پيرس(ويب ڊيسڪ)فرانس ۾ تعليم جي معيار ۾ گهٽتائي ۽ وڌندڙ مهانگائي خلاف ڇنڇر ڏينهن وڏي پيماني تي احتجاج دوران سڄي ملڪ مان سوين ماڻهن کي گرفتار ڪيو ويو.
پيرس ۾ مظاهرين ۽ فساد روڪ پوليس وچ ۾ چڪريون ٿيون، جڏهن ته ليون شهر ۾ سياحن جي سهولت لاءِ قائم آفيس کي باهه ڏني وئي. لِل ۽ مارسيل شهرن ۾ مظاهرين شهر جي انتظامي عمارتن ۾ گهڙي پيا ۽ انهن کي نقصان پهچايو.
فرانس جي گهرو وزارت انهن واقعن کي ”سوچي سمجهي تشدد جون ڪارروايون“ قرار ڏيندي مذمت ڪئي آهي.
گاديءَ واري شهر پيرس ۾ ڪجهه مظاهرين واضح طور تي هنگامو ڪرڻ جي ارادي سان آيا هئا، پر احتجاج جو مکيه جلوس پرامن نظر اچي رهيو هو.
نوجوانن جي هڪ گروهه بي بي سي کي ٻڌايو ته اهي امن پسند آهن ۽ ”رڳو حالتون تبديل ڪرائڻ جي ڪوشش ڪري رهيا آهن“.
اهي احتجاج سڄي ملڪ ۾ شاگردن جي اڳواڻيءَ ۾ ٽن هفتن کان جاري مظاهرن کان پوءِ ٿي رهيا آهن. شاگردن طرفان مزدورن جي تنظيمن ۽ ييلو ويسٽ تحريڪ جي اهم اڳواڻن کي به احتجاج ۾ شامل ٿيڻ جي اپيل ڪئي وئي آهي.
فرانس جي ڪيترن شهرن ۾ پوليس ۽ مظاهرين وچ ۾ چڪريون
فرانس ۾ ڇنڇر ڏينهن مهانگائي ۽ عوامي خدمتن جي معيار ۾ گهٽتائيءَ کان ناراض هزارين ماڻهو روڊن تي نڪري آيا. گذريل ڪيترن سالن دوران ملڪ ۾ ٿيل سڀ کان وڌيڪ پرتشدد احتجاجن مان ڪجهه مظاهرن دوران مختلف شهرن ۾ پوليس ۽ مظاهرين وچ ۾ چڪريون ٿيون.
گهرو وزارت موجب، منجهند تائين 272 ماڻهن کي گرفتار ڪيو ويو هو. پيرس، ڏکڻ فرانس جي شهر مارسيل، ڏکڻ اولهه جي شهر ٽولوز، اولهه جي شهر آنجي ۽ وچ اوڀر فرانس جي شهر ليون سميت مختلف هنڌن تي منهن ڍڪيل ماڻهن جي تشدد وارين ڪاررواين جا واقعا پيش آيا.
مظاهرين جو چوڻ هو ته گهڻا ماڻهو پرامن احتجاج ڪري رهيا هئا ۽ تشدد جا اڪثر واقعا انهن ماڻهن سبب ٿيا، جيڪي ڀڃ ڊاهه ۽ پوليس سان جهيڙو ڪرڻ لاءِ آيا هئا.
جڏهن ته گهرو وزارت چيو ته تشدد ۾ اضافو ٿي رهيو آهي ۽ قانون لاڳو ڪندڙ ادارن سان چڪريون، دڪانن مان ڦرلٽ يا ڦرلٽ جون ڪوششون، سرڪاري عمارتن تي حملا ۽ انهن کي نقصان پهچائڻ جا واقعا پيش آيا آهن. وزارت بدامنيءَ جو ذميوار ان گروهه کي قرار ڏنو، جنهن کي هن ”انتهائي کاٻي ڌر“ سان لاڳاپيل سڏيو.
پيرس جي ڪجهه علائقن ۾ پوليس نوجوان مظاهرين جي دٻاءَ سبب پوئتي هٽندي ڪڏهن ڪڏهن ڳوڙها آڻيندڙ گئس جا گولا فائر ڪيا. ڪيترن نوجوانن ڪارا ڪپڙا پاتا هئا، جڏهن ته انهن مان ڪيترن جا مٿا ڍڪيل هئا ۽ ڳوڙها آڻيندڙ گئس کان بچڻ لاءِ چهري تي ماسڪ ۽ اکين تي حفاظتي چشما پاتل هئا.
پيرس اوپيرا ڀرسان هڪ مشهور وڏي تجارتي مرڪز ۾ ڪجهه سياح ڳوڙها آڻيندڙ گئس جي ڪڪرن ۾ ڦاسي کنگهندي ۽ ساهه کڻڻ ۾ تڪليف محسوس ڪندي نظر آيا. ڀرپاسي جي دڪاندارن تڪڙ ۾ پنهنجا دڪان بند ڪري ڇڏيا.
گاديءَ واري شهر ۾ ڪيترن ئي دڪانن ۽ ريسٽورنٽن جا شيشا ٽوڙيا ويا، جڏهن ته ڪارن ۽ ڪچري جي دٻن کي باهه ڏني وئي.
ليون شهر ۾ مظاهرين سياحت واري آفيس کي باهه ڏئي ساڙي ڇڏيو.
مارسيل جي ميئر چيو ته شهر جي ميونسپل عمارت کي نقصان پهچايو ويو آهي. هن حڪومت سان ڳالهين کان پوءِ شهر ۾ وڌيڪ پوليس اهلڪار موڪلڻ جي تصديق پڻ ڪئي.
برسلز ۽ البانيا ۾ به احتجاج
فرانس جي احتجاجن کان متاثر ٿي، بيلجيم جي گاديءَ واري شهر برسلز ۾ به ڇنڇر ڏينهن ڪيترائي سئو، اڪثر نوجوانن تي ٻڌل ماڻهو احتجاج لاءِ نڪري آيا. انهن مان ڪجهه جي پوليس سان چڪريون پڻ ٿيون.
بيلجيم جي شاگرد تنظيمن جو چوڻ آهي ته اهي تعليم جي وڌندڙ خرچن ۽ انهن سڌارن خلاف احتجاج ڪري رهيا آهن، جن بابت کين خدشو آهي ته انهن سان اعليٰ تعليم تائين پهچ وڌيڪ ڏکي ٿي ويندي.
البانيا ۾ به ڇنڇر ڏينهن حڪومت مخالف احتجاج جاري رهيا. شاگردن جي لڳاتار پنجين ڏينهن جي احتجاج دوران پوليس مظاهرين تي بظاهر رٻڙ جون گوليون فائر ڪيون. مظاهرين وزيراعظم ايدي راما کان استعيفيٰ ڏيڻ جو مطالبو ڪري رهيا هئا.
پوليس جي ڪاررواين تي سوال اٿڻ لڳا
فرانس ۾ احتجاجن جي شروعات گذريل مهيني پيرس جي اترين غريب مضافاتي علائقن جي هاءِ اسڪولن مان ٿي هئي. استادن جي کوٽ ۽ اسڪولن جي خراب سهولتن خلاف شروع ٿيل احتجاج بعد ۾ هڪ وسيع تحريڪ ۾ تبديل ٿي ويو، جنهن جو مرڪز سماجي اڻبرابري، سرڪاري خرچن ۽ ماڻهن جي زندگيءَ جي معيار جا مسئلا بڻجي ويا.
پيرس ۾ احتجاج ڪندڙ 19 ورهين جي لولا چيو: ”اسان ان ڪري وڙهي رهيا آهيون، ڇاڪاڻ ته زندگيءَ جا خرچ برداشت کان ٻاهر ٿي ويا آهن، ٻارڻ جون قيمتون تمام گهڻيون آهن ۽ سڄي ملڪ ۾ هاءِ اسڪولن جي شاگردن کي رڳو احتجاج ڪرڻ، وڌيڪ استادن ۽ سکيا لاءِ بهتر حالتن جو مطالبو ڪرڻ سبب تشدد جو نشانو بڻايو پيو وڃي ۽ کين زخمي ڪيو پيو وڃي.“
پيرس جي مرڪزي علائقن ۾ پوليس جي وڏي نفري مقرر ڪئي وئي هئي، خاص طور تي شانزليزي ۽ آرڪ ڊي ٽرائيمف جهڙن مشهور هنڌن ڀرسان. انهن هنڌن کي ٻن اجازت يافته احتجاجي جلوسن جي مقرر ڪيل رستن کان ٻاهر رکيو ويو هو.
مظاهرين وڏي پيماني تي نظر ايندڙ حفاظتي ويسٽون پائي روڊن کي بند ڪري ڇڏيو. سندن اهو انداز 2018ع ۾ شروع ٿيل ”يليو ويسٽ“ تحريڪ جي ياد ڏياري رهيو هو، جنهن فرانس ۾ صدر ايمانوئل ميڪرون جي اڳوڻي دورِ حڪومت دوران وڏي پيماني تي احتجاجي تحريڪ جي صورت اختيار ڪئي هئي.
ميڪرون جمعي ڏينهن ماڻهن کي پرامن رهڻ جي اپيل ڪئي هئي. سندس صدارتي دور هاڻي آخري مرحلي ۾ داخل ٿي رهيو آهي، جڏهن ته ملڪ جي سياسي صورتحال ورهاست جو شڪار آهي ۽ معيشت بابت دٻاءُ وڌي رهيو آهي.
فرانس پاران سرڪاري قرض گهٽائڻ لاءِ ڪيل ڪوششن باوجود سيڙپڪارن جا خدشا ختم نه ٿي سگهيا آهن. ان صورتحال سبب حڪومت لاءِ قرض وٺڻ جي لاڳت ٻن ڏهاڪن کان وڌيڪ عرصي جي بلند ترين سطح تي پهچي وئي آهي.
احتجاج ڪندڙن ۾ زخمين جي وڌندڙ انگ سبب پوليس جي حڪمت عمليءَ تي پڻ تنقيد ٿي رهي آهي. زخمي ٿيندڙن ۾ هڪ نوجوان به شامل آهي، جنهن هڪ اسٽن گرنيڊ ڌماڪي سان تيز آواز ۽ اثر پيدا ڪندڙ هٿيار کڻڻ کان پوءِ پنهنجو هٿ وڃائي ڇڏيو هو.
وزيراعظم سيبسٽين ليڪورنو چيو آهي ته اڳوڻن احتجاجن دوران 900 کان وڌيڪ پوليس اهلڪار پڻ زخمي ٿيا هئا.
پوليس جي نگراني ڪندڙ اداري پوليس اهلڪارن جي تشدد بابت گهٽ ۾ گهٽ ٻن درجن الزامن جي جاچ شروع ڪري ڇڏي آهي.
فرانس شاگردن جي احتجاجن دوران اسٽن گرنيڊن جي استعمال تي پابندي لڳائي ڇڏي هئي، پر گهرو وزير لوران نونيز چيو ته ڇنڇر ڏينهن انهن جو استعمال ڪري سگهجي ٿو.
”ييلو ويسٽ“ تحريڪ جو پسمنظر
”يليو ويسٽ“ تحريڪ 2018ع ۾ ڊيزل ٻارڻ تي ٽيڪس وڌائڻ خلاف شروع ٿي هئي، پر پوءِ اها مهانگائي، سماجي اڻبرابري ۽ زندگيءَ جي وڌندڙ خرچن خلاف هڪ وسيع احتجاجي تحريڪ بڻجي وئي.
صدر ميڪرون پاران اربين يورو جي ٽيڪسن ۾ گهٽتائيءَ جو اعلان ڪرڻ کان پوءِ اها تحريڪ آهستي آهستي گهٽجي وئي هئي.
