دبئي(ويب ڊيسڪ)گڏيل عرب امارات جي وفاقي پراسيڪيوٽر حمد سيف الشمسي چيو آهي ته فلائي دبئي جي اڏام FZ1073 بابت ٿيل جاچ مان معلوم ٿيو آهي ته ڪو پائلٽ دهشتگرد ڪارروائي ڪرڻ جي ڪوشش ڪئي.
وام نيوز ايجنسي پاران جاري ڪيل بيان ۾ الشمسي چيو ته ڪو پائلٽ اڏام دوران پنهنجي منصوبي تي عمل شروع ڪيو، هن ڪاڪ پٽ اندر ڪپتان تي حادثن ۾ استعمال ٿيندڙ ڪهاڙي سان حملو ڪيو ۽ جهاز جو ڪنٽرول پنهنجي هٿ ۾ وٺڻ جي ڪوشش ڪئي.
هن چيو ته واقعي جون مڪمل حالتون، ان جا مقصد ۽ ان سان لاڳاپيل ڪنهن به رابطن جو پتو لڳائڻ لاءِ جاچ جاري آهي.
ڀارتي پائلٽ جي بهادري جا چرچا
اختيارين ٽيڪنيڪي جاچ پڻ مڪمل ڪري رهيا آهن ۽ واقعي سان لاڳاپيل جسماني ۽ ڊجيٽل ثبوتن جو تجزيو ڪيو پيو وڃي. جاچ مڪمل ٿيڻ کان پوءِ حتمي نتيجا جاري ڪيا ويندا.
فلائي دبئي جي ترجمان چيو ته واقعي سان لاڳاپيل حالتن بابت جاچ اڃا جاري آهي.
گڏيل عرب امارتن جي صدر جي سفارتي معاملن بابت صلاحڪار انور قرقاش سماجي رابطن واري ويب سائيٽ تي پنهنجي پوسٽ ۾ چيو ته: ”خطو اڃا تائين انتهاپسندي سان وڙهي رهيو آهي ۽ نفرت واري تقرير ذريعي دهشتگردي کي جائز قرار ڏيڻ به خطري جو حصو آهي، ان جا حاشيا نه.“
هن وڌيڪ چيو: ”تازي دهشتگرد ڪارروائي هڪ نئين خبرداري آهي ته مقابلو اڃا ختم ناهي ٿيو.“
قرقاش گڏيل عرب امارتن جي ان جلد ۽ مضبوط پاليسي جي اهميت تي پڻ زور ڏنو، جنهن تحت انتهاپسندي کي برداشت نه ڪرڻ ۽ ان جي بيانئي سان ڪا به نرمي نه ڪرڻ شامل آهي.
هن چيو: ”سلامتي جي شروعات نفرت کي منهن ڏيڻ ۽ انتهاپسندي جي ذريعن کي ختم ڪرڻ سان ٿيندي آهي.“
ٻئي پاسي سي اين اين پنهنجي رپورٽ ۾ ٻڌايو آهي ته تل ابيب ويندڙ فلائي دبئي جي جهاز ۾ ساٿي پائلٽ تي حملو ڪندڙ پائلٽ عماني شهري آهي ۽ سندس نالو حمام الحمامي آهي، کيس اڳ به شدت پسند خيالن سبب عمان ايئر مان هٽايو ويو هو.
سي اين اين ٻن نامعلوم ذريعن جي حوالي سان ٻڌايو آهي ته سعودي سرڪاري ميڊيا پڻ الحَمّامي جي سڃاڻپ ظاهر ڪئي آهي. ذريعن مان هڪ وڌيڪ ٻڌايو ته هو گڏيل عرب امارتن ۾ عماني پيءُ ۽ شامي ماءُ جي گهر ڄائو هو ۽ پنهنجي زندگي جا ڪيترائي سال گڏيل عرب امارتن ۾ گذاريا.
لنڪڊ اِن تي حمام الحَمّامي جي نالي سان موجود پروفائيل موجب هن عمان ايئر ۾ ست سال ڪم ڪيو ۽ فيبروري 2025ع ۾ نوڪري ڇڏي. ان کان پوءِ جون 2025ع ۾ مراڪش جي رائل ايئر ماروڪ ۾ شامل ٿيو ۽ جنوري 2026ع ۾ اتان به نوڪري ڇڏي ڏنائين. پروفائيل ۾ فلائي دبئي جو ڪو ذڪر نه هو. ذريعن مان هڪ تصديق ڪئي ته اهو ئي پروفائيل اربع واري واقعي ۾ ملوث فلائي دبئي جي پائلٽ جو آهي. هاڻي اهو پروفائيل ختم ڪيو ويو آهي ۽ سي اين اين تبصري لاءِ لنڪڊ اِن سان رابطو ڪيو آهي.
ٻئي ذريعي، جيڪو علائقي جو سفارتڪار آهي، سي اين اين کي ٻڌايو ته شڪي شخص کي انتهاپسند خيالن بابت خدشن سبب پائلٽ جي تربيت مان هٽايو ويو هو ۽ عمان جي قومي هوائي ڪمپني ۾ کيس ٻي ذميواري ڏني وئي هئي.
خميس ڏينهن اسرائيلي وزيراعظم بينجمن نيتن ياهو چيو هو ته شڪي پائلٽ بابت خيال آهي ته هو ”اسلام پسند انتهاپسند نظرياتي تربيت“ مان گذريو هو.
اسرائيلي عهديدار سي اين اين کي ٻڌايو ته الحَمّامي فلائي دبئي لاءِ رڳو اٺ مهينا ڪم ڪيو هو.
انهن انڪشافن کان پوءِ هوابازي جي شعبي ۾ ملازمت ڏيندي اميدوارن جي پسمنظر جي جاچ جي اهميت بابت خدشا وڌڻ جو امڪان آهي.
جسماني نقصان ۽ قتل جون ڌمڪيون
لنڪڊ اِن جي ان پروفائيل تي رڳو ٻه پوسٽون ڪيون ويون هيون، ۽ ٻئي اربع ڏينهن واقعي کان تقريباً نو ڪلاڪ پوءِ ٿوري وقفي سان شايع ٿيون.
اهو واضح ناهي ته اهي پوسٽون ڪنهن شايع ڪيون يا اهي اڳواٽ ترتيب ڏئي رکيل هيون.
پهرين پوسٽ ۾ بوئنگ 737 ميڪس جهاز جي ڪاڪ پٽ اندر ٺاهيل وڊيو ڪلپس جو سلسلو شامل هو. اربع واري واقعي ۾ سعودي عرب ڏانهن رخ موڙيندڙ جهاز فلائي دبئي جو 737 ميڪس 8 هو.
هڪ ڪلپ ۾، جنهن بابت سي اين اين جغرافيائي هنڌ جي تصديق ڪري ان کي دبئي انٽرنيشنل ايئرپورٽ سان ڳنڍيو، وڊيو ٺاهيندڙ شخص هڪ اهڙي جهاز تي ڪيمرا زوم ڪيو، جيڪو اسرائيلي هوائي ڪمپني ايل ال جو هو.
وڊيو ۾ ڪاڪ پٽ جي اسڪرين تي اڏام نمبر OMA624 ۽ تاريخ 11 آڪٽوبر 2023ع نظر اچي ٿي. اهو اڏام نمبر عام طور دبئي کان مسقط ويندڙ اڏام سان لاڳاپيل آهي. اها تاريخ به ان عرصي سان ملي ٿي، جنهن دوران هو عمان ايئر ۾ ڪم ڪندو هو.
وڊيو جي ٻين ڪلپس ۾ ايل ال جا وڌيڪ جهاز، ۽ هڪ ٻيو اسرائيلي هوائي جهاز آرڪيا جو جهاز پڻ ڏيکاريو ويو آهي.
وڊيو جي آخر ۾ ايمن الظواهري جي تصوير ڏيکاري وئي، جيڪو اسامه بن لادن جي موت کان پوءِ القاعده جو اڳواڻ بڻيو هو. ان سان گڏ حمام خليل ابو ملال البلوي جي تصوير پڻ هئي، جنهن 2009ع ۾ آپگهاتي بم ڌماڪي ذريعي نون ماڻهن کي قتل ڪيو هو، جن ۾ آمريڪي سي آءِ اي جا ست اهلڪار ۽ ٺيڪيدار شامل هئا. البلوي القاعده سان وفاداري رکندو هو.
ٻي پوسٽ ۾ مصنوعي ذهانت ذريعي تيار ڪيل هڪ تصوير هئي، جنهن ۾ اسلام جا ٽي مقدس ترين هنڌ مڪو، مدينو ۽ يروشلم کي هڪ ٻئي سان مسلسل چمڪندڙ رستي ذريعي ڳنڍيل ڏيکاريو ويو هو. پسمنظر ۾ هڪ مزاحمتي نوعيت جي نظم پڙهي پئي وئي، جنهن ۾ ذلت قبول نه ڪرڻ، موت کان نه ڊڄڻ ۽ پنهنجي عزت جي دفاع جي ڳالهه ڪئي وئي.
الحَمّامي جي لنڪڊ اِن صفحي موجب هن انگلينڊ جي بڪنگهم شائر نيو يونيورسٽي ۾ تعليم حاصل ڪئي هئي. يونيورسٽي جي هڪ ذريعي سي اين اين کي تصديق ڪئي ته ان نالي واري هڪ شخص ٽن سالن جو فاصلاتي تعليمي ڪورس مڪمل ڪيو ۽ 2023ع ۾ هوابازي جي انتظامڪاري ۾ ڊگري حاصل ڪئي.
اهي ئي ٻئي وڊيوز تقريباً ساڳئي وقت هڪ اهڙي انسٽاگرام اڪائونٽ تي پڻ پوسٽ ڪيون ويون، جنهن تي ساڳيو نالو ۽ تصويرون هيون. بعد ۾ اهو اڪائونٽ پڻ ختم ڪيو ويو. سي اين اين تبصري لاءِ ميٽا سان رابطو ڪيو آهي.
”برباد ٿيل عورتون“
سي اين اين پاران الحَمّامي جي ختم ڪيل ٽوئيٽر اڪائونٽ جي تجزيي مان ظاهر ٿيو ته هو مذهبي خيالن ۾ تمام گهڻو سخت ۽ عورتن بابت تحقير آميز خيالن وارو هو.
ختم ڪيل پوسٽن ۾ الحَمّامي پنهنجي ماءُ کي سندس لاءِ اهڙي زال ڳولڻ ۾ پيش ايندڙ ڏکيائين بابت لکيو، جيڪا سندس شرطن کي قبول ڪري. انهن شرطن ۾ نقاب پائڻ ۽ شادي کان پوءِ نوڪري ڇڏي ڏيڻ شامل هئا.
فيبروري 2022ع جي هڪ پوسٽ ۾ لکيل هو: ”انهن سڀني انڪار ڪيو. پوءِ منهنجي ماءُ کين ٻڌايو ته ’منهنجو پٽ پائلٽ آهي‘ ۽ اوچتو سڀني اتفاق ڪري ڇڏيو.“
سندس پوسٽن ۾ مردن ۽ عورتن جي گڏجي ڪم ڪرڻ واري ماحول خلاف پڻ سخت خيال ظاهر ڪيا ويا هئا ۽ چيو ويو هو ته اهڙو ماحول عورتن تي خراب اثر وجهي ٿو.
جنوري 2022ع جي هڪ پوسٽ ۾ هن لکيو: ”گڏيل جنسي ڪم واري ماحول ۾ ڪيتريون ئي عزت واريون ۽ مذهبي ڇوڪريون برباد ۽ متاثر ڪيون ويون آهن؟“
2021ع ۽ 2022ع دوران شايع ڪيل لڳ ڀڳ 3,000 ختم ڪيل ٽوئيٽس جو تجزيو مصنوعي ذهانت تي ٻڌل معنوي ڳولا واري نظام ذريعي ڪيو ويو.
دهشتگرد تنظيمن سان لاڳاپن جي جاچ
هاڻي اهو سوال پڻ اڀري رهيو آهي ته عمان جو هڪ شهري، جيڪو اسرائيل کي تسليم نه ڪندڙ ملڪ سان تعلق رکي ٿو، اسرائيل ويندڙ اڏام ۾ پائلٽ طور ڪيئن مقرر ٿيو، خاص طور تي جڏهن اسرائيل هوابازي جي سلامتي بابت انتهائي سخت قدم کڻندو آهي.
هڪ اسرائيلي عهديدار اربع ڏينهن سي اين اين کي ٻڌايو ته ڪيترائي اسرائيلي ادارا جن ۾ شن بيت، موساد، فوج ۽ ٽرانسپورٽ واري وزارت شامل آهن، ان ڳالهه جي جاچ ڪري رهيا آهن ته عماني پائلٽ اڏام جي عملي جو حصو ڪيئن بڻيو.
وام موجب واقعي جي جاچ جو اختيار گڏيل عرب امارتن وٽ آهي، ڇاڪاڻ ته جهاز اتي رجسٽرڊ آهي. گڏيل عرب امارتن جو قانون جهاز تي ٿيندڙ ڏوهن تي لاڳو ٿئي ٿو، ڀلي اهي واقعا ملڪ جي سرحدن کان ٻاهر ڇو نه ٿين.
نيتن ياهو اربع ڏينهن رات دير سان سي اين اين جي جم اسڪوٽو کي ٻڌايو ته حملي آور کان سعودي عرب ۾ پڇا ڳاڇا ڪئي وئي هئي، جتي جهاز جو رخ موڙيو ويو هو، ۽ اسرائيل پڻ جاچ ۾ شامل هو.
هن چيو: ”مون گڏيل عرب امارتن جي صدر شيخ محمد بن زايد سان ڳالهايو ۽ هن اتفاق ڪيو ته اسرائيل به پڇا ڳاڇا ۾ شامل ٿيندو.“
