ڪراچي (اسٽاف رپورٽر) سنڌ جي وڏي وزير سيد مراد علي شاهه سان ورلڊ بينڪ جي وفد ملاقات ڪئي جنهن جي اڳواڻي ڪنٽري ڊائريڪٽر مسٽر ناجي بينهسين ڪئي، جنهن سنڌ جي 3.124 ارب ڊالر جي پورٽ فوليو جو جائزو ورتو ۽ نئين ترقياتي منصوبن جي تجويز ڏني. اعليٰ سطحي اجلاس خميس ڏينهن وزيراعليٰ هائوس ۾ ٿيو. اجلاس ۾ صوبائي وزيرن، چيف سيڪريٽري ۽ ٻين اهم آفيسرن شرڪت ڪئي جڏهن ته ورلڊ بينڪ جي ٽيم ۾ مختلف شعبن جا سربراهه به شامل هئا. فعال سنڌ پورٽ فوليو ۾ 13 ترقياتي منصوبا شامل آهن جن مان 1.36 ارب ڊالر اڳ ۾ ئي ورلڊ بئنڪ مهيا ڪري چڪو آهي. اهي منصوبا مختلف شعبن تي مشتمل آهن جن ۾ پاڻي جي انتظام، انفراسٽرڪچر، سولر انرجي، تعليم ۽ صحت جون خدمتون شامل آهن. ڪراچي موبيلٽي پروجيڪٽ (KMP، )سنڌ فلڊ ايمرجنسي ريهيبليٽيشن پروجيڪٽ (SFERP)، سنڌ فلڊ هائوسنگ ايمرجنسي ريڪسٽرڪشن پروجيڪٽ SFHERP)، ۽ ڪراچي واٽر اينڊ سيوريج سروسز امپروومينٽ پروجيڪٽ (KWSSIP) جا ڪجهه اهم پروجيڪٽ هئا جن جو جائزو ورتو ويو. سنڌ فلڊ ايمرجنسي ريڪوري پروجيڪٽ (SFERP): ايس ايف اي آر پي پروجيڪٽ جو مقصد 2022 تائين انفراسٽرڪچر جي تعمير ۽ ٻوڏ کان متاثر علائقن ۾ روزگار فراهم ڪرڻ ذريعي موسمياتي آفتن کي منهن ڏيڻ لاءِ سنڌ جي صلاحيت کي بهتر بڻائڻ تي ڌيان ڏيڻ آهي. 500 ملين ڊالرن جو پروجيڪٽ چار شعبن تي ٻڌل آهي جن ۾ انفراسٽرڪچر جي بحالي، روزگار ڏيڻ، ادارن کي مضبوط ڪرڻ ۽ پروجيڪٽ مينيجمينٽ شامل آهن. اجلاس ۾ ٻڌايو ويو ته ادائگين جو بيڪ لاگ تمام گهڻو گهٽجي ويو آهي ۽ اميد آهي ته مهيني جي آخر تائين ڪليئر ٿي ويندو. سنڌ فلڊ هائوسنگ ايمرجنسي ريڪنسٽرڪشن پروجيڪٽ (SFHERP): ڄاڻايل پروجيٽ ٻوڏ متاثر علائقن ۾ خطرناڪ گهرن جي ٻيهر تعمير لاءِ ڪم ڪري رهيو آهي. پروجيڪٽ ٽن حصن تي مشتمل آهي جنهن جي بجيٽ 500 ملين ڊالر آهي جنهن ۾ هاؤسنگ ريڪنسٽرڪشن گرانٽس، اداري جي مضبوطي، ۽ پروجيڪٽ مينيجمينٽ شامل آهن. اجلاس کي ٻڌايو ويو ته بي گهر ماڻهن کي زمينون ڏنيون ويون آهن ۽ مالڪاڻا حق انهن کي منتقل ڪيا پيا وڃن، منصوبي جو مقصد ٻوڏ متاثرين لاءِ محفوظ گهر اڏڻ آهي. ڪراچي موبليٽي پروجيڪٽ (KMP) – ييلو لائن: ڪي ايم پي جنهن جو مقصد ڪراچي جي وڏن شاهراهن جي ٽريفڪ ۽ حفاظت کي بهتر بڻائڻ آهي ان ۾ ييلو لائين بس ريپڊ ٽرانزٽ BRT) سسٽم جي تعمير پڻ شامل آهي. پروجيڪٽ جا ٽي حصا آهن: شهري روڊن جو انفراسٽرڪچر، بي آر ٽي سسٽم ڊولپمينٽ، ۽ ڪيپيسيٽي بلڊنگ. ييلو لائين تي اڳڀرائي ٿي چڪي آهي، آگسٽ 2024 ۾ دستخط ٿيل معاهدن موجب ڪم جاري آهي. ڊپو 2 تي ڪم شروع ٿي چڪو آهي ۽ ڊپو 1 جي تعمير 17 آڪٽوبر 2024 تي شروع ٿيڻ واري آهي. ييلو لائين ۽ ڄام صادق پل لاءِ فائنل ڊيزائن جمع ڪرايو ويو آهي ۽ پائلنگ جو ڪم شروع ٿي ويو آهي. بي آر ٽي سسٽم لاءِ هڪ ڪاروباري ماڊل پڻ پيش ڪيو ويو آهي ۽ في الحال جائزي هيٺ آهي، حتمي رپورٽ 12 آڪٽوبر 2024 تائين اچڻي آهي. رهڻ لائق شهر ڪراچي پروجيڪٽ (ڪلڪ): ڪلڪ ڪراچي ۾ سول گورننس کي وڌائڻ، سروس ڊليوري کي بهتر ڪرڻ ۽ ڪاروباري ماحول کي مضبوط ڪرڻ لاءِ ٺاهيو ويو آهي. پروجيڪٽ جا پنج حصا آهن جن ۾ مقامي ڪائونسلن جي صلاحيت وڌائڻ کان وٺي پراپرٽي ٽيڪس انتظاميه کي بهتر بڻائڻ ۽ سالڊ ويسٽ مئنيجمينٽ لاءِ ٽيڪنيڪل سپورٽ شامل آهن. اجلاس کي ٻڌايو ويو ته 9 معاهدن تي صحيحون ڪيون ويون آهن ۽ سمورن 18 اسڪيمن تي ڪم شروع ٿي چڪو آهي جنهن ۾ 73 منصوبن سميت مقامي ڪائونسلن لاءِ 22.58 ملين ڊالرن جا فنڊ شامل آهن. گلبرگ ۽ نارٿ ناظم آباد جي علائقن ۾ 15-22 آگسٽ 2024 جي وچ ۾ ڪيل پائلٽ پراپرٽي سروي ۾ 100 يونٽن جي ڊيٽا حاصل ڪئي وئي. ڪراچي واٽر اينڊ سيوريج سروسز امپروومينٽ پروجيڪٽ (KWSSIP):اجلاس ۾ ڪراچي ۾ صاف پاڻي پهچائڻ واري منصوبي تي پڻ غور ڪيو ويو. منصوبي ۾ وڏيون خريداريون شامل آھن جن جا گھڻا ٽينڊر هاڻي جاري ٿي چڪا آھن. اجلاس کي ٻڌايو ويو ته 20 آڪٽوبر 2024ع تائين معاهدن تي صحيحون ٿيڻ جو امڪان آهي، وعدي موجب 95 سيڪڙو تائين پهچڻ جو امڪان آهي. اهم ڪردارن جهڙوڪ چيف فنانشل آفيسر جي مقرري نومبر 2024 جي وچ تائين ٿيندي ۽ منصوبي جي سنگ ميلن کي حاصل ڪرڻ لاءِ پيش رفت جاري آهي. سنڌ سولر انرجي پروجيڪٽ (SSEP): ايس ايس اي پي جو مقصد شمسي توانائي جي پيداوار کي وڌائڻ ۽ سڄي سنڌ ۾ بجلي تائين پهچ کي بهتر بڻائڻ آهي. جائزي دوران ٻڌايو ويو ته سولر هوم سسٽم (SHS) لاءِ پهريون معاهدو ڪيو ويو آهي ۽ سولر ڪٽس جي ترسيل نومبر 2024 ۾ امڪان آهي. ٻي خريداري آڪٽوبر جي وچ ڌاري شروع ٿيندي. ان کان علاوه سولر پاور پارڪ جي ترقي تي اڳڀرائي ڪئي وئي آهي، زمين جي ليز معاهدي کي حتمي شڪل ڏني پئي وڃي. ڪلاس روم ٽرانسفارميشن ذريعي سنڌ ارلي لرننگ اينهانسمينٽ (SELECT): سيليڪٽ پروجيڪٽ سنڌ ۾ ابتدائي تعليم کي بهتر بڻائڻ تي ڌيان ڏئي رهيو آهي. منصوبي جي ڪاميابيءَ سان 2.3 ملين ڊالر جي بجيٽ مختص ڪئي وئي آهي ۽ ٺٽي ۽ ميرپورخاص ۾ ڪم شروع ٿي ويا آهن. گريڊ 1-2 جي شاگردن لاءِ مواد جو پهريون بيچ جنوري 2025 تائين پهچايو ويندو جڏهن ته گريڊ 3-5 لاءِ مواد اپريل 2025 تائين ڪلاس رومن تائين پهچڻ جي اميد آهي. سنڌ واٽر اينڊ ايگريڪلچر ٽرانسفارميشن پروجيڪٽ (SWAT):سوات پروجيڪٽ جو مقصد ٻوڏ متاثر علائقن ۾ پاڻي جي وسيلن جي انتظام ۽ زرعي پيداوار کي بهتر بڻائڻ آهي. پاڻي جي فراهمي لاءِ تازو ڪانٽريڪٽ ڏنو ويو ۽ قومي ۽ بين الاقوامي ادارن جون ٽيمون متحرڪ آهن. اڪرم واهه ڪينال جي بحالي جي نگراني ڪندڙ ڪميٽي ڪينال جي ڊيزائن لاءِ لائيننگ آپشن تي اڳتي وڌڻ تي اتفاق ڪيو آهي. وڏي وزير مراد علي شاهه ۽ ورلڊ بئنڪ جي وفد جي وچ ۾ ٿيل ملاقات ترقياتي منصوبن جي پورٽ فوليو ذريعي سنڌ ۾ زندگي جي معيار کي بهتر بڻائڻ جي سندس عزم جي عڪاسي آهي. انهن قدمن جي وقت سِر مڪمل ٿيڻ سان نه رڳو انفراسٽرڪچر ۽ سروس ڊليوري ۾ بهتري ايندي پر صوبي کي مستقبل جي چيلينجن بشمول موسمياتي تبديلين ۽ قدرتي آفتن کي منهن ڏيڻ لاءِ پڻ مضبوط ڪيو ويندو.
