي وٺ ۾ 35 دهشتگرد مارجي ويا، جڏهن ته ضلعي اورڪزئي ۾ وڌيڪ 8 دهشتگردن کي ختم ڪيو ويو. اهڙي طرح خيبرپختونخوا ۾ مجموعي طور 43 دهشتگرد مارجي ويا. ٻئي پاسي بلوچستان ۾ 3 نومبر کان جاري ڳجهن اطلاعن جي بنياد تي ڪيل ڪاررواين دوران وڌيڪ 31 دهشتگرد مارجي ويا. اهڙي طرح ٻنهي صوبن ۾ مارجي ويل دهشتگردن جو مجموعي انگ 74 ٿي ويو. سيڪيورٽي فورسز انهن ڪاررواين دوران وڏي مقدار ۾ هٿيار، گولا بارود، پاڻمرادو تيار ڪيل ڌماڪيدار مادو ۽ بارودي اوزار پڻ هٿ ڪيا.
هي ڪاميابي رڳو ڪنهن فوجي ڪارروائي جي خبر ناهي، پر پاڪستان کي درپيش دهشتگردي جي خطري جي سنگيني جي ياد ڏياريندڙ پڻ آهي. دهشتگردي ڪنهن هڪ شهر، صوبي يا علائقي جو مسئلو ناهي، پر سڄي ملڪ جي امن، ترقي ۽ مستقبل سان لاڳاپيل معاملو آهي. جڏهن ڪنهن علائقي ۾ دهشتگردي جو واقعو پيش اچي ٿو ته ان جا اثر رڳو متاثر خاندان تائين محدود نٿا رهن، پر سڄو معاشرو خوف ۽ بي يقيني جو شڪار ٿي وڃي ٿو. ڪاروباري سرگرميون متاثر ٿين ٿيون، تعليمي ادارن ۾ خوف جي فضا پيدا ٿئي ٿي ۽ عام ماڻهو پنهنجي روزاني زندگي ۾ عدم تحفظ محسوس ڪرڻ لڳن ٿا.
پاڪستان گذريل ڪيترن ئي ڏهاڪن کان دهشتگردي خلاف هڪ ڊگهي ۽ ڏکئي جنگ وڙهي رهيو آهي. هن جنگ دوران هٿياربند فوجن، پوليس، قانون لاڳو ڪندڙ ادارن ۽ عام شهرين بي شمار قربانيون ڏنيون آهن. اهڙا ڪيترائي خاندان آهن، جن پنهنجي پيارن کي وطن جي امن خاطر قربان ڪيو. ڪنهن ماءُ پنهنجو پٽ وڃايو، ڪنهن ٻار پنهنجي پيءُ کي وڃايو ۽ ڪنهن گهر جو اڪيلو ڪمائيندڙ دهشتگردي جو شڪار بڻجي ويو. اهي قربانيون ڪڏهن به وساري نٿيون سگهجن. انهن قربانين جي نتيجي ۾ ئي اڄ پاڪستان جي مختلف علائقن ۾ امن جي بحالي لاءِ مسلسل ڪوششون جاري آهن.
خيبرپختونخوا ۽ بلوچستان پاڪستان جا اهم صوبا آهن. انهن ٻنهي صوبن جي جاگرافيائي ۽ سرحدي اهميت پڻ غيرمعمولي آهي. انهن علائقن ۾ دهشتگردي جي خاتمي لاءِ سيڪيورٽي ادارن کي ڪيترين ئي ڏکيائين کي منهن ڏيڻو پوي ٿو. ڏکيا جبلائي علائقا، سرحدي رستا ۽ دهشتگرد گروهن جا ڳجها ٿاڪ ڪاررواين کي وڌيڪ پيچيده بڻائين ٿا. اهڙين حالتن ۾ ڳجهن اطلاعن جي بنياد تي ڪارروايون انتهائي اهميت رکن ٿيون. تازين ڪاررواين ۾ ڪيترن ئي ٿاڪن کي نشانو بڻايو ويو ۽ هٿيارن توڙي ڌماڪيدار مواد جي هٿ اچڻ سان دهشتگرد نيٽ ورڪن جي وسيلن کي نقصان پهچائڻ ۾ مدد ملي سگهي ٿي.
پاڪستان جي سيڪيورٽي فورسز جي ذميواري رڳو دهشتگردن خلاف ڪارروائي ڪرڻ تائين محدود ناهي، پر ملڪ جي شهرين کي محفوظ ماحول فراهم ڪرڻ پڻ آهي. ان مقصد لاءِ ضروري آهي ته دهشتگردي خلاف جاري جدوجهد ۾ جديد ٽيڪنالاجي، مضبوط ڳجهي ڄاڻ واري نظام ۽ مختلف قانون لاڳو ڪندڙ ادارن وچ ۾ رابطن کي وڌيڪ اثرائتو بڻايو وڃي. دهشتگرد تنظيمن جا مالي وسيلا، هٿيارن جي فراهمي، سهولتڪاري ۽ نون ماڻهن کي ڀرتي ڪرڻ واري نظام کي پڻ ختم ڪرڻو پوندو. جيستائين انهن تنظيمن جا وسيلا ۽ مددگار نيٽ ورڪ موجود رهندا، تيستائين دهشتگردي جا خطرا مڪمل طور ختم ڪرڻ ڏکيا رهندا.
هن جنگ ۾ بلوچستان ۽ خيبرپختونخوا جي عوام جو ڪردار پڻ انتهائي اهم آهي. انهن علائقن جي ماڻهن بدامني سبب ڊگهي عرصي تائين ڏکيائين کي منهن ڏنو آهي. سندن ڪاروبار متاثر ٿيا، تعليمي سرگرمين ۾ رڪاوٽون پيدا ٿيون ۽ ڪيترائي خاندان پنهنجا گهر ڇڏي ٻين علائقن ڏانهن لڏپلاڻ ڪرڻ تي مجبور ٿيا. هاڻي ضرورت ان ڳالهه جي آهي ته انهن علائقن ۾ امن سان گڏ ترقي جا دروازا پڻ کوليا وڃن. نوجوانن کي تعليم، روزگار، صحت ۽ بهتر مستقبل جا موقعا فراهم ڪيا وڃن، ڇو ته هڪ مضبوط ۽ خوشحال معاشرو دهشتگردي جي نظرين ۽ نفرت واري پروپيگنڊا جو وڌيڪ اثرائتو مقابلو ڪري سگهي ٿو.
اهو پڻ ضروري آهي ته دهشتگردي خلاف ڪاررواين سان گڏ متاثر علائقن ۾ عوام جو اعتماد مضبوط بڻايو وڃي. رياستي ادارن ۽ مقامي آبادي وچ ۾ سهڪار ۽ اعتماد جي فضا قائم ٿيڻ گهرجي. شهرين کي اهو يقين هئڻ گهرجي ته سندن جان، مال، عزت ۽ بنيادي حقن جو تحفظ رياست جي پهرين ترجيح آهي. قانون جي بالادستي ۽ انصاف جي فراهمي سان ئي عوام ۽ رياست وچ ۾ لاڳاپا وڌيڪ مضبوط ٿي سگهن ٿا.
پاڪستان کي دهشتگردي جي معاملي تي عالمي سطح تي پڻ پنهنجو موقف اثرائتي نموني پيش ڪرڻو پوندو. پاڪستاني اختيارين مختلف موقعن تي دهشتگرد تنظيمن کي ٻاهرين مدد ملڻ جا الزام لڳائيندا رهيا آهن، جڏهن ته لاڳاپيل ملڪ انهن الزامن جي ترديد ڪندا آهن. اهڙن معاملن ۾ تصديق ٿيل ثبوتن، سفارتي رابطن ۽ عالمي سهڪار کي اهميت ڏيڻ ضروري آهي. پاڪستان جو مطالبو واضح هئڻ گهرجي ته ڪنهن به ملڪ جي سرزمين ٻئي ملڪ خلاف دهشتگردي لاءِ استعمال نه ٿيڻ گهرجي. خطي ۾ پائيدار امن تڏهن ئي ممڪن آهي، جڏهن سڀ ملڪ هڪ ٻئي جي خودمختياري ۽ سلامتي جو احترام ڪن.
وزيراعظم شهباز شريف سميت قومي قيادت پڻ سيڪيورٽي فورسز جي ڪاررواين کي ساراهيو آهي. قومي قيادت پاران جوانن جي حوصلا افزائي اهم آهي، پر ان سان گڏ دهشتگردي جي خاتمي لاءِ عملي قدمن کي پڻ مسلسل اڳتي وڌائڻو پوندو. قومي ايڪشن پلان تي اثرائتي عملداري، دهشتگردن جي مالي وسيلن جي روڪٿام، سرحدن جي نگراني ۽ قانون لاڳو ڪندڙ ادارن جي صلاحيتن ۾ واڌ وقت جي اهم ضرورت آهي.
پاڪستان جون هٿياربند فوجون، پوليس ۽ ٻيا سيڪيورٽي ادارا ملڪ جي بچاءَ ۽ عوام جي تحفظ لاءِ پنهنجون ذميواريون نڀائي رهيا آهن. انهن جي قربانين کي خراج تحسين پيش ڪرڻ سڄي قوم جي ذميواري آهي. تنهن هوندي به دهشتگردي خلاف جنگ کي رڳو سيڪيورٽي ادارن تائين محدود نٿو رکي سگهجي. هن جدوجهد ۾ حڪومت، سياسي قيادت، تعليمي ادارن، صحافتي ذريعن، سماجي اڳواڻن ۽ عام شهرين سڀني کي پنهنجو ڪردار ادا ڪرڻو پوندو. قومي اتحاد ۽ يڪجهتي ئي اها طاقت آهي، جيڪا پاڪستان کي ڏکين حالتن مان ڪڍي سگهي ٿي.
74 دهشتگردن جو مارجي وڃڻ يقيناً هڪ اهم اڳڀرائي آهي، پر اصل ڪاميابي ان ڏينهن هوندي، جڏهن ملڪ جي ڪنهن به علائقي ۾ دهشتگردي جو خوف باقي نه رهندو. جڏهن خيبرپختونخوا جو شهري، بلوچستان جو نوجوان، سنڌ جو هاري ۽ پنجاب جو مزدور بنا ڪنهن خوف جي پنهنجي زندگي گذاري سگهندو، جڏهن ٻار محفوظ ماحول ۾ تعليم حاصل ڪندا ۽ واپاري اطمينان سان پنهنجو ڪاروبار ڪري سگهندا، تڏهن پاڪستان امن ۽ استحڪام جي حقيقي منزل ڏانهن وڌي سگهندو.
اڄ ضرورت ان ڳالهه جي آهي ته دهشتگردي خلاف جاري جدوجهد کي مضبوط قومي حڪمت عملي سان اڳتي وڌايو وڃي. سيڪيورٽي فورسز جي ڪاميابين کي پائيدار امن ۾ تبديل ڪيو وڃي، عوام جا مسئلا حل ڪيا وڃن ۽ ملڪ دشمن عنصرن لاءِ قانون موجب ڪا به گنجائش نه ڇڏي وڃي. پاڪستان جو مستقبل امن، ترقي، اتحاد ۽ استحڪام سان جڙيل آهي. دهشتگردي خلاف جنگ ۾ ڪاميابي رڳو دهشتگردن جي خاتمي سان نه، پر هڪ اهڙي محفوظ پاڪستان جي تعمير سان حاصل ٿيندي، جتي هر شهري پاڻ کي محفوظ، باعزت ۽ مطمئن محسوس ڪري. اها ئي اسان جي قومي منزل ۽ انهن سمورين قربانين جو اصل مقصد آهي.
